Рио де Жанеиро

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Рио де Женеиро, често нарекуван и само Рио, е главен град на истоимената држава, втор по големина град во Бразил и 3. метропола во Јужна Америка, достигнувајќи максимални 6.3 милиони жители во внатрешноста на градот, правејќи го 6. по големина во Северна и Јужна Америка, а 26. во светот. Овој град бил главен град на Бразил скоро два века, од 1763тата до 1815тата во времетраењето на Португалската колониска ера, после 1815тата до 1821та станува главен град на Обединетото Кралство на Португалија, Бразил и Алгарвеш. Рио де Женеиро многу често е нарекуван the Cidade Maravilhosa, што во превод значи “Волшебниот град”. Рио де Женеиро го претставува вториот по големина БДП (бруто домашен производ) во земјата( а 30. по големина во светот во 2008 година) кој се проценува на близу 343 милјарди реали ( скоро 201 милјарди американски долари) и е седиште на двете големи Бразилски компании – Петробас и Вале, и големите нафтени компании и телефонија во Бразил, покрај најголемиот конгломерат на медиуми и комуникациски компании во Латинска Америка, Глобо Организации. Како дом на многу универзитети и институти Рио де Женеиро е вториот по големина центар за истражување и развој во Бразил. Овој град е најпосетуваниот град во јужната хемисфера и е познат по неговите природни опкружувања, славењето на карневалите, самба, Боса Нова и плажите како што се Бара де Тихука, Копакабана, Опанема и Леблон. Во прилог на плажите оди и најпознатата знаменитост, огромната статуа на Исус Спасителот ('Cristo Redentor') на врвот на планината Корковадо, оваа статуа е дел од Новите Седум Чуда на Светот. Потоа планината Сугарлоаф, Самбадроме ( област во која се стационирани повеќе училишта за самба танц и која се користи како авенија за време траење на Карневалот) и на крај Стадионот Маракана, еден од најголемите фудбалски стадиуми во светот. Летните Олимписки Игри во 2016та година ќе се одржат во Рио де Женеиро, а со ова ќе се обележи првиот пат на Јужна Америка да биде домаќин на настан. Стадиумот Маракана во Рио ќе биде исто така домаќин на финалниот меч за Светското првенство во фудбал во 2014тата година . Во 2013та година Рио де Женеиро е домаќин на Светскиот ден на младите.


Местоположба[уреди]

Рио де Женеиро лежи на Бразилскиот Атлантски брег, близу до јужниот напоредник, чие што крајбрежје е ориентирано од исток кон запад. Овој град е основан на мало заливче наречено Гуанабара, чиј што влез е местото наречено Шугар Лоаф . Центарот (Centro), јадрото на Рио, лежи на рамнините на западниот брег од заливот Гуанабара. Поголемиот дел од градот, најчесто именуван како Северната Зона (Zonа Norte) , се протега на северо-запад на рамнините составени од морски и континентални седименти, како и на околните ридови и неколку карпести планини. Јужната Зона (Zona Sul) на градот ги опфаќа плажите кои ги допираат ивиците на отвореното море, оваа зона е одделена од Центарот и од Северната Зона со помош на крајбрежните планини. Овие планини и ридишта се простираат од Сера де Мар до северо-западниот антички планински венец кој ги основа јужните падини на Бразилските планински области. Големата Западна Зона (Zona Oeste) , која долго време била отсечена поради непроодните планински терени, станала проодна и се здобила со нови патишта и тунели до крајот на 20тиот век. Популацијата во градот Рио де Женеиро, опфаќајки 1,182.3 километри квадратни е проценета на околу 6,100,000 жители. Додека популацијата во поширокиот круг на градот е проценета на околу 11-13 милиони жители. Рио беше главен град се до 1960тата кога Бразилија и го зема тоа место. Жителите на градот се познати како Кариоки. Официјална песна на Рио де Женеиро е "Cidade Maravilhosa"( во превод значи “Чудесен Град”).


Клима[уреди]

Рио има тропска клима која има карактеристики како и тропската монсунска клима, според климатската класификација на Коопен, и многу често е карактеризирана со долги периоди на врнежи, најчесто од Декември до Март. Во внатрешните области на градот, температурата достигнува и над 40° C и овие периоди се чести во летото, иако ретко траат долги периоди, додека максимална температура над 27° C може да се случи на месечна база. Долж брегот, ветерот кој дува наизменично море-копно ја моделира температурата. Поради географската местоположба, градот е често изложен, посебно за времетраењето на есента и зимата, на ладни влијанија од Антартикот, предизвикувајќи чести промени на времето. Најчесто во лето силните врнежи од снег предизвикуваат катастрофални поплави и лизгање на земјиштето. Планинските области регистрираат повеќе врнежи бидејќи тие се границите кои не дозволуваат влажните ветрови од Атлантикот да навлезат во внатрешноста. Се вели дека градот имал многу слана во минатото (во некои области во границите на државата Рио де Женеиро паѓа град скоро секоја декада, а врнежи од снег 2 до 4 пати во еден век), но ова никогаш не е потврдено. Се вели дека во рамките на градот температурата може да достигне над 50 ° C . Во жешките и сончеви денови на површината од асфалтот може дури да се зготви храна. Кога ова се случува луѓето(посебно децата и старите лица) кои не се свесни за потребните заштитувања во овој период можат да се разболат. Но за овие два случаи ваквите нерегистрирани “екстремни” температури се веројатно само урбани легенди. Просечната минимална годишна температура е 21°C, просечната максимална годишна температура изнесува 27°C, додека просечната годишна температура е 23°C. Просечната годишна количина на врнежи изнесува 1,175 мм. Според записите на INMET (Instituto Nacional de Meteorologia во превод Национален институт за метеорологија), минималната температура која била евидентирана изнесувала 4.8°C во Јули 1928 во соседството на Кампо дос Афонсос а највисоката температурата изнесува 44 °C во Фебруари. Температурите под 10°C се многу ретки во градот. Температурата варира во зависност од височината, далечината од брегот и видот на вегетација. Зимото носи благи зими и помала количина на врнежи одколку во летниот период. Просечната годишна температура на морето се движи околу 23°C-24°C, од 22°C во периодот од Јули до Октомври до 26°C во Фебруари и Март.


Историја[уреди]

Европејците прв пат го населиле заливот Гуанабара на 1. Јануари 1502 година (одтаму и доаѓа називот Рио де Женеиро во превод Јануарската Река).Поточно тоа го направила португалската експедиција под директива на истражувачот Гаспар де Лемос, капетан на брод кој бил дел од флотата на Педро Алвареш Кабрал. Наводно и познатиот Америго Веспучи бил дел од оваа експедиција како набљудувач на покана од Кралот Мигуел I. Областа на Рио била населена од страна на население кои биле припадници на племињата Тупи, Пури , Ботокудо и Махакали.

