Бор (елемент)

Од Википедија — слободната енциклопедија
(Пренасочено од Бор (хемиски елемент))
Прејди на: содржини, барај
За други значења видете Бор (појаснување).
Бор,  5B
B,5.jpg
Општи својства
Име, симбол бор, B
Изглед црно-кафеав
Бор во периодниот систем
Шаблон:Periodic table (32 columns, micro) -

B

Al
берилиумборјаглерод
Атомски број 5
Стандардна атомска тежина (±) (Ar) 10.811(7)
Категорија   полуметал
Група, Блок група 13, p-блок
Периода периода 2
Електронска конфигурација 1s2 2s2 2p1
по обвивка
2, 3
Физички својства
Фаза цврста
Точка на топење 2349 K ​(2076 °C)
Точка на вриење 4200 K ​(3927 °C)
Густина близу с.т. 2.34 g/cm3
кога е течен, при т.т. 2.08 g/cm3
Топлина на топење 50.2 kJ/mol
Топлина на испарување 480 kJ/mol
Молаерн топлински капацитет 11.087 J/(mol·K)
парен притисок
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
при T (K) 2348 2562 2822 3141 3545 4072
Атомски својства
Оксидациони степени 4,[1] 3, 1[2] ​mildly acidic oxide
Електронегативност Полингова скала: 2.04
Енергии на јонизација
(повеќе)
Атомски полупречник емпириски: 85 pm
calculated: 87 pm
Ковалентен полупречник 82 pm
· наводи

Борхемиски елемент со атомски број 5 и хемиски симбол B. Тој е тривалентен металоиден елемент кој се среќава во големи количества во рудата боракс. Борот не е пронајден како слободен во природата.

Постојат неколку алотропи на борот; аморфниот бор е кафеав прав, а металниот (кристален) бор е црн, цврст (9,3 според Мосовата скала) и е слаб спроводник на собна температура.

Елементарниот бор се користи како премаз во полуспроводничката индустрија, додека боровите соединенија играат важни улоги како лесни структурни материјали, нетоксични инсектициди и презервативи, како и реагенси за хемиската синтеза.

Борот е есенцијален растителен нутриент и како елемент во ултратрагови е неопходен за оптималното здравје на животните, иако неговата физиолошка улога во животните не е сосема разбрана.

Поважни физички и хемиски својства[уреди | уреди извор]

Кафеавиот аморфен бор е продукт на некои хемиски реакции. Тој содржи атоми на бор произволно поврзани меѓу себе без некој повисок ред.

Кристалниот бор, многу цврст материјал со висока точка на топење постои во многу полиморфи. Две ромбоедарски форми, α-бор и β-бор кои содржат 12 и 106,7 атоми во ромбоедарската градбена единка соодветно, како и 50-атомскиот четириаголен бор се трите најкарактеристични кристални форми. Овие форми се донекаде аналогни со јаглеродните кристали (дијамант), со исклучок на тоа што борот има многу различни можни структури, бидејќи 3-сврзувачката структура на боровите атоми ги присилува нив да бидат несиметрично (хирално) поврзани во 3-димензионалниот простор.

Оптичките карактеристики на кристалниот или метален бор вклучуваат трансмисија на инфрацрвена светлина. При стандардни температури, металниот бор е слаб електричен спроводник, но е добар електричен спроводник при високи температури.

Хемиски, борот е дефициентен со електрони, притоа поседувајќи празна p-орбитала. Тој претставува електрофил. Соединенијата на борот често се однесуваат како Луисови киселини, брзо сврзувајќи се со богати со електрони супстанци за да ја надокнадат дефициентноста со електрони. Реакциите на борот се доминирани со таква потреба за електрони. Исто така, борот е неметал со најниска електронегативност, што значи дека обично се оксидира (губи електрони) при хемиските реакции.

Соединенија на борот[уреди | уреди извор]

Економски најзначајните соединенија на борот се:

  1. W.T.M.L. Fernando, L.C. O'Brien, P.F. Bernath. „Fourier Transform Spectroscopy: B4Σ−X4Σ. University of Arizona, Tuscon. http://bernath.uwaterloo.ca/media/78.pdf. конс. 10 декември 2007. 
  2. K.Q. Zhang, B.Guo, V. Braun, M. Dulick, P.F. Bernath. „Infrared Emission Spectroscopy of BF and AIF“.