Прејди на содржината

Ќафа

Од Википедија — слободната енциклопедија
Ќафа

Поглед на дел од Ќафа

Ќафа во рамките на Македонија
Ќафа
Местоположба на Ќафа во Македонија
Ќафа на карта

Карта

Координати 41°39′25″N 21°1′13″E / 41.65694°N 21.02028°E / 41.65694; 21.02028
Регион Полошки
Општина Гостивар
ОбластГорен Полог
Население0 жит.
(поп. 2021)[1]

Пошт. бр.6254
Повик. бр.042
Шифра на КО07044
Надм. вис.1.440 м
Ќафа на Ризницата

Ќафа — раселено село во Општина Гостивар, во областа Горен Полог, во околината на градот Гостивар.

Потекло и значење на името

[уреди | уреди извор]

Името го добило според неговата местоположба – се наоѓа на пресека помеѓу областите Полог и Кичевија. Зборот ќафа (qafë) е од албанско потекло, со значење превој, седло, а понекогаш значи и врат.[2]

Географија и местоположба

[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во областа Горен Полог, во подрачјето на планината Добра Вода. Селото е планинско, на надморска височина од 1.440 метри.[3] Од градот Гостивар, селото е оддалечено 20 километри.

Ќафа се наоѓа на гребенот Буковиќ, непосредно до границата помеѓу Полог и Кичевијата. Во минатото, водата за пиење доаѓала од две чешми во самото село. Во атарот на селото избиваат изворите Корито, Крој Шеве и Чешма Танушит.[2]

До селото води асфалтен пат, кој се двои од локалниот пат до селото Бериково.

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Селце, Гури Бериковас, Лимоче, Моје Кодрес, Ќафа, Моле, Гури Бард, Ра Синанит, Муриза, Кодра Селцес, Ула Љак, Ливаде Арушес, Шулана Коритаве, Шаре Маде, Дарде Љамит, Моле Сарат и Љугу Дераве.[2]

Селото има збиен тип. Роднинските куќи се блиску една до друга и се групирани. Во секое маало живеат припадници на еден род. Такви групи куќи се Синалар, Алијалар и Ценалар.[2]

Историја

[уреди | уреди извор]

Во турски пописни дефтери од втората половина на XV се споменува селото Буковик, Крчовска Нахија, како дервенџиско село со 24 домаќинства. Според Јован Трифуноски, постои можност Ќафа да е наследник на ова пусто селиште.[2]

Околу 2 км северозападно од Ќафа се наоѓа месноста Селце. Според жителите на соседна Железна Река, Селце некогаш било населено со православни Македонци, кои подоцна се иселиле. Не постојат многу податоци за историјата на ова село. Денешното село е основано од доселените албански родови.[2]

Селото било запалено три пати. Запалено е двапати во Првата светска војна, а третиот пат, поради учеството на Албанците на страната на окупаторите, повторно во 1944 г., за време на Втората светска војна. По крајот на војната е обновено со помош од тогашните власти.[2]

Само 1 жител на оваа населба е заведен како жртва во Втората светска војна.[4]

Стопанство

[уреди | уреди извор]

Атарот на селото зафаќа простор од 10,4 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 907 хектари, а на обработливото земјиште 94 хектари.[3]

Селото, во основа, има мешовита функција.[3]

Население

[уреди | уреди извор]
Население во минатото
ГодинаНас.±%
1948171—    
1953203+18.7%
1961224+10.3%
1971180−19.6%
1981157−12.8%
ГодинаНас.±%
19910−100.0%
199434—    
20025−85.3%
20210−100.0%

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Ќафа живееле 100 жители, сите Албанци муслимани.[5]

Според податоците на Афанасиј Селишчев во 1929 година, селото имало 22 куќи со 114 жители.[6]

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралство Југославија во 1931 година, селото имало 150 Албанци.[7]

Ќафа е мало село, населена со албанско население. Таа во 1961 г. имала 224 жители, додека во 1994 г. бројот се намалил на 34 жители.[3]

Според пописот од 2002 година, во селото има само 5 жители Албанци.[8]

Според последниот попис од 2021 година, во селото немало жители.

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002 2021
Население 100 — 171 203 224 180 157 0 34 5 0
Извор за 1900 г.: Македонија. Етнографија и статистика.[9]; за 1905 г.: La Macédoine et sa Population Chrétienne.[10]; за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[11]; за 2021 г.: Државен завод за статистика на РМ.[12]

Родови

[уреди | уреди извор]

Ќафа е албанско село

Според истражувањата од 1947 година, родови во селото:

  • Доселеници: Синалар (17 к.), Алијалар (7 к.) и Ценалар (4 к.) доселени се од областа Матија во Северна Албанија.[2]

Иселеништво

[уреди | уреди извор]

Се знае за следниве иселеници: Дуковци (4 к.) во Папрадиште, и Асановци (1 к.) во Бериково.[2]

Во поречкото село Требовље живее родот Барутовци (9 к.). Тие се дослени од некое село Трн во Албанија. По преданието од Трн тргнале тројца браќа, првиот отишол во Бериково, Кичевско, вториот во Ќафа, а третиот во Требовље. Подоцна, првите два браќа го примиле исламот и се поалбаничле.[2]

Самоуправа и политика

[уреди | уреди извор]

Во XIX век, Ќафа било село во Тетовската Каза на Отоманското Царство.

Селото влегува во рамките на Општина Кичево, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2013 година. Во периодот од 1996-2013 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Осломеј.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кичево. Селото припаѓало на некогашната општина Осломеј во периодот од 1955 до 1965 година.

Во периодот 1952-1955, селото се наоѓало во рамките на Општина Србиново, во која покрај Ќафа, се наоѓале Железна Река, Куново, Падалиште, Србиново, Страјане и Трново. Во периодот 1950-1952 година, селото се наоѓало во тогашната општина Падалиште во која влегувале селата Ќафа, Железна Река и Падалиште.

Избирачко место

[уреди | уреди извор]

Во селото постои избирачкото место бр. 782 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.[13]

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 38 гласачи.[14]

Поврзано

[уреди | уреди извор]

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. ↑ „Пописна слика на населените места во Македонија, Попис 2021“. Државен завод за статистика. Посетено на 22 декември 2022.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Трифуноски, Јован (1976). Полог. Белград: САНУ. стр. 193–194.
  3. 1 2 3 4 Панов, Митко (1998). Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја. Скопје: Патрија. стр. 305.
  4. ↑ „Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија“ (PDF).
  5. ↑ Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, с. 213.
  6. ↑ Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.25.
  7. ↑ „200K Volkstumskarte Jugoslawien“.
  8. ↑ Попис на населението 2002 по населено место
  9. ↑ К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  10. ↑ Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  11. ↑ „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика.
  12. ↑ „Вкупно резидентно население на Република Северна Македонија според етничката припадност, по населени места, Попис, 2021“. Државен завод за статистика.
  13. ↑ „Описи на ИМ“. Архивирано од изворникот на 2023-08-17. Посетено на 3 ноември 2019.
  14. ↑ „Претседателски избори 2019“. Архивирано од изворникот на 2019-12-29. Посетено на 3 ноември 2019.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Ќафа&oldid=5455133“