Во 1555тата година еден од островите на заливот Гуанабара, во денешно време познат како островот Вилегагнон бил окупиран од 500 Француски колонисти под дирекција на францускиот адмирал Николас Дуранд де Вилегегнон. Потоа Николас ја изградил тврдината Колигни на самиот остров трудејќи се да ја спроведе Француската Антартичка колонија. Површината на градот Рио де Женеиро прв пат беше населена од страна на Португалците на 1ви март 1565 година и градот бил именуван Сан Себастијан До Рио де Женеиро, во чест на Св. Себастијан, кој бил светец кој го носел истото име и бил патрон на тогашниот португалски монарх Д. Себастио. Рио де Женеиро било името на денешниот залив Гуанабара. До крајот на 18тиот век , на градот му се заканувале со напади најчесто од страна на Француските пирати, како што се Џон Франциц Дуклерк и Рене Дугеј Троин.

Во доцниот 17ти век, во времетраењето на Шеќерната Ера, Бандеирантите пронајдоа злато и дијаманти со што Рио де Женеиро стана многу по практично пристаниште за размена на богатство (злато, скапоцени камења, покрај шеќерот) од Салвадор, чие пристаниште е многу далеку на северо-исток. Па така во 1763тата администрацијата на колонијата во Португалска Америка била преместена од Салвадор во Рио де Женеиро. Градот првично останал главен град на колонијата до 1808 година,кога Португалската кралска фамилија и повеќето благородници од Лисабон, бегајќи од окупацијата на Наполеон во Португалија се преселиле во Рио де Женеиро.Кралскиот капитал бил преместен во градот, кој патем станал единствениот Европски главен град,надвор од границите на Европа. Иако немало простор и урбана структура за да се приспособат стотици благородници кој се населиле наеднаш, многу жители едноставно мораа да бидат протерани од нивните домови. Подоцна е забележан голем прилив на Африкански робови кои емигрирале во Рио де Женеиро, во 1819тата година бројката на робови се движела на околу 145,000 а до 1840тата бројот на робови достигна бројка од 220,000.

Кога принцот Педро I ја прогласил независноста на Бразил во 1822 година, тој реши да го задржи Рио де Женеиро како главен град на неговата нова империја. Рио остана главен град на Бразил и по 1889тата година, кога монархијата беше заменета со република. До раните години на 20тиот век, градот се протегаше до местото што денес е познато како Историскиот бизнис центар на устието на заливот Гуанабара. Гравитацијата на центарот на градот почна да се поместува сужно и западно до таканаречената Јужна Зона (Zona Sul) во раните години на 20тиот век, кога првиот тунел бил изграден под планините поточно лоциран меѓу Ботафого и соседтската областа позната како Копакабана. Проширувањето на градот на север и на југ беше овозможено со засилувањето и електрификација на трамвајскиот транспортен систем во Рип после 1905тата година. Природната убавина на Ботафого искомбинирана со славата на Копакавана Палас Хотелот, луксузен хотел во 1930тите, му помогна на Рио да ја зголеми репутацијата која ден денес е зачувана, карактеризирајќи го Рио како град на забавите на плажа ( иако оваа репутација последниве години се препознава по насилството како резултат на трговијата со наркотици).Плановите за преместување на главниот град на нацијата беа многу често дискутирани, кога Џоселино Кубитчек беше избран за претседател во 1955тата година, дел од ветувањата во својата изборна кампања беа и оние за изградба на нов главен град. Иако многумина мислеа дека ова беше само тактика во една изборна кампања, Кубитчек успеа да ја изгради Бразилија до крајот на 1960тата. На 21ви Април истата година главниот град на Бразил беше официјално преместен од Рио де Женеиро во Бразилија.

Помеѓу 1960тата и 1975тата година Рио беше град-држава познат под името Државата Гуанабара (именуван според истоимениот залив). Како и да е, поради административни и политички причини, претседателскиот налог го отргна федеративниот статус на градот и го спои градот со државата Рио де Женеиро, онаа територија која го опкружуваше Рио а чиј главен град претходно бил градот Нитерио, во 1975тата година. И ден денес, некои Кариоки се залагаат за враќањето на општинската автономија. Градот беше домаќин на Пан Американските Игри во 2007мата година, а во 2014тата ќе биде домаќин на финалниот меч за Светското Првенство во фудбал. На 2ри Октомври,2009тата година беше објавено дека во Рио ќе се одржат и Олимписките игри во 2016тата година со тоа победувајќи ги крајните противници како што се Чикаго,Токио и Мадрид. Рио ќе биде првиот град домаќин на настан во Јужна Америка, а втор латинскоамерикански град (после Градот Мексико во 1968та година) да биде домаќин на игри. Овој град исто така ќе пречекува млади од цел свет во 2013та година бидејќи ќе биде организиран Светскиот ден на Младите.


Градски области[уреди]

Градот најчесто е поделен на неколку области и тоа историскиот центар (Centro); туристичката и љубезна страна на Јужната Зона (Zona Sul); станбената Северна Зона (Zona Norte) и Западната Зона (Zona Oeste) со поновата област Барра да Тихука.


Центарот (Centro)[уреди]

(22°54′19.4112″Југ  43°10′37.6608″Запад)

Centro е историскиот центар како и финансиски центар. Во колониското време оваа област се изгради со цел да им служи на Португалските гувернери како живеалиште, се изградија многу историски цркви како што “црквата Канделарија”, “Старата Катедрала” и црквата во модерен стил “Катедралата Рио де Женеиро”. На плоштадот Канделарија има многу знаменитости кои се вредни да се видат како што се Градскиот Театар и Националната Библиотетска Зграда. Меѓу неколкуте музеи Националниот Музеј за ликовни уметности и Националниот Историски музеј се најважни. Друга важна историска атракција во централниот Рио е “Passeio Publico”, градина која датира од 18тиот век .

Центарот останува срцето на бизнис заединцата на градот. Некои од најголемите компании во Бразил имаат седишта токму овде, вклучувајќи ги Петробрас, Елетробас и Вале, трите од најголемите Бразилски корпорации.

За подготовките за Летните Олимписки игри во 2016та година, областа околу пристаништето на големо се гради и реновира. Се очекува оваа област да стане главна туристичка атракција со додавање на два музеја (Музејот на уметност и Музејот Утре), најголемиот аквариум во Латинска Америка, продавници, ресторанти, реновирање на старите куќите од минатите векови, како и крстарење. Проектот е наречен “Porto Marvilha” (Чудесната Порта) и овој проект го трансформира местото од тотално напуштено до најдоброто место во градот.



== Zona Sud (Јужна Зона)==[уреди]

(22.974199°Јужно 43.199444°Западно)

Јужната Зона на Рио де Женеиро е составена од неколку области, меѓу кои се Сао Конрадо, Леблон, Опанема, Арпоадор,Копакабана и Леме, кои заедно го сочинуваат богатото Атлатнтско крајбрежје на Рио. Други попознати области се Глориа, Катете, Фламинго, Ботафого и Урка, која граничи со заливот Гуанавара,Сента Тереза, Косме, Велјо, Ларанхеирас, Хумаита, Лагоа, Хардим Ботанико и Гавеа. Ова е најбогатиот регион во градот дури побогат и од познати градови во другите држави, а соседтсвото наречено Леблон има најскап недвижен имот од сите соседтсва во Јужна Америка. Областа Копакабана и нејзините плажи е домаќин на една од најспектакуларните забави по повод дочекувањето на новата година, каде што толпа од над 2 милиони посетители на песоците ги гледаат огнометите над нив. Од 2001та година, огнометите биле лансирани од бродовите, за да се подобри безбедноста на настанот. Меѓу областа Леме и заливот Гуанабара се наоѓа познатата планина која како да излегува од самото море. На врвот може да се стигне со дво-насочна жичарница од местото наречено Праиа Вермеља до местото Морро да Урка и нуди прекрасен поглед на планината Корковадо.

