Прострање

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Прострање
Куќа во село Прострање (2).jpg

Куќа во традиционална зачувана архитектура во селото

Прострање is located in Македонија
Прострање
Местоположба на Прострање во Македонија
Координати 41°21′23″N 20°59′34″E / 41.35639° СГШ; 20.99278° ИГД / 41.35639; 20.99278Координати: 41°21′23″N 20°59′34″E / 41.35639° СГШ; 20.99278° ИГД / 41.35639; 20.99278
Регион Logo of Southwestern Region, North Macedonia.svg Југозападен
Општина Coat of arms of Kičevo Municipality.png Кичево
Област Копачка
Население 31[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 6255
Повик. бр. 045
Надм. вис. 570 м
Commons-logo.svg Прострање на Ризницата


Прострање — село во Општина Кичево, во областа Копачка во околината на градот Кичево.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Стара куќа во селото

Населбата се наоѓа во областа Копачка, во крајниот јужен дел на територијата на Општина Кичево.[2] Селото е ридско, на надморска височина од 570 метри. Од градот Кичево е оддалечено 27 километри.[2]

Селото се наоѓа во долината на Прострањска Река.[3]

Соседни села на селото Прострање се: Слатино и Оздолени од запад, Велмевци од југ, Белица, Големо Црско, Мало Црско и Цер од север и североисток, и Велмеј и Сошани од југозапад.

Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Гре’ечки Камен, Дебе’а Кошара, Мажјак, Слатино, Сошани Село, Три Бари, Старо Велмешко, Цако’а, Ливада, Лениште, Шаварика, Урумица, Високи Рид, Брусец, Преодишта, Ребори, Ѓуре’ица, Снесења, Косматец, Лоза, Врчко’ица, Крагује’ица, Гумење, На Крст, Ора’ица, Лео’ица, Бигор, Пинови, Бојко’ица, Шопур и Грубанче.[3]

Историја[уреди | уреди извор]

Во XIX век, Прострање било христијанско село во рамките на Демирхисарската нахија на Битолската каза во Отоманското Царство.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Атарот зафаќа простор од 29,3 км². На него шумите зафаќаат површина од 1.721 хектар, на пасиштата отпаѓаат 1.114 хектари, а на обработливото земјиште 114 хектари.[2]

Селото, во основа, има мешовита земјоделска функција.[2]

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Прострање имало 560 жители, сите Македонци.[4]

По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Спростране имало 560 Македонци, егзархисти.[5]

Селото е мало и во 1961 година броело 295 жители, а во 1994 година се намалил на 35 жители, од кои 33 биле Македонци, а двајца жители биле Срби.[2]

Според последниот попис од 2002 година, во селото живееле 31 жител, сите Македонци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[6] 1905[7] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 560 560 503 468 295 175 78 36 35 31
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[8]

Родови[уреди | уреди извор]

Прострање е македонско православно село.

Селото го создале доселеници од некое село кое се викало исто така Прострање и кое се наоѓало во Дебарца. Селото пред 280 години имало 18 домаќинства, но потоа се зголемило. Во 1926 година имало 76 домаќинства.[3]

Родови во селото се: Дураковци (3 к.), Станојовци (4 к.), Шмејковци (6 к.), Шушлевци (7 к.), Арбовци (5 к.), Митковци (10 к.), Чакаровци (8 к.), Трајановци (7 к.), Џеверовци (6 к.), Куреловци (7 к.), Војневци (8 к.), Цветковци (4 к.), Мандаловци (3 к.), сите се доселени од селото Прострање кое постоело во Дебарца. Во Охрид живее познатиот род Спространовци, кои во Прострање имаат роднини, тоа се Трајановци.

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Поранешното основно училиште во селото, денес претворено во планинарски дом
  • Поранешно основно училиште, денес претворено во планинарски дом

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Главната селска чешма во селото, од чии води подоцна се полни и природниот базен

Селото влегува во рамките на Општина Кичево, каде што било додадено во 2013 година по укинувањето на Општина Другово, последна промена на територијалната поделба на Македонија. Во периодот од 1996-2013 година, селото било во рамките на некогашната Општина Другово.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кичево.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Мало Црско, во која покрај селото Прострање, се наоѓале и селата Велмевци, Големо Црско, Кладник, Мало Црско, Прострање и Цер. Општината Мало Црско постоела и во периодот 1950-1952.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 0778 според Државната изборна комисија, сместено во училишната зграда.[9]

На локалните избори во 2017 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 11 гласачи.[10] На референдумот во 2018 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 11 гласачи.[11]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Цркви[12]
Реки[13]
  • Средна Река (наречена и Прострањчица) — река која тече низ селото

Личности[уреди | уреди извор]

Родени в Прострање

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Во постаро време се иселиле следните родови: Неделковци (9 к.), се иселиле во селото Велмеј, Арбовци (1 к.), се иселени во селото Староец, Момировци (4 к.) и Сиљановци (3 к.), на почетокот на XIX век се иселиле во селото Дворци. Во постаро време во Охрид се иселил познатиот род Спространовци или Пространовци (името го добиле по селото од кај што потекнувале), овој род дал многу револуционери, во Прострање припаѓале на родот Трајановци. Исто така, од постаро време има иселеници од Арбовци во Софија и САД, а од Шушлевци во Битола и Тетово. После 1950-тите стапило најмасовно иселување на населението од Прострање, највеќе се иселиле во Кичево, Битола, Скопје, Охрид, Австралија, САД и Канада.[15][3]

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 "Попис на Македонија" (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 5 април 2017. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 247. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 5 април 2017 г. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Кичевија - Тома Смиљаниќ (1926) - Кичево“, „Кичево“, 16 мај 2018. (на mk-MK)
  4. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 256.
  5. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 172-173.
  6. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  7. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  8. "Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна". Државен завод за статистика. 
  9. "Описи на ИМ". конс. 4 март 2019. 
  10. "Локални избори 2017". конс. 4 март 2019. 
  11. "Референдум 2018". конс. 4 март 2019. 
  12. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  13. Петров, Ѓорче (1896). превод: Марио Шаревски. уред. Материјали по изучувањето на Македонија (2016 издание). Скопје: Единствена Македонија. стр. 185. ISBN 978-608-245-113-8. 
  14. „Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 631.
  15. Костески, Тодор (2009). Прострање : од крајот на XIX до почетокот на XXI век. Скопје. 

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]