Подвис (Кичевско)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Подвис
Поглед на старото село Подвис.jpg

Поглед на старото село Подвис

Подвис is located in Македонија
Подвис
Местоположба на Подвис во Македонија
Координати 41°28′0″N 20°54′0″E / 41.46667° СГШ; 20.90000° ИГД / 41.46667; 20.90000Координати: 41°28′0″N 20°54′0″E / 41.46667° СГШ; 20.90000° ИГД / 41.46667; 20.90000
Регион Logo of Southwestern Region, North Macedonia.svg Југозападен
Општина Coat of arms of Kičevo Municipality.png Кичево
Област Копачка
Население 72[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 6261
Повик. бр. 045
Надм. вис. 840 м
Commons-logo.svg Подвис на Ризницата


Подвис — село во областа Копачка, во Општина Кичево, на патот помеѓу градовите Кичево и Охрид. До март 2013 година, селото било дел од поранешната Општина Другово, која била споена со Општина Кичево.

Селото е значајно за македонската историја и култура бидејќи во ова село во селското училиште во 1943 година за прв пат се одржала настава на современ македонски јазик.[2]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Поглед на новиот дел на селото Подвис

Селото се наоѓа во областа Копачка, во јужниот дел на територијата на Општина Кичево, во горното сливно подрачје на реката Треска, недалеку од левата страна на регионалниот пат Кичево-Охрид.[3] Селото е ридско, на надморска височина од 840 метри. Од градот Кичево е оддалечено 10 километри.[3]

Селото е сместено десно од реката Треска, на западната падина на масивот Планиница (1.053 метри). Околни села се: Видрани, Пополжани, Другово и Лавчани.[4]

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Градиште, Викало, Планиница, Пилотец, Варница, Стара Куќина, Лозиште, Маало, Лајкина Куќа, Селиште, Плевење, Долна Вода, Ќерамидница и Горни Куќи.[4]

Селото има збиен тип. Постојат две маала, Горно и Долно маало.[4]

Денес, Горното маало, или старото село Подвис, е целосно напуштено и во него се наоѓаат останати стари руини на куќи и главната селска црква, како и старото селско училиште, по кое селото е познато.

Историја[уреди | уреди извор]

Чешма во старото село Подвис со плоча посветена на создавањето првиот околиски комитет во 1943 година

Северно од селото се издига тврдината Градиште. Тврдината претставувала една од најважните утврдувања во Кичевската Котлина. Служела за заштита на патиштата Кичево-Охрид и Кичево-Дебар. Денес, може да се најдат остатоци од ѕидини и понекогаш уште се наоѓаат монети.[4]

Источно од селото се наоѓа месноста Селиште. По зборување на мештаните, таму некогаш имало село. Исто така, се верува дека се живееле и на месностите Стара Куќа, Маало, Лајкина Куќа и Горна Куќа.[4]

Денешното село потекнува од крајот на XVIII век. Тогаш во него се населиле доселеници од Закамен. Од основачите на селото потекнува големиот македонски род Каракашовци.[4]

Во XIX век, Подвис било село во Кичевската каза, на Отоманското Царство.

За време на Втората светска војна, на 23 септември 1943 година во селското училиште во Подвис за прв пат се одржала настава на македонски јазик на слободната територија, а за прв учител бил наименуван Василко Лазарески од Подвис.[2]

Стопанство[уреди | уреди извор]

Атарот зафаќа простор од 8,5 км². На него преовладуваат шумите на површина од 629 хектари, на пасиштата отпаѓаат 121 хектар, а на обработливото земјиште само 78 хектари.[3]

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците од 1873 година, селото имало 19 домаќинства со 78 жители христијани (Македонци).[5]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Подвис имало 304 жители, сите Македонци.[6] Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, во 1905 година во Подвис имало 280 жители, егзархисти.[7]