Еден од највисоките ридови во градот е Педра да Гавеа чија височина изнесува 842м и се наоѓа близу ботаничките градини. На самиот врв има огромна формација од камења која наликува на глава од свинга со брада и е видлива од многу километри одалеченост. Параглајдерството е популарна активност блиску областа Педра Бонита (во превод Убавиот Камен). После краткото летање, параглајдерите слетуваат на Париа до Пепино ( на плажата Кукумбер) во Сао Конрадо. Од 1961та година, Националниот парк Тихука, најголемата урбана шума во близина на град и втора по големина урбана шума во светот , стана Национален парк. Најголемата урбана шума во светот е Флореста да Педра Бранка ( Шумата на бели камени) кој што исто така е лоциран во градот Рио де Женеиро. Папскиот Католички Универзитет во Рио е меѓу најдобрите приватни универзитети во Бразил и се наоѓа во самата шума, во областа Гавеа. Во 1984та година филмот “Обвини го Рио” беше сниман во близина на универзитетот, а карактерите во филмот живееја во куќи за издавање во самата шума со поглед на опколните планини од една страна и познатите плажи од друга страна.


== Северна Зона ( Zona Norte)==[уреди]

Северната Зона почнува од центарот на градот и се шири километри во внатрешноста.

Северната Зона на Рио е дом на стадионот Маракана, кој како домаќин на Светскиот Куп во 1950та година поседуваше капацитет од 199,000 луѓе. Во поновите времиња неговиот капацитет се намали со цел да се постигне поголема безбедност, исто така вклучувајќи седишта за секој фан кој ќе го посети овој стадион. Моментално се реновира, а моменталниот негов капацитет се проценува на околу 90.000 фанови, чија бројка сигурно ќе се намали на 80.000 фанови. Стадионот Маракана исто така ќе биде домаќин на финалниот меч на светското првенство во фудбал кое ќе се одржи во 2014тата година , како и за церемониите за официјалното започнување и завршување на Летните Олимписки игри во 2016та година.

Покрај стадионот Маракана, во Северната Зона Рио исто така се наоѓаат други туристички и историски атракции, како што се Институтот Освалдо Круз, Стогодишниот Биомедицински истражувачки центар , чија главна зграда е со фасада како на палата, убавата Кинта да Боа Виста, каде што е сместена историската Империска Палата. Во денешно време Палатата е домаќин на Националниот Музеј, специјализиран за природни науку, археологија и етнологија.

Меѓународниот Аеродром на Рио де Женеиро ( именуван по познатиот Бразилски пеач Антонио Карлос Жобим), главниот кампус на Федералниот универзитет на Рио де Женеиро кој се наоѓа на островот Фундао, и државниот Универзитет на Рио де Женеиро се лоцирани во северниот дел на Рио.

Оваа област е позната по тоа што е дом за многуте училишта за самба танцовите како што се Мангуера, Салгуеро, Империо Серано, Индос да Тихука меѓу најпознатите. Некои од главните соседтсва на Северната Зона на Рип се Тихука, Вила Изабел, Сан Кристовао, Мауреира и Пења меѓу другите.

Во Северната Зона се наоѓаат 1,000 сиромашни градчиња, наречени фавели, каде живеат нелегално сиромашни луѓе во импровизирани колиби и наликуваат на оние градови во земји кои сеуште се во развој.


== Западна Зона (Zona Оeste)==[уреди]

== Југозапад==[уреди]

Југозападната страна на Западната Зона во Рио де Женеиро е областа која од неодамна е модернизирана. Ги вклучува областите како Бара да Тихука, Јакарепакуа, Рекреио дос Бандерантес, Грумари и многу други. Постои многу голема социјална разлика (контраст) помеѓу Горната Западна Зона и Долната Западна Зона. Сепак , Југозападната зона на Рио има свои фавели (сиромашни градчиња) покрај областа со домовите на средната и високата класа.

Западно се наоѓаат постарите области како што се Бара да Тихука, област со рамна површина на претходно неразвиеното крајбрежје а сега доживува бран на градење. Со текот на времето оваа област стана која привлекува внимание на оние од побогатите жители како и луксузни компании. Растот на катовите на зградите и шопинг центрите кои се наоѓаат во оваа област даваат чувство како да се наоѓаш во Америка.

Урбаното планирање на областа, била направена во доцните 1960ти години, и потсеќа на предградијата во Соединетите Американски Држави, со помош на мешање на фамилијарните ќуки со станбените облакодери. Плажите на Бара да Техука се исто така популарни кај жителите на градот. Оваа област на градот ќе биде најчест домаќин поради многуте стадиони и сали за време на Летните Олимписки игри во 2016та година. Ќе биде дом на Олимпиското Село, Олимпискота Плажа и Олимпискиот Парк.


== Западна Зона (Zona Oeste)==[уреди]

После областа Бара да тихука, се наоѓа земјиштето на Западната Зона, која е препознатлива по економскиот раст, главно во соседството на Кампо Гранде. Нови индустриски претпријатија се градат во Санта Круз, меѓу која најзабележлива е новата фабрика за челик, која има свои сопствени пристаништа во заливот Сепетиба, и планира да биде најголемата фабрика за производство на челик во Јужна Америка.


Демографија[уреди]

Според пописот во 2008та година, 11,513,000 жители кои живеат во поширокиот регион на Рио де Женеиро. Густината на населението изнесувала 6180 жители на км² ( во урбаната област). Последното национално истражување на домаќинствата ги донесе следниве проценти : 6,152,000 бели луѓе (53.43%), 4,039,000 Мелези (35.08%) , 1,274,000 Црни луѓе( Црнци) (11.6%) и 20,000 Азијци (0.18%) .

Разновидноста од етнички групи придонесе да се оформи населението на Рио де Женеиро. Пред Европската колонизацијата, најмалку седум различни домородни народи зборуваа 20 различни јазици во регионот. Дел од нив подоцна се приклучија кој португалскиот а другата половина кон францускиот јазик. Еден дел од тие кои се приклучија на францускиот јазик подоцна под притисок се приклучиле на португалскиот, а другиот дел бил асимелиран.

Рио де Женеиро е дом на поголемиот број на жители надвор од Лисабон во Португалија. По стекнувањето на независтноста на Португалија, Рио де Женеиро стана погодна дестинација за стотици илјади имигранти од Португалија, тоа се случувало на почетокот на 20тиот век. Имигрантите биле најчесто сиромашни луѓе кои виделе просперитет во Риo и најчесто работат како работници на градот и мали трговци. Влијанието на Португалија и ден денес се гледа сеуште во делови од градот, на пример во архиректурата на градот како и јазикот.

