Поповјани

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Поповјани
Pogled na Popovjani.jpg

Поглед на селото Поповјани

Поповјани is located in Македонија
Поповјани
Местоположба на Поповјани во Македонија
Координати 41°36′51″N 21°4′19″E / 41.61417° СГШ; 21.07194° ИГД / 41.61417; 21.07194Координати: 41°36′51″N 21°4′19″E / 41.61417° СГШ; 21.07194° ИГД / 41.61417; 21.07194
Општина Coat of arms of Kičevo Municipality.png Кичево
Население 399 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 1263 м
Commons-logo.svg Поповјани на Ризницата
Карта на Општина Осломеј со селските атари.

Поповјани е село во Општина Кичево, во околината на градот Кичево.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото Поповјани се наоѓа во областа Горно Кичево, на западните падини на Челоица, оддалечено 15 километри северно од Кичево. Поповјани е сместено на дното на долината на Поповјанска река[1]. Западно и источно од Поповјани се протегаат падините на планините Буковиќ и Челоица, додека кон југ се шири долинското дно со извонредно плодно земјиште, каде се наоѓаат селските ниви. Вода за пиење се добива од повеќе бунари[2]. Поповјани е село е од збиен тип и се разликуваат две маала, македонско во источниот крај и албанско во западниот крај на селото[3]. Предели во атарот на селото се: Јани дол, Илинец, Црква, Слива, Лозишта, Ледина и Селиште.

Историја[уреди | уреди извор]

Први пишани историски податоци за селото Поповјани се сретнуваат во турските пописни дефтери од втората половина на XV век, односно во 1476/77 година, кога селото се споменува под истото име Поповјани со 23 македонски христијански куќи[4]. Народното предание наведува дека во Поповјани постоел средновековен манастир посветен на Свети Атансиј и сета земја на селскиот атар била манастирска[5]. Манастирот се наоѓал северно од селото, каде што се познаваат слаби остатоци од рушевини и каде Македонците се собираат за Атанасовден. Врз основа на постоењето на овој манастир, може да се изведе и претпоставка за потеклото на името на селото Поповјани, кое на македонски јазик означува место на попови, свештеници. Овој манастир бил разрушен околу 1850 година, кога било раселено и селото[6]. Манастирската земја ја присвоил („ја заптисал“) некојси Зенула-бег по потекло од Дебар, кој имал 4 сина кои подоцна се иселиле во Кичево[7]. По раселувањето на првобитното население, селото Поповјани започнало повторно да се обновува пред околу 150 години, кога се доселил родот Пејовци[8]. Кон крајот на турското владеење во 1912, синовите на Зенула-бег започнале да ја распродаваат земјата на селскиот атар, која започнале да ја купуваат Македонците кои живееле во селото, како и Албанци од околните села и од Гостиварско со што тие започнале да се населуваат во ова село[9]. Последниот дел од беговиот земјиштен посед е продаден по Втората светска војна.

Според податоците од 1873 година, во селото имало 15 домаќинства со 35 жители муслимани и 20 христијани (Македонци).[10]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Поповјани живееле 280 жители, од кои 220 Македонци и 60 Албанци.[11]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Поповјани имало 160 Македонци, егзархисти.[12]

На тромеѓето на атарите на селата Поповјани, Туин и Арангел во минатото постоело малото село Нерези населено со Македонци, кое според народното предание „пропаднало“ (се раселило) поради колера[13].

Демографија[уреди | уреди извор]

Според пописот од 2002 година, во селото Поповјани живеат 399 жители, од кои 397 Албанци и 2 Македонци.

На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:[14]

Години Македонци Албанци Турци Роми Власи Срби Бошњаци Ост. Вкупно
1948 275
1953 87 88 110 285
1961 82 184 1 267
1971 60 211 271
1981 27 256 1 293
1994 13296 309
2002 2 397 399

Родови[уреди | уреди извор]

Денес во најголем дел во селото Поповјани живеат муслимански Албанци, но во минатото секогаш најголем дел од населението биле православните Македонци и малиот дел на поалбанчени Македонци-муслимани.

