Хелсинки

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Хелсинки
Helsinki – Helsingfors
—  Град  —
Helsingin kaupunki
Helsingfors stad
Хелсиншка катедрала, најголемата знаменитост на градот

Грб
Прекар(и): Стади, Хеса[1]
Хелсинки се наоѓа во Финска
Хелсинки
Местоположба на Хелсинки во Финска
Координати: 60°10′15″ СГШ 24°56′15″ ИГД / 
Земја Финска
Регион Усима
Подрегион Хелсинки
Повелба 1550
Главен град 1812
Управа
 • Градоначалник Јуси Пајунен
Површина
 • Урбана 770,14 км2
 • Пошир. 3.697,61 км2
Население
 • Урбано 1.034.668 жит.
 • Пошир. 1.336.335 жит.
Час. појас EET (UTC+2)
 • Лете (DST) EEST (UTC+3)
Портал www.hel.fi


Хелсинки (фински: Helsinki; шведски: Helsingfors) — главен и најголем град во Финска. Се наоѓа во регионот Усима, сместен во јужниот дел на Финска, на брегот на Финскиот Залив, дел од Балтичкото Море. Хелсинки има 616.042 жители во самиот град[6][2] додека во пошироката област живеат 1.176.976 жители (31 декември 2012 г.)[7] и метрополитенско население од 1,4 милиони, правејќи го најголем град и урбана област во Финска. Хелсинки се наоѓа на 80 километри северно од Талин, Естонија, 400 километри североисточно од Стокхолм, Шведска и 300 километри западно од Санкт Петербург, Русија. Хелсинки имал слична историја со овие три града и е многу поврзан со нив.

Метрополитенската област на Хелсинки го вклучува урбаното јадро на Хелсинки, Еспо, Ванта, Каунијаинен и околните градови.[8] Претставува најсеверната метрополитенска област со над еден милион жители во светот, а Хелсинки е најсеверниот главен град на земја чланка на Европската Унија. По Копенхаген и Стокхолм, тој е третиот најголем град во нордиските земји.

Хелсинки е главен политички, образовен, финансиски, културен и истражувачки центар на Финска, како и еден од поголемите градови во северна Европа. Околу 70% од странските претпријатија во Финска имаат седиште во областа Хелсинки.[9] Во соседниот град Ванта се наоѓа Хелсиншкиот аеродром, со чести врски до различни одредишта во Европа и Азија.

Во истражување на списанието „Економист“ во август 2012 година за најдобрите и најлошите градови за живеење, Хелсинки го зазел осмото место.[10] Во 2011 година, списанието Monocle го сместил Хелсинки за најдобар град за живеење во светот според неговиот индекс на градови.[11]

Етимологија[уреди]

Според усната традиција забележана во XVII век, раните доселеници во денешната област на Хелсинки дошле во средината на XIII век од покраината Хелсингланд во средишна Шведска. Реката Ванта локално била нарекувана како „Хелсинго“ (Helsingå) и парохијата основана во XIV век била наречена „Парохија Хелсинге“.

Кога започнале да се остваруваат плановите за основање на град во близина на денешните окрузи Коскела или Форсби („село на брзаци“) во 1548 година, новиот град започнал да се нарекува „Хелсинге брзак“ (Helsinge fors). Ова име потоа станало Хесингфорс (Helsingfors), кое денес се употребува како име на градот на шведски. Обичните луѓе местото го нарекувале „Хелсинге“ или „Хелсинг“, што подоцна станало моменталното финско име Хелсинки.

Името Хелсинки било користено во официјалните фински документи и во финските весници од 1819 година, кога Финскиот сенат се преселил во градот и на донесените декрети било запишувано Хелсинки како место на издавање. Ова е како Хелсинки станала прифатена форма во финскиот литературен јазик.[12]

Наводи[уреди]

  1. Аинијала, Тери (2009). „Имиња на места како градба на социјален идентитет: Употребата на имиња на Хелсинки“. Research Institute for the Languages of Finland. http://yorkspace.library.yorku.ca/xmlui/handle/10315/2924. конс. 22 септември 2011. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 „Население по општина на 31 јануари 2010“ (на фински и шведски). „Информативен систем за бројот на населението“. Регистарски центар за населението на Финска. http://www.vrk.fi/vrk/files.nsf/files/D3B7ACAAF43AB897C22576C800390091/$file/20100131.htm. конс. 25 февруари 2010. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 „Површина по општина на 1 јануари 2010“ (на фински и шведски) (PDF). Геодезија на Финска. http://www.maanmittauslaitos.fi/Pintaalat_kunnittain_1.1.2010.pdf. конс. 27 март 2010. 
  4. „Населението според јазикот и бројот на странци и површината до 31 декември 2008“. „Статистика на Финска“. Статистика на Финска. http://pxweb2.stat.fi/Dialog/varval.asp?ma=060_vaerak_tau_107_fi&ti=V%E4est%F6+kielen+mukaan+sek%E4+ulkomaan+kansalaisten+m%E4%E4r%E4+ja+maa%2Dpinta%2Dala+alueittain++1980+%2D+2008&path=../Database/StatFin/vrm/vaerak/&lang=3&multilang=fi. конс. 29 март 2009. 
  5. „Листа на општински и месни даночни стапки за 2010 година“. Даночна управа на Финска. 24 ноември 2009. http://www.vero.fi/download.asp?id=5853;25512. конс. 13 јануари 2010. 
  6. „Asukasluvut - Vהestצrekisterikeskus“. Vaestorekisterikeskus.fi. 21 март 2014. http://www.vaestorekisterikeskus.fi/default.aspx?id=278. конс. 18 јули 2014. 
  7. „Taulukko: Taajamat väkiluvun ja väestöntiheyden mukaan 31.12.2012“. 193.166.171.75. 31 декември 2012. http://193.166.171.75/Dialog/varval.asp?ma=159_vaerak_tau_341_fi&ti=Taajamat+v%E4kiluvun+ja+v%E4est%F6ntiheyden+mukaan+31%2E12%2E2012&path=../Database/StatFin/vrm/vaerak/&lang=3&multilang=fi. конс. 17 февруари 2014. 
  8. „Градови на Финска“. Евростат. http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/region_cities/city_urban/city_maps/FI. конс. 10 февруари 2013. 
  9. „Helsinki Region Marketing Ltd — Helsinki Region in Brief“. Web.archive.org. 2 декември 2007. архивирано од оригиналот на 2 декември 2007. https://web.archive.org/web/20071202040416/http://www.helsinkiregion.com/helsinki_region_in_brief/. конс. 17 февруари 2014. 
  10. „Liveabililty Ranking and Overview August 2012 - Economist Intelligence Unit“. Eiu.com. http://www.eiu.com/public/topical_report.aspx?campaignid=Liveability2012. конс. 12 март 2013. 
  11. „Најдобар град за живот: Хелсинки“. Monocle.com. http://monocle.com/film/affairs/most-liveable-city-helsinki/. конс. 12 март 2013. 
  12. Jäppinen, Jere (15 ноември 2011). „Mistä Helsingin nimi on peräisin“. „Helsingin Sanomat“: D2. http://www.hs.fi/paivanlehti/arkisto/Mist%C3%A4+Helsingin+nimi+on+per%C3%A4isin/aaHS20111115SI1AT02exp?src=haku&ref=arkisto%2F. 

Надворешни врски[уреди]