Црнечката заедница била формирана од страна на црнците чии предци биле донесени како робови, главно од Ангола или Мозамбик. Карневалот и самбата како танц прв пат се појавила под влијание на црнечката заедница на градот. Денес, речеси половина од населението во градот е црно или делумно црно (мелези) . Како резултат на приливот на имигранти во Бразил од крајот на 19тиот век до почетокот на 20тиот век, во Рио може да се најде заедници на Евреите, Арапите од либанско и сириско потекло, Италијанците, Шпанците, Германците, Јапонците (15.000) и луѓе од различни делови на Бразил.

Според една ДНК анкета направена во 2009та година, спроведена во едно училиште од сиромашната периферија на Рио, народот наречен Пардо ( овие луѓе се мешавина од белци, црнци и мелези) се претпоставува дека потеклото им е 80% европско, а додека белците во себе носат многу малку кафени и африкански примеси. “Резултатите од тестот се сосема поразлични од оние кои веќе биле направени за Европското потекло”, велат истражувачите. Во принцип, овие тест-резултати покажуваат дека Европското потомство е многу поважно одколку што учениците претпоставувале дека ќе биде. Пардите се сметале дека се 1/3 Европејци, 1/3 Африканци и 1/3 Мелези пред правењето на тестот, а потоа се докажало дека нивното Европско потекло достигнало дури 80%.


Економија[уреди]

Рио де Женеиро го има вториот по големина БДП (бруто домашен производ) во Бразил, надминат само од страна на Сан Паоло. Според Бразилскиот институт за Географија и Статистика(ИБГЕ) БДП бил пресметан на 21милјарда американски долари во 2008та година, оваа бројка е еквивалент на 5.1% од вкупниот меѓународен БДП. Секторот на услуги опфаќа најголем најголем дел од БДП скоро 65.52&, проследено со собирање на даноците(23.38%) од индустриската активност (11.06%) и агробизнисот (0.04%).

Имајќи корист од владеачката позиција во периодот од 1763та до 1960та година, градот прерасна ви динамички административен ,финансиски,комерцијален и културен центар. Во пошироката област на Рио де Женеиро БДП се проценува на 187.374.116.000 американски долари, со тоа правејќи го Рио втор по големина центар на национално богатство. Соджи 68% од економската сила на државата и 7.91% од сите стоки и услуги произведени во земјата.

Земајќи ја во предвид мрежата од влијание која се врши од срана на урбаната метропола (опфаќајќи дури 11.3% од населението), уделот на БДП пораснал до 14.4 % според една студија објавена во октомври 2008та година од страна на ИБГЕ. Ова му донесе на Бразил втор по големина идустриски центар со рафинерии, бродоградбени индустрии,челик, металургија, петрохемиски гас, текстилна индустрија, печатење, издавачки куѓи, фармацевтски компании, пијалоци, цементна индустрија и мебел. Но во последните децении покажа остра трансформација во својот економски профил, бидејќи стекнува слика на голем национален центар за услуги и бизниси. Берзата на Рио де Женеиро (БВРЈ) , која во моментов работи само со државни хартии од вредност, прват беше основана во Бразил во 1845та година и се наоѓа во централниот регион.

Рио де Женеиро стана атрактивно место за да се лоцираат седиштата на многу компании посебно во периодот кога беше главен град на Бразил , кога цела влада беше присутна во градот. Градот беше избран како дом на седиштата на претпријатија како што се Петробрас, Елетробрас и Вале (која беше приватизирана во 1990-тите години).И по преселувањето на главниот град во Бразилија, во 1960тата, се зачувал интересот за отварање на многу компании, особено по откривањето на нафта во басенот Кампос, кој сега го произведува поголемиот дел од вкупното производство на нафта на Бразил. Одовде дојде тоа да многуте компании за гас и нафта да го одбрат своето седиште во Рио де Женеиро, како што се Шнел,ЕБХ и Есо. Седиштето на БНДЕС, која е многу важна државна иституција е исто така во Рио. Овој град е седиште и на големите телекомуникациски компании како што се Интелиг, Ои и Ембрател.

Рио се рангираше на второто место на меѓународно ниво во индустриското производство и како втор финансиски сервисен центар, заостанува зад Сан Паоло. Индустриите во градот произведува преработена храна, хемикалии, нафтени производи, лекови, метални производи, бродови, текстил, облека и мебел. Во секторот за услуги најмногу доминира економијата, но сепак го вклучува и банкарството и најактивните акции на пазарот во Бразил. Туризмот и забава се другите клучни аспекти кои влијаат на економскиот живот, а Рио де Женеиро е на врвот како туристичка атракција за Бразилците и странците.

Поради тоа што некогаш беше главен град, Рио беше избран за седиште на многу приватни, национални,мултинационални и државни корпорации, дури кога и нивните фабрики се лоцирани во други градови или држави. И покрај преместувањето на главниот град во Бразилија, многу од седиштата на овие компании останаа во Рио, вклучувајќи ги и оние на Петробрас (државната нафтена компанија), Федералната инвестициона банка и др.

Електронски и компјутерски сервис е додаден на постарите индустрии на металургијата, инжиниерството, печатењето и издавањето. Додека другите производствени сектори се фокусираат на производство на бродови, облека и обувки, текстил, неметални минерални производи, храна и пијалоци, хемијалии и лекови. Градењето, исто така е важна активност и обезбедува значаен извор за вработување на голем број на неквалификуваните работници, а ова е охрабрено од бројот на сезонски жители кои живеат надвор од областа на Рио де Женеиро. За да ја подобрат индустријата, државната власт има означено одредени области каде инфраструктурата е обезбедена и продажбата на земјиштето се под посебни услови. Нафтата и природниот гас од полињата во северниот брег на Рио со помош на државата и паричните средства се користат за развој на производствени активности во градското подрачје на градот, овозможувајќи да се натпреваруваат со другите поголеми градови за нови инвестиции во индустријата.

Како во производството, Рио е и важен финански центар, втор по големина, веднаш по Сан Паоло во обемот на бизнисите на финансиските пазари и во банкарството. Хартиите од вредност иако се во опаѓање на пазарот во споредба со Сан Паоло, сепак се од големо значење. Поради близината на пристаништата Рио е седиште на многу увозни и извозни компании. Во областа наречена Големиот Рио, која ги има највисоките приходи по жител во Бразил, трговијата на мало е исклучително важна. Многу од најпопуларните продавници се наоѓаат во центарот, а другите се расфрлени низ трговските центри на другите области каде што шопинг центрите, супермаркетите и другите малопродажни бизниси се справуваат со голем обем на потрошувачката трговија.