  • Македонски родови: Пејовци (од околината на Охрид), Крстевци (од с.Мешеишта - Охридско), Костовци (од Дебарско), Стамевци (од с.Трапчин Дол - Кичевско) чиј основач Стамен при доселувањето имал 5 синови од кои само 2 останале во селото, Огнановци (од с.Издеглавје - Охридско), Глувчаровци (од соседното с. Арангел), Стамески (од с.Јагол)[15]
  • Албански родови: Усеиноски (од с.Србиново - Гостиварско), Веселоски, Османоски, Калешовци (сите од с.Туин), Пиловци, Дуковци, Малески (сите од блиското с.Папрадиште), Незироски (од с.Бериково), Новоселци (од с.Ново Село), Алилоски (од с.Ќафа), Нухија (од с.Јагол) и Беадини (од околината на Дебар)[16]. Најголемиот дел од овие родови, подалечното потекло им е од областа Матија во северниот дел на Албанија.
  • Поалбанчени Македонци - муслимани: Бајрамови (од с. Србица) чии предци зборувале македонски јазик (самиот род велел „чатачки јазик“)[17]


Според истражувањата пак на Тома Смиљаниќ во периодот од 1921-1926 година родови во селото се:

Македонски:

Албански:

  • Алими (6 к.) доселени се од селото Туин; Јакупи (1 к.), Садика (1 к.), Зибера (1 к.) и Ќерима (1 к.) доселени се од селото Папрадиште; Латифи (1 к.) доселени се од селото Туин; Елези (2 к.) доселени се од селото Србица; Алили (1 к.) доселени се од селото Ќафа; Џеладин Бег (2 к.), Оломан Бег (2 к.) и Емин Бег (1 к.) доселени се од Дебар.[18]

Економија[уреди | уреди извор]

Населението на Поповјани се занимава во најголем дел со сточарство, односно одгледување на овци, говеда (крави и волови) и во помал дел кози, како и земјоделство во плодниот предел јужно од селото каде највеќе се одгледуваат пченица, пченка, компир. Значаен дел од населението е на печалба и привремена работа во странство, пртежно во западна Европа, а помал дел и во Америка, додека еден мал дел работи и во РЕК „Осломеј“. Последните 4 години, се спроведува геолошка студија за проценка на лежиштето на лигнит (јаглен) во Поповјани, за кое се планира да се отвори како ископ во рамки на ископите „Осломеј - запад“[19].

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Иселеници од селото во минатото се забележани во Кичево (10 македонски и 1 албанско семејство), Скопје, Белград, Бугарија, Романија, македонскиот род Милјановци се иселиле во соседното село Јагол, додека 4 албански домаќинства се иселиле во Турција[20]. Во денешно време се забележани иселувања на албанското население во Швајцарија, Австрија и Германија, а во помал дел и во САД и Италија.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Трифуноски Ф. Јован. „Кичевска Котлина - сеоска насеља и становништво“. Скопје, 1968 год. стр.48
  2. Трифуноски Ф. Јован. „Кичевска Котлина - сеоска насеља и становништво“. Скопје, 1968 год. стр.48
  3. Трифуноски Ф. Јован. „Кичевска Котлина - сеоска насеља и становништво“. Скопје, 1968 год. стр.48
  4. Трифуноски Ф. Јован. „Кичевска Котлина - сеоска насеља и становништво“. Скопје, 1968 год. стр.48
  5. Трифуноски Ф. Јован. „Кичевска Котлина - сеоска насеља и становништво“. Скопје, 1968 год. стр.48
  6. Трифуноски Ф. Јован. „Кичевска Котлина - сеоска насеља и становништво“. Скопје, 1968 год. стр.48
  7. Трифуноски Ф. Јован. „Кичевска Котлина - сеоска насеља и становништво“. Скопје, 1968 год. стр.48
  8. Трифуноски Ф. Јован. „Кичевска Котлина - сеоска насеља и становништво“. Скопје, 1968 год. стр.48
  9. Трифуноски Ф. Јован. „Кичевска Котлина - сеоска насеља и становништво“. Скопје, 1968 год. стр.48
  10. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр.90-91.
  11. Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.255
  12. D.M.Brancoff. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905, р.154 – 155.
  13. Трифуноски Ф. Јован. „Кичевска Котлина - сеоска насеља и становништво“. Скопје, 1968 год. стр.49
  14. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  15. Трифуноски Ф. Јован. „Кичевска Котлина - сеоска насеља и становништво“. Скопје, 1968 год. стр.48-49
  16. Трифуноски Ф. Јован. „Кичевска Котлина - сеоска насеља и становништво“. Скопје, 1968 год. стр.49
  17. Трифуноски Ф. Јован. „Кичевска Котлина - сеоска насеља и становништво“. Скопје, 1968 год. стр.49
  18. „Кичевија - Тома Смиљаниќ (1926)“. Кичево (mk-MK). 2018-05-16. конс. 2019-11-02. 
  19. Рударски институт - Истражувачки проекти
  20. Трифуноски Ф. Јован. „Кичевска Котлина - сеоска насеља и становништво“. Скопје, 1968 год. стр.49

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]