Една статистика, која ја подготвил кичевскиот училиштен инспектор Крсто Димчев во 1909 година, ги дава следниве податоци за Подвис:[8]

Домаќинства Гурбетчии Писмени Неписмени
мажи жени вкупно мажи жени вкупно
37 20 39 13 52 59 84 143

Подвис е мало село, населено со македонско население. Во 1961 година броело 188, а во 1994 година 99 жители.[3]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Подвис живееле 72 жители, сите Македонци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[9] 1905[10] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 304 280 217 198 188 142 90 91 99 72
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[11]

Родови[уреди | уреди извор]

Подвис е населено со православни Македонци. Сите родови во Подвис се доселенички. Првиот род во селото дошол крајот на ХVIII век од Закамен, а потоа дошле и други родови.[4]

Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1960-тите години родови во селото се:

  • Родови во Подвис се: Каракашовци (22 к.), доселени од Закамен, ја знаат следната генеологија Цветан (жив на 85 год, во 1961 година) Никола-Кузман-Ристе, се доселил таткото на Ристе; Трпковци (7 к.) и Бојовци (6 к.), потекнуваат од предци кои биле браќа и кои дошле од селото Клење, Голо Брдо, денес во Албанија. Во родот Трпковци се знае следната генеологија Стојче (жив на 60 год. во 1961 година) Максим-Трипун-Апостол-Трпко, основачот на родот кој се доселил од Клење. Како зборуваат жителите на овој род, доселеници од Клење има и во селата Кленоец, Душегубица и Лавчани.

Според истражувањата пак на Тома Смиљаниќ во периодот од 1921-1926 година родови во селото се: Каракашовци (21 к.) и Бојовци (17 к.).[12]

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Историското основно училиште во селото, зграда во руинирана состојба, иако е прогласена за споменик на културата
  • Основно училиште

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Кичево, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2013 година. Во периодот од 1996-2013 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Другово.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кичево. Селото припаѓало на некогашната општина Кичево во периодот од 1955 до 1965 година.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Другово, во која покрај селото Подвис, се наоѓале и селата Горно Добреноец, Долно Добреноец, Другово, Јаворец, Лавчани, Манастирско Доленци, Пополжани и Србјани. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната Општина Подвис, во која влегувале селата Горно Добреноец, Долно Добреноец, Лавчани и Подвис.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 0775 според Државната изборна комисија, кое е сместено во основното училиште.[13]

На локалните избори во 2017 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 60 гласачи.[14] На референдумот во 2018 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 60 гласачи.[15]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Поглед на главната селска црква „Св. Атанасиј“
Археолошки локалитети[16]
Цркви[17]
Споменици на културата

Личности[уреди | уреди извор]

Родени во Подвис

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Од Подвис се иселени 12 домаќинства. Иселениците живеат во соседното село Другово (2 к.), во Кичево (2 к.), во Битола (2 к.) и во Софија (6 к.).[4]

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 20 февруари 2019. 
  2. 2,0 2,1 „Бевме првачиња и на 11 години“ (македонски). Нова Македонија. конс. 2014-06-20. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 237. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 20 февруари 2019 г. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Трифуноски, Јован (1968). Кичевска котлина: Селски населби и население. Белград: Српска академија на науките и уметностите. стр. 90-91. 
  5. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр.90-91.
  6. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 256.
  7. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 154-155.
  8. Стойчева, Станислава. Аспекти на грамотността на българското население в Македония (1878 – 1912), Македонски преглед, година ХХХVІІІ, 2015, кн. 2, с. 75.
  9. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  10. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  11. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  12. Кичевија - Тома Смиљаниќ (1926) - Кичево“, „Кичево“, 16 мај 2018. (на mk-MK)
  13. „Описи на ИМ“. конс. 20 февруари 2019. 
  14. „Локални избори 2017“. конс. 20 февруари 2019. 
  15. „Референдум 2018“. конс. 20 февруари 2019. 
  16. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  17. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]