Најголемите Бразилски забави и медиумски организации кој ги приредува организацијата под името Organizações Globo имаат седиште во овој град. Поголемите весници како Jornal do Brasil', O Dia, and Business Rio се сместени во овој град. Меѓунардни фармацевски компании имаат преставништва во Рио, такви компании се : Merck, Roche, Arrow, Darrow, Baxter, Mayne, and Mappel. Рио де Женеиро е вториот најбогат град во Бразил, зад Сан Паоло и 30тиот најбогат град во светот според БДП кој бил проценет на 201,9 милијарди долари во 2010тата година. Просечниот приход по жител на градот во 2007мата година бил скоро 14,630 долари. Според рангирањето на Меркер, Рио де Женеиро е 12ти меѓу најскапите градови во светот во 2011та година, од 19тот место во 2010 година , веднаш зад Сан Паоло (10то место) и пред Лондон, Париз, Милано и Њу Јорк. Рио исто така ги има најскапите хотелски аранжмани во Бразил, а дневно престојување во еден пет-ѕвезден хотел во Рио е скапо, со што Рио е на второ место во светот за хотелски услуги после Њу Јорк.


== Инфраструктурни проекти==[уреди]

Во 2008та година изградбата на сиромашни населби и канализација, а овој проект беше започнат со финансиската помош од ПАК програмата во регионот на Рио де Женеиро и други три града во државата. Урбаната интервенција ја направи владата со буџет од 3.23 милијарди долари и има за цел да ги ублажи социјалните и економските провлеми кои ги мачат најсиромашните региони со децении, друга цел е да се интегрира во метропола со имплементација на канализација, детски градинки, центри за заедницата, урбани објекти и подобрување на патот. Покрај санкциите за канализација ќе има и чистење на заливите Гуанабара и Септиба и ревитализација на Параиба до реката Сул. Во минатото, фокусот на градот кон проекти како овој не бил успешен и поздравен од големата маса, но овој проект и покрај ограничениот буџет и на моменти со сомнежи дека нема да ги постигнат своите цели и контроверзии за ефикасноста на програмата, сепак се докажа на крај дека масовната урбанизација постигна основно ниво .

Образование[уреди]

Португалскиот јазик е официјален јазик на нацијата, а со тоа е основниот јазик кој се изучува во училиштата. Англискиот и Шпанскиот се исто така дел од официјалните јазици кои се зборуваат во школите. Исто така имаат интернационални (меѓународни) училишта, како што се Американското Училиште во Рио де Женеиро, Француското Училиште и Англиското Училиште во Рио де Женеиро.


== Образовни институции==[уреди]

Овој град има неколку универзитета. Министерството за образование даде сертификат на 99 високо-образовни институции во Рио. Некои од позначајните високи школи сво Рио се : • Државниот Универзитет на Рио де Женеиро; • Федералниот Универзитет на Рио де Женеиро; • Католичкиот Универзитет на Рио де Женеиро; • Фондацијата на Гетулио Варгас • Воениот институт за Инжињерство; • Институт за Компјутерска технологија на Рио де Женеиро; • Националниот Универзитет на ОАИУХГИЊЕУХГЕИРУХГ Има повеќе од 137 високо-образовни институции во целата држава Рио де Женеиро.

== Образовниот систем==[уреди]

Основните училишта се под општинската администрација, додека државара игра многу важна улога во развиената мрежа на средните училишта. Има мал број на училишта под федерална администрација. Рио нуди голем број на приватни школи кои нудат едукација на сите нивоа. Овој град е дом на многу колеџи и универзитети.

Државниот Универзитет во Рио де Женеирп, Федералниот Универзитет во Рио де Женеиро(државен), Бразилскиот Институт за Капитални Пазари(приватен), и Католичкиот Универзитет на Рио де Женеиро(приватен) се меѓу најдобрите институции за виско образование во земјата. Стапката на писменост за Кариоките над 10години е скор 95%, многу повеќе од просечната на национално ниво. Во Рио, во 1995та година имало 1,033 основни школи со 25,594 учители и 667,788 ученици. 370 средни училишта со 9,699 професори и 227,892 ученици. Има 53 училишта кои служат како подготовка за понатамошните универзитетски студии со 14,864 професори и 154,447 студенти. Градот има шест поголеми државни универзитети и 47 приватни универзитети.


Културата и современиот живот[уреди]

Рио де Женеиро е главниот културен центар на Бразил. Неговата архитектура ја збогатуваат цркви и згради кои датираат се од 16тиот до 19тиот век, измешана со нови светски дизајни од 20тиот век. Рио беше дом на Португалскатс Империска фамилија и главен град на земјата многу години наназад, и во овој град може да се препознаат влијанијата на Португалската,Англиската и Француската архитектура. Рио де Женеиро наследи од минатото силна улога во културата. Во доцниот 19ти век, првите снимки на Бразилскиот филм беа снимани и од тогаш па наваму Рио е еден од водачите во националната телевизија од цел Бразил. Моментално Рио ги држи главните продукциски куќи на Бразилската телевизија.

Во градот има исто така други важни културни знаменитости, како што се Националната Библиотека, седма по големина во светот, чии колекции се проценува над 9 милиони книги; Театарот во Рио,изграден врз принципите на 20тиот век, Националниот Музеј на Уметности, Ботаничката Градина во Рио де Женеиро, Империскиот плоштад, Музејот на Модерна Уметност во Рио де Женеиро и Музејот за историја . Најпознатите весници на португалски може да ги читате секојдневно , О Глобо, Екстра и О Диа се најпознатите дневни весници, и секако локалните телевизиски вести и радио( сите на Португалски јазик).


== Туризам и рекреација==[уреди]

Рио де Женеиро е најпопуларната туристичка атракција и резорт. Го посетуваат приближно 2.82 милиони туристи преку година и е попосетуван град од било кој друг во Јужна Америка. Атракции се првокласните хотели на самата плажа, како и популарните Корковадо и Шугарлоаф планините. Иако градот во минатото бележи голем туристички напредок, индустријата бележеше пад во последната четвртина на 20тиот век. Годишните авионски меѓународни пристигнувања се намалија од 621,000 до 378,000 а просечните хотелски резервации паднаа за 50% меѓу периодот од 1985та до 1993та година. Недостигот од услуги во минатото биле многу честа појава и туристите многу често се наоѓале сами на себе во туѓата средина а со тоа растело и насилството против туристите. Фактот дека Бразилија го замени Рио како главен град и Сан Паоло стана најголемиот маркетинг-центар во земјата беа причини за опаѓањето на туризмот во Рио.


== Награди==[уреди]

Рио де Женеиро е најнаградуваната дестинација од страна на Светските Награди за Најдобри Дестинации во категоријата на Јужна Америка , како најдобра дестинација за посетување.


