Шутово

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Шутово
Поглед на Шутово.jpg

Поглед на селото

Шутово is located in Македонија
Шутово
Местоположба на Шутово во Македонија
Координати 41°32′49″N 21°1′19″E / 41.54694° N; 21.02194° E / 41.54694; 21.02194Координати: 41°32′49″N 21°1′19″E / 41.54694° N; 21.02194° E / 41.54694; 21.02194
Регион Logo of Southwestern Region, North Macedonia.svg Југозападен
Општина Coat of arms of Kičevo Municipality.png Кичево
Област Горно Кичево
Население 760[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 6262
Повик. бр. 045
Шифра на КО 12078
Надм. вис. 740 м
Шутово на општинската карта
Шутово во Општина Кичево.svg

Атарот на Шутово во рамките на општината
Commons-logo.svg Шутово на Ризницата


Шутово — село во областа Горно Кичево, во Општина Кичево, сместено во околината на градот Кичево.

Потекло на името[уреди | уреди извор]

За коренот на името на селото има повеќе можности. Едното е дека е од старословенско потекло, односно од „шут(о)“ што има значење на шегаџија или фалбаџија. Другото е од македонското потекло „шут“ со значење дворски смешник или од придавката „шут“ со значење крњ, штрб. Понекогаш има мислења дека потекнува и од значењето за човек, за некој што е будалест, глупав.[2]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во областа Горно Кичево, сместено во Кичевската Котлина, во северниот дел на подрачјето на Општина Кичево.[3] Селото е ридско, на надморска височина од 740 метри. Од градот Кичево е оддалечено 6 километри.[3] Селото е сместено на западните падини на Челоица.

Куќите на ова село се сместени помеѓу низинското земјиште на запад и повисокото планинско земјиште на исток. Поради тоа селото има поволна стопанска положба. Околни села се: Премка, Гарани и Стрелци.[4]

Месностите во планинскиот дел на атарот на селото ги носат следниве имиња: Кодра Сеферит, Маврец, Меџе Мешишит, Мола Сарет (Кисела Јаболка), Јазмак, Покошта, Треска, Парејца, Равен, Болкец, Умишта, Пали Круша, Ливада Стрезе (Стрезова Ливада), Бунари Кеч (Лош Бунар), Аре Браиме, Свињарец и Кашинец.[4]

Селото има збиен тип и е издолжено од југозапад кон североисток. Селото скоро и да е поврзано со соседното Премка. Куќите на некои групи родови се групирани и наречени: Мурате, Амедит, Суљет и Литет.[4]

Историја[уреди | уреди извор]

Гробиштата во селото
Гробиштата во селото

Шутово се смета за познато старо село во Кичевската Котлина. Први пишани историски податоци за селото се сретнуваат во турските пописни дефтери од втората половина на XV век, односно во 1476/77 година, кога селото се споменува под името Шутов Дол со 62 словенско-христијански куќи,[4] во кои имало 55 семејства и 7 неженети, сите христијани.[5]

До првата половина на XIX век селото било чисто македонско село, кое било доста големо, имало црква „Св. Атанасиј“ и гробишта околу нејзе.[4]

На почетокот на XIX век меѓу Македонците се населиле три муслиманско-арбанашки домаќинства. Од нив денес потекнуваат денешните големи родови Мурате, Амедит, Суљет и Литет. Поради наглиот пораст на бројот на Арбанаси, но и бројните нивни зулуми, Македонците започнале да се иселуваат од селото.[4]

Во XIX век, Шутово било село во Кичевската каза, на Отоманското Царство.

Селската црква била запалена од страна на Арбанасите во 1896 година. До 1960-тите години кога истражувал Јован Трифуноски црквата имала остатоци, а околу нејзе биле останати македонски гробови со плочи и крстови.[4]

Околу 1900 година, бројот на македонски домаќинства бил само 18. Старешините на тие домаќинства биле Анѓеле, Петко, Цветан, Штерјо, Ѓенко и други. Подоцна и тие го напуштиле селото. Последните три македонски домаќинства биле избркани за време на балистичката окупација во текот на Втората светска војна. Тоа биле браќата Наќе, Аце и Драге Цветанови, кои сега живеат во Кичево.[4]

Стопанство[уреди | уреди извор]

Атарот зафаќа простор од 5,1 км2. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 276 хектари, на пасиштата отпаѓаат 120 хектари, а на шумите 84 хектари.[3]

Селото, во основа, има полјоделска функција.[3]

