Карбуница

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Карбуница
Карбуница is located in Македонија
Карбуница
Местоположба на Карбуница во Македонија
Координати 41°27′51″N 20°58′41″E / 41.46417° СГШ; 20.97806° ИГД / 41.46417; 20.97806Координати: 41°27′51″N 20°58′41″E / 41.46417° СГШ; 20.97806° ИГД / 41.46417; 20.97806
Општина Coat of arms of Kičevo Municipality.png Кичево
Население 42 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 677 м
Карта на поранешната општина Вранештица со селските атари.

Карбуница е село во Општина Кичево, во околината на градот Кичево.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во јужниот дел од Кичевската Котлина, во областа Кичевија, оддалечено 6 километри од градот Кичево.

Историја[уреди | уреди извор]

Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Кичевската нахија (Nahiye-I Kirçova) и имало 18 семејства и 2 неженети, сите христијани.[1]

За време на Илинденското востание, на 4 август 1903 година, во селото се водела една од битките во кичевско-демирхисарскиот регион. Кичевските востаници, потпомогнати од 150 Демирхисарци на чело со војводата Јордан Пиперката, успеале да ги натераат турските сили да отстапат и долго време да не ја нападнат ослободената територија. Во жестоката битка загинале 30 македонски востаници, а турската војска и башибозукот имале 120 мртви.

Според податоците од 1873 година, селото имало 37 домаќинства во 140 жители христијани (Македонци).[2]

Според податоците на бугарскиот етнограф Васил К'нчов, селото во 1900 година имало 515 жители христијани (Македонци).[3]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, во 1905 година во Карбуница имало 600 жите, Македонци, егзархисти.[4]

Една статистика, која ја подготвил кичевскиот училишен инспектор Крсто Димчев во 1909 година, ги дава следниве податоци за Карбуница:[5]

Домаќинства Гурбетчии Писмени Неписмени
мажи жени вкупно мажи жени вкупно
77 70 63 24 87 177 192 369

Демографија[уреди | уреди извор]

Според пописот од 2002 година, Карбуница е мало со 42 жители, сите Македонци.[6]

На табелата е прикажан бројот на население во сите пописни години:[7]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 515[3] 600[4] 312 285 240 176 113 88 81 42

Родови[уреди | уреди извор]

Карбуница е македонско православно село.

Според истражувањата на Јован Трифуноски во 60тите на XX век родови во селото се: Деспотовци (18 куќи) и Шумчевци (8 куќи) потекнуваат од ист предок, и доселени се од некое село во Порече; Станковци (15 куќи), Таневци (7 куќи), Ѓоргијовци (3 куќи) и Кршковци (2 куќи) потекнуваат од ист предок, и доселени се од некое село во охридско.[8]

Според истражувањата пак на Тома Смиљаниќ во периодот од 1921-1926 година родови во селото се: Чекмановци (6 куќи), Јанкуловци (5 куќи), Филиповци (2 куќи), Стојановци (4 куќи), Поповци (8 куќи) и Тинталевци (2 куќи) староседелски родови; Лангазовци (4 куќи) доселени се од Лангаза во Грција; Велчевци (2 куќи) доселени се од охридско; Шумковци (2 куќи) доселени се од Чифлик во Речани; Лаловци (3 куќи) исто потекло како и Шумковци; Кршковци (6 куќи) доселени се од Русјаци; Жакеровци (2 куќи) доселени се од Слатино, Дебарца; Крагујевци (2 куќи) доселени се од Речани; Мојсовци (1 куќа) и они се од Речани; Стефановци (1 куќа) доселени се од Србица; Саздановци (4 куќи) доселени се од Речани, каде им се род Шумковци; Трпевци (1 куќа) доселени се од охридско; Стара-Кравовци (9 куќи) доселени се од Староец; Јоановци (2 куќи) и они се од Речани, каде им се род Шумковци; Боглевци (2 куќи) доселени се од Србица, каде имаат роднини Стојановци; Миленковци (1 куќа) и Шумјаковци (5 куќи) доселени се однекаде.[9]

Општествени институции[уреди | уреди извор]

  • Црква „Св. Никола" - изградена во 1862 година, од кога потекнува и иконостасот. Во 1938 година направена е надградба, кога се насликани и иконите од горниот ред на иконостасот, кои се дело на иконописци од Галичник.

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Археолошки локалитети[10]

Во селото постои спомен плоча подигната во спомен на крвавата битка гради в гради одиграна на Ѓурѓејца. Во оваа битка, од страна на Арсо Војводата била применета воена тактика со која успеал да ја порази бројно надмоќната непријателска војска , која по некои кажувања и денес се изучува на воените академии во неколку земји.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.259
  2. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр.92-93.
  3. 3,0 3,1 Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.257
  4. 4,0 4,1 D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.154-155.
  5. Стойчева, Станислава. Аспекти на грамотността на българското население в Македония (1878 – 1912), Македонски преглед, година ХХХVІІІ, 2015, кн. 2, с. 76.
  6. "Попис на Македонија" (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 28 јули 2016. 
  7. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  8. "Кичевска Котлина: Сеоска насеља и становништво - Јован Ф. Трифуноски". Кичево (mk-MK). 2018-05-16. конс. 2018-12-11. 
  9. "Кичевска Котлина: Сеоска насеља и становништво - Јован Ф. Трифуноски". Кичево (mk-MK). 2018-05-16. конс. 2018-12-11. 
  10. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]