== Литература==[уреди]

По Бразилската независтност од Португалија во 1822та година, Рио брзо прерасна во земја со богат Европски културен живот, вклучувајќи издавање на многубројни весници, а во 19тиот век новелите биле првобитно објавувани во серијални изданија. Новелата “Морениња” на Јоаким Мануел де Македо во 1884тата може да се спомне како прва успешна новела во Бразил, обработувајќи ја темата на 19тиот век: романтична врска помеѓу идеализирани млади луѓе и покрај суровостите на социјалното богатство. Прво дело вредно за внимание во времето на реализмот е “Memórias de um sargento de milícias (1854),” на Мануел Антонио де Алмеида во кое има сурови но трогателни сцени, и ја претставува трансформацијата од општина во град со сугестивна носталгија. Романтичните и реалистички мотиви цветале во текот на доцниот 19ти век. Најпознатиот автор во Рио де Женеиро бил Мачадо де Асис, кој исто така се смета за надобриот автор во Бразилската литература и основач на Реализмот во Бразил со самото издавање на “Постхуманите Мемории на Брас Кубас”(1881). Во неа ги има искоментирано и критикувано политичките и социјалните настани кои се случувале во градот и државата како што е аболицијата на робството во 1888та година и трансформација од Империја во Република со многубројни артикли објавени во весниците во тоа време. Многу од кратките приказни и новели како што се Quincas Borba (1891) и Dom Casmurro (1899) биле издадени во Рио.


== Библиотеки==[уреди]

Националната Библиотека на Бразил се рангира на осмото место по големина во светот, а како најголема библиотека во цела Латинска Америка. Локацијата и е во Кинелендија, оваа библиотека беше првично направена од Кралот на Португалија во 1810тата. Со многуте други културни споменици, библиотеката одпрвин не била достапна за пошироката јавност. Најдрагоцените колекции во библиотеката вклучуваат : 4,300 примероци донирани од Барбоса Мачадо, вклучувајќи ги во нив и ретките брошури за деталите од Историјата на Португалија и Бразил; 2,365 примероци од 17тиот и 18тиот век . Целокупната колекција во библиотеката изнесува 48,236 примероци меѓу кои се наоѓаат многу ретки парчиња.


== Музика==[уреди]

Официјална песна на Рио де Женеиро е “Cidade Maravilhosa” која значи “чудесниот град”. Оваа песна е како химна на градот и е омилена песна на Карневалот во Рио во Фебруари. Рио де Женеиро е центар на движењето за урбана музика во Бразил. Рио стана популарен со хит песната “Garota de Ipanema” (во превод Девојката од Ипанама), композирана од Антонио Карлос Хобим и Виникиус де Мораес а испеана од Аструд Жилберто и Жан Гилберто, Франк Синатра и Ела Фитцгералд. Оваа песна е клучот за создавање на правец наречен боса нова (bossa nova), музички жанр кој беше роден во Рио.Жанр кој е уникатен и популатен во Рио и Бразик е Фанк Кариока. Додека музиката на самба се смета за национална во Рио, Фанк Кариока привлече голема група на фанови во Бразил.

Враќањето на Бразил во демократија во 1985 година,после 20 години воена авторизација и строги правила,дозволи нова слобода на изразување во која се промовираше креативност и експерименталност во културата.Комерцијалните и културните бранови од Европа и Северна Америка многу често влијаеле на Бразилската култура.На пример,хип хопот кој што потекнува од Њу Јорк е пронајден во многу различни форми како што е Фанк Кариока и во Бразилскиот хип хоп. Обновата на демократијата дозволи признавање и прифаќање на Бразилската култура.

Казуза кој бил роден во Рио де Женеиро се смета за еден од најголемите автори на Бразилскиот рок, заедно со Ренато Русо и Раул Саиксас кој бил роден во Бахиа но живеел во Рио за време на својата кариера.Овој град е исто така се смета за основач на најголемиот забавен настан во светот наречен Фестивал на рокот во Рио , чие издание датира од 1985, па во 1991, 2001 и 2011.


== Театар==[уреди]

Општинскиот театар во Рио де Женеиро е една од најпретпознатливите згради во строгиот центар на самиот град. Овој театар ги содржи најголемите сцени во Латинска Америка и најпознатите сали за опера и класична музика во Бразил. Изградбата на зградата беше инспирирана од операта Гарниер во Парис , а изградена во 1905тата година од архитектот Франциско Переира Пасос . Статуата на врвот која е составена од две жени ги симболизира поезијата и музиката, ја направил Родолфо Бернардели , а ентериерот е богат со скапи уметнички дела . Отворен во 1909 година Општинскиот театар беше дизајниран според Куќата на Опера во Парис со приближно 1,700 седишта.Ентериерот вклучува посебно стакло од Франција, сводови во розе боја и 1,000 долари кристален лустер и на крај вредната слика "Dance of the Hours”. На надворешните ѕидови на зградата се впишани имињата на познати Бразилци како и имињата на многу меѓународни познати личности.


== Спорт==[уреди]

На 2 Октомври,2009тата година Меѓународниот Комитет на Олимписките игри го избра Рио де Женеиро за домаќин на Летните Олимписки Игри во 2016тата година. Ова е прв пат овој град да стигне до Кандидатската фаза и да биде одбран за домаќин по неколкуте неуспешни обиди во 1936тата, 2004тата и 2012тата година. Со ова овој град стана првиот Бразилски и првиот Јужно Американски град да биде домаќин на игрите. Во Јули 2007мата, Рио успешно ги организираше и водеше XV Пан Американски Игри.

На 30ти Октомври,2007мата, Бразил беше избран за официјален домаќин на Светското Првенство во фудбал во 2014тата година, а Рио е еден од домаќините на овој куп, а финалниот меч на купот најверојатно ќе се одигра на стадионот Маракана. Во 2011 година Рио беше домаќин на Воените Светски Игри, кои се одржија од 15ти-24ти Јули,2011 година. На овој настан учествуваа атлети од околу 108 земји кои се натпреваруваа во 20 спортови.

Фудбалот е најпопуларниот спорт во Рио де Женеиро и овој град е дом на 5 традиционални Бразисли клубови како што се: ФК Америка , ФК Ботафого, ФК Флуминенсе, ФК Васко де Гама, и ФК Фламенго, вториот според меѓународното истражување на ФИФА, е тим со најголем број на приврзаници во светот.

Во Рио беше одржан и Бразилскиот Гранд При за мотори и финалето за Светското првенството во Одбојка. Патеката за тркање во Јакарепакуа беше финална патека за Формула 1 Бразилското Гранд При од 1978та до 1990та година. Светските игри за сурфање беа оджани на плажите на Рио од 1985тата до 2001та година. Светскиот куп на Рио во Рио се оджува на пролет. Како дел од подготовките за Пан Амриканските Игри во 2007мата, овој град изгради нов стадион, Олимпискиот Стадион Жан Хавеланге, кој може да собере 45,000 луѓе. Името го доби според бившиот претседател на ФИФА. Стадионот е во сопственост на градот, но е изнајмен за ФК Ботафого за 20 години.

Други попопуларни спортови се фудбалот на плажа, одбојка на плажа, Американскиот фудбал на плажа, Сурфање, параглајдерство, тркање со мотори, Бразилскиот Жиу Житсу,едрење и др спортови. Еден од попознатите спортови на плажите на Рио де Женеиро и е наречен Фрескобол, вид на тенис на плажа. Овој град е рај за планинари на карпи, со патеки и рути насекаде низ градот.