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците од 1873 година, селото имало 57 домаќинства со 140 жители муслимани и 58 христијани.[6]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото имало 346 жители, од кои 6 христијани и 340 муслимани.[7] Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Шутово имало 16 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.[8]

Селото е средно по големина и е населено со албанско население. Тоа, во 1961 година имало 657, а во 1994 година 669 жители.[3]

Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во селото Шутово, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, за селото нема целосни податоци.[заб 1]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Шутово живееле 760 жители, од кои:[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[9] 1905[10] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 346 16 612 671 657 691 759 2 669 760
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[11]

Родови[уреди | уреди извор]

Денес, Шутово е албанско село, чии родови се доселени. Староседелските македонски родови се иселиле во последниот век и половина.[4]

Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1960-тите години родови во селото се:

  • Постари доселеници: Мурате (30 к.), Амедит (31 к.), Суљет (15 к.) и Литет (14 к.), последните два рода имаат ист предок. Сите овие родови имаат потекло од Северна Албанија. Во родот Мурате се знае следното родословие: Селим (жив на 70 г. во 1961 година) Етем-Селим-Асан-Мурат, предокот кој се доселил околу 1800 година. Тој бил првиот Албанец во Шутово, а подоцна дошле предците на другите родови.
  • Понови доселеници: Пашалије (6 к.) и Кротке (5 к.), доселени во втората половина на XIX век.

Според истражувањата, пак, на Тома Смиљаниќ во периодот од 1921-1926 година родови во селото се:[12]

  • Македонски родови: Цветановци (1 к.), слават Св. Никола, не го знаат потеклото.
  • Албански родови: Шутовци (99 к.), поалбанчени староседелци од Гарани. Тука дошле тројца браќа: Беќир (од него и Беќировци), Мурат (од него и Муратовци) и Муслија (од него Муслиевци).

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Кичево, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2013 година. Во периодот од 1996-2013 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Осломеј.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кичево. Селото припаѓало на некогашната општина Кичево во периодот од 1955 до 1965 година.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Осломеј, во која покрај селото Шутово, се наоѓале и селата Арангел, Гарани, Жубрино, Лазаровци, Мамудовци, Ново Село, Осломеј, Премка, Србица, Стрелци и Црвивци. Во периодот 1950-1952, селото влегувало во рамки на некогашната општина Стрелци, заедно со селата Гарани, Лазаровци, Мамудовци, Премка, Стрелци и Шутово.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 0795 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште.[13]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 693 гласачи.[14]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Главната селска џамија
Цркви

Во минатото во селото постоела црква „Св. Атанасиј“, која била срушена од страна на Албанците во 1896 година. Околу нејзе до 1960-тите години се забележувале руини, како и селските гробови на македонското население со плочи и крстови.[4][12]

Џамии[15]
  • Џамија — обновена џамија откако старата била запалена во 1913 година
Езера

Личности[уреди | уреди извор]

Родени во или по потекло од Шутово
  • Ибе Паликуќа (1927-1944) — македонска партизанка, починала во селото.

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Македонското население од Шутово се има целосно иселено. Во Кичево живеат Цветановци (3 к.) и Петковци (4 к.). Родот Шутаревци (3 к.) се иселил во соседното село Премка. Родот Шуговци (13 к.) се преселил во поречкото село Вир. Низ Порече има и други иселеници од Шутово.[4]

Во поново време од селото има иселувања и од албанското население. Осум домаќинства се преселиле во Турција (во Истанбул и Адапазар). Три домаќинства се преселиле во Кичево.[4]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 21 јануари 2021.
  2. Иванова, Олга (2014). Речник на имињата на населените места во Р. Македонија. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. стр. 211.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Панов, Митко (1998). Енциклопедија на селата во Република Македонија (PDF). Скопје: Патрија. стр. 325. Посетено на 21 јануари 2021.
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 Трифуноски, Јован (1968). Кичевска котлина: Селски населби и население. Белград: Српска академија на науките и уметностите. стр. 32–33.
  5. Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр. 248
  6. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр. 90-91.
  7. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 255.
  8. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 154-155.
  9. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  10. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  11. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика.
  12. 12,0 12,1 Смиљанић, Тома, (1935) Кичевија, Насеља и порекло становништва. Београд, САНУ
  13. „Описи на ИМ“. Посетено на 10 јануари 2021.
  14. „Претседателски избори 2019“. Посетено на 11 ноември 2019.
  15. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7.
Забелешки
  1. Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да земат учество (го бојкотираа) во Пописот.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]