Тркањето со коњи се одвиваат во Четврточните вечери и во попладневните часови за време на викендот во клубот Џоки. Импресивно место со одлижна треба на кое се тркаат најдобрите коњи во Рио, Параглајдерството во Рио пожнало во средината на 1970тите години и за брзо време се прошири во градот, поради неговиот рејлеф, планини со поглед на Атлантскиот Океан, кој овозможува совршени локации за полетување и одлични локации за слетување на плажите.

Еден од најпопуларните спортови на море е пловење со јахти. Главниот клуб за јахти е во реонот Ботафого, кој се наоѓа меѓу областа Копкабана и центарот на градот. Сепак најекслузивниот и најинтересниот јахт клуб е клубот Рио де Женеиро. Копакабана е исто така одлучно место за сурфање на две популарни плажи "Arpoador of Ipanema" beach и "Praia dos Bandeirantes". Морето покрај овие две плажи е многу опасно, најдобрите сурфери од Бразил и од други делови од светот доаѓаат овде да се докажат самите и нивните способности.


== Културни настани==[уреди]

== Нова година==[уреди]

Секој 31ви Декември, 2.5 милиони луѓе се собираат на плажата Копакабана да ја прослават новогодишната ноќ во Рио де Женеиро. Толпата најчесто облечени во бело, прославуваат цела вечер со 100тици различни шоуа и настани на самата плажа. После Карневалот ова е вториот најголем настан кој се случува во Рио. Луѓето ја прославуваат новата година сипајќи шампањ. Се смета за добра среќа да се проклацка шишето шампањ и да се прска наоколу во воздухот на полноќ.


== Карневал==[уреди]

Карневалот е годиншна прослава од Римокатоличката традиција која овозможува јадење на црвено месо по повеќе од 40дневниот пост кој на крај кулминира со Светата недела и Велигден. Традицијата на карневалот е останата од влијанијата на Француските и Германските судови и како обичај е прифатен од Португалија и Бразилското Кралско семејство. На почетокот оваа веселба била посетувана само од високата класа. Влијанието на Африканско-Бразилските тапани и музиката беа поприметливи во почетокот на првата половина на 20тиот век. За време на карневалот имате повеќе избор, на пример да го посетите школото на самба, потоа изложби, популарните блокови на Карневалот, улицата на веселбите. На Карневалот има парада во секој агол од градот,најпознати паради се :

• Cordão do Bola Preta: Ова се паради во центарот на градот. Оваа парада е една од најтрадиционалните на Карневалот. Во 2008та година, пола милион луѓе ја посетиле во еден ден.

• Suvaco do Cristo: Бенд кој парадираат и свират во Ботаничката Градина, веднаш под раката на статуата на Реденмаер.

• Carmelitas: Бенд кој бил создаден од калуѓерки, но во суштина тоа е само тема на бендот. Парадира и пеат на ридовите на Санта Тереза, каде што има многу убав поглед.

• Simpatia é Quase Amor: Една од најпопуларните паради во Ипанема. Преводот на оваа парада е “Пријателството е љубов”.

• Banda de Ipanema: Најтрадиционалата бенд група во Ипанема регионот. Привлекува голем аудиторим на улиците, вклучувајќи фамилии и широк спектар на геј популацијата.

Во 1840тата, првиот Карневалот беше еден вид на маскенбал. Како годините минеле, костумираните лица станале традиција. Карневалот е познат како историскиот корен на Бразилската музика.


== Други настани==[уреди]

Интернационалниот Филмски Фестивал во Рио де Женеиро е најголемиот филмски фестивал во Бразил и Латинска Америка, кој се случува секоја година од 1999тата година и трае скоро две недели. Книгата Биениал е настан кој содрши илјадници литературни наслови. Секогаш се одржува во центарот на Рио (Riocentro), најголемиот собирен центар во Латинска Америка. Мода Рио е еден од најважните настани кои се оджуваат во Бразил.


Транспорт[уреди]

== Аеродроми и пристаништа==[уреди]

Рио де Женеиро има повеќе аеродрома за јавна употреба:

Националниот аеродром ,,Галео-Антонио Карлос” се користи за меѓународни и најголем дел од меѓугратските летови.Од Август 2004та година со многуте летови кои биле префрлени од аеродромот ,,Сантос-Домонт”,интерционалниот аеродром Рио де Женеиро станува повторно главен влез во градот.Овој аеродром покрај тоа што е поврзан со меѓугратски летови низ цел Бразил, има воспоставено врска со останати 19 земји.Има капацитет да се справи со 15 милиони корисници годишно преку два патнички терминала.Лоциран е 20 километри од центарот на Рио.Аеродромскиот комплекс исто така ја има најдолгата писта во Бразил .

Аеродромот ,,Сантос Думон” главно користи услуги од Сао Паоло,кратки и средни меѓугратски дестинации и генерална авијација.Лоцирана е во Гуанабара Баи, само неколку блокови од центарот на Рио.Во текот на деведесетите капацитетот на овој аеродром се зголемува и покрај тоа што се издвојува со својата спесифичност за кратките летови,нути и други дестинации во Бразил.Поради оваа причина,кон крајот на 2004тата година Сантос Думон повторно се враќа во својата правобитна состојба и работи само со летови од и до Конгохас во Сао Паоло.Патничкиот терминал моментално се реновира и проширува со цел патниците да имаат поголема удобност и комфор.

Аеродромот Јакарепагуа-Роберто Маринхо се користи од страна на генералната авијација и како дом на Бразилскиот летечкиот клуб.Овој аеродром е лоциран во областа Баихада де Јакарепагуа,во рамките не општината Рио де Женеиро,околу 30 километри одалечен од центарот на градот.

Има повеќе воени аеродроми:

Галео воздухопловна база

Санта Круз воздухопловна база-порано нарелен Бартоломено де Гусмао и била изградена од страна на Л.Цепелин.Денес тоа е еден од најважните воздухопловни бази во Бразил.

Афонсос водухопловна база е една од историските бразилски воздухопловни бази.Исто така лоцирана е на Универзитетот за воздухопловство,Музејот за воздухопловство.

Пристаништето на Рио де Женеиро е трето најпрометно пристаниште во Бразил во однос на товарниот волимен а исто така е и центар за крстарење на садови.Лоцирано е на западниот брег на заливот Гуенабара и е раководено од компанијата Докас де Рио де Женеиро.

Пристаништето на Рио де Женеиро опфаќа територија од Пјер Мау на исток до Варф Кашу на север.Компанијата Рео де Женеиро дирекно го води карго терминалот а терминалот за пченица кои има два магацина е способен да складира 300 тони жито.

Генералниот терминал со 2 магацини има површина од преку 20 илјади квадратни метри.

На пристаништето,сопствениците на закуп работат на терминалите за шеќер ,хартија, железо и челик.Во 2004 год. Пристаништето се справува со околу 7 милиони тони товар и околу 1,700 садови.Се складираат околу 852,000 тони пченица, 1,8 милиони тони железо и челик и околу 78 илјади возила.Во 2003 година повеќе од 91.000 патници се се преселени преку оваа пристаниште.


== Јавен транспорт==[уреди]

Во Рио де Женеиро,автобусите се главни сретства на јавниот превоз.Постојат речиси 440 општински автобуски линии кои ги користат повеќе од четири милиони патници секој ден.Иако е доста евтино и често,транспорт политиката на градот е насочена кој возовите и метрото се со цел да се намали сообраќајниот метеж и да се зголеми капацитет.


== Метро==[уреди]

Рио де Женеиро има две метро линии (Рио метро) со 42 километри и 32 станици,плус неколку патнички железнички линии.Идните планови вклучуваат градење на трета метро линија за Нитерои и Као Кангало,вклучувајќи подводен тунел под Гуанабара Баи и дополнување на фериброт услугата која и моментално ја има.

Метрото во Рио е најбезбедниот и најдобриот начин за јавен транспорт.Втората линија се протега од Ботафога со десет станици на првата линија која што завршува во Павуна на северниот дел од Рио.Метрото работи од 5:00 - 12:00 часот од понеделник до сабота, а 07:00-11:00 во неделите и државните празници.

Луѓето ќе можат да купат билети за метрото во железничките станици и можат да купат билети со една употреба или билето кои можат да се надополнуваат.Исто така можат да купат билети од автобуските станици кои се поврзани со места одалечени од метрото.

Интеграцијата на автобуси е можна во повеќе форми,преку метро и преку автобуски билет за едно патување кое е овозможено за неколку линии со плаќање на дополнителни такси познати како (Експрес интеграција) и Експресо Бара.Другата можност е патување преку Срфес метро без дополнителен надомест.


== Автобус==[уреди]

Градските автобуси се со умерена цена и чинат околу 2,50 руби за една прошетка.Има не климатизирани и климатизирани верзии.Возењето може да биде безбедно преку ден но не и преку ноќ.Системот на интеграција се спроведува и е овозможена на корисниците со тоа што можат да земат два билета за не климатизиран автобус за двачасовна прошетка а патем плаќа само еден билет.Неопходно е да се има електронска картичка со цел да има корист овој систем.Исто така има уште вид на локален автобус кој се нарекува "Frescão.Овој автобус минува пат од центарот преку Ботафаго ,Копакабана,Ипанема до Леблон (и обратно).И овој автобус е достапен само преку неделата.Автобусите исто така работат почесто за време на одење на работа и поаѓањето од работа наутро и навечер.


== Останати превози==[уреди]

Забратимениот град на Рио кој се наоѓа од другата страна на Гуанабара Баи е Нитерои.Многу луѓе живеат во Нитерои но патуваат во Рио за работа.Постојат неколку фериброд услуги кои соработуваат со Центарот на Рио и Нитерои.Во сосестство на Рио е островот Пагуата , каде што можеш да пристигнеш само со фериброди.Рио де Женеиро го има најстариот оперативен електричен трамвај,кој главно се користи од страна на туристите а помалку од домашните патници.Трамвајот Санта Тереза е зачуван како дел од историјата и се користи за забавен и евтин начин за доаѓање до најексцентичните делови од градот.Трамвајската постојка е во близина на Кинеладиа и општинскиот театар.Возовите поаѓаат на секој пола час од 06:00 до 11:00 а билетот е само 0,60 долари,еден правец или повратен правец .Трамвајот Санта Тереза започнува електрична операција во 1891 година.


== Патен транспорт==[уреди]

Возењето во Рио де Женеиро ,како и во повеќето големи градови во Бразил,не може да биде најдобриот избор поради преголемиот метеж од автомобили.Градот иако поседува голем број на автопати сепак собраќајниот метеж е присутен.Поголемиот дел од меѓународниот превоз се врши по патиштата.Големиот терминал за автобуси на големи релации се наоѓа во Санта Кристо,во сосетството на Рио де Женеиро.Исто така постојат и две пристаништа за карго и патнички бродови.Рио има патишта до сите соседни земји.Некои патишта биа овластени на приватни претпријатија.Квалитетот на автопатите се подобри многу ,сепак се зголемил бројот на жртви.


== Велосипетска патека==[уреди]

Градот има 160 километри велосипетски патеки,кои каде и да се наоѓаат се многу подобри за собраќајот во градот.Повеќето се близу до плажите и се простираат од Марина де Глориа,низ центарот преку Фламенго,Копакабана и Ипанема на Бара де Тијуца и Рескеио дос Бандеирантес. Човечки развој

На човечкиот развој во Рио варира во голема мера од страна на регионот,како одраз на социо-економските нееднаквости во градот.Во 2000 година во Рио имало неколку населби со повисок индекс на човечки развој од другите развиени земји во светот.


== Опшествени проблеми-прашања==[уреди]

Постојат значајни разлики помеѓу богатите и сиромашните во Рио де Женеиро .Иако градот е рангиран меѓу големите метрополи во светот ,една петтина од жителите живеат во населбите наречени фавелас(сиромашни),каде што домувањето не е регулирано.Во тие населби,15% од населението се сиромашни,во споредба со 10% од општата популација.Постојат голем број на владини инизијативи за да се спречи овој проблем,отстранувањето на населениот од тие населби преку проекти за домување.


== Криминал==[уреди]

Рио има висока стапка на криминал,особено е присутно убиството,во Као Кристовао,Гранде Тијука и Копакабана.Во 2006 година,2,273 луѓе биле убиени во градот.Според истражувањета на федералната влада Рио се вбројува во листата на еден од најнасилните градови и општини во Бразил.Помеѓу 1978 година и 2000 год.загинале 49,900 лица во Рио.Во ова урбано војување се вклучува и дрогата,битките на полицијата со злосторниците,па дури и коромпираните полицајци .Наводно во 2007та година полицијата убила 2063 луѓе во Рио кое е 25% покачено во однос на 2006тата година кога биле убиени 2063 луѓе.Државната власт на Рио де Женеиро е под контрола на Серџо Кабрал Филхо кој е лансиран во Рио во 2008та година со цел да се воведе програма за контролирање на областите од дилери на дрога.Оваа програма се смета за успешна.Оваа е најновата линија на водење политики во познатите населби наречени фавелас.Преку УПП,помеѓу 2009 и 2010 год.стапката на убиството во државата се намалува за 21%,што преставува најголемиот пад од 1991 година.


== Значајни “Кариоки”==[уреди]

Кариоките,како луѓе кои се родени во Рио де Женеиро, направија големи придонеси во историјата, културата, музиката, литературата, образованието, науката, технологијата во Бразил ( а и во светот), особено кога Рио де Женеиро беше федерален главен град и голем центар на Бразилскиот развој и иновации во сите овие области. Најпознати Кариоки, кои биле родени во Рио се :

• Роналдо, фудбалер, постигнал најмногу голови во Светските првенства • Ромарио, фудбалер. • Карлос Алберто Торес, фудбалер • Мачадо де Асис, автор • Пауло Гоелјо, автор • Оскар Ниемејер, архитект • Карлос Туфвессон, моден дизајнер и активист за човекови права • Робсон де Силва, спринтер, Олимписки медалист • Марија II; кралица на Португалија И многу други .....