Бор (хемиски елемент)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
За други значења видете Бор (појаснување).
5 берилиумборјаглерод
-

B

Al
B-TableImage.svg
Општо
Име, симбол, број бор, B, 5
Група, период, блок 13, 2, p
Изглед црно-кафеав
B,5.jpg
Стандардна атомска маса 10.811(7) g·mol−1
Електронска конфигурација 1s2 2s2 2p1
Електрони по обвивка 2, 3
Физички својства
Состојба цврста
Густина (близу собна температура) 2.34 g·cm−3
Течна густина на точка на топење 2.08 g·cm−3
Точка на топење 2349 K
(2076 °C, 3769 °F)
Точка на вриење 4200 K
(3927 °C, 7101 °F)
Топлина на фузија 50.2 kJ·mol−1
Топлина испарување 480 kJ·mol−1
Специфичен топлински капацитет (25 °C) 11.087 J·mol−1·K−1
Притисок на пареа
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T/K 2348 2562 2822 3141 3545 4072
Атомски особини
Кристална структура ромбоедарски кристали
Оксидационен број 4,[1] 3, 1[2]
(mildly acidic oxide)
Електронегативност 2.04 (Полингова скала)
Јонизациски енергии
| 1st: 800.6 kJ·mol−1
2nd: 2427.1 kJ·mol−1
3rd: 3659.7 kJ·mol−1
Атомски радиус 85 pm
Атомски радиус (пресм.) 87 pm
Ковалентен радиус 82 pm
Разно
Магнетна подреденост немагнетен
Електрична отпорност (20 °C) 1.5×104Ω·m
Топлинска спроводливост (300 K) 27.4 W·m−1·K−1
Топлинско ширење (25 °C) 5–7 µm·m−1·K−1
Брзина на звук (тенка прачка) (20 °C) 16200 m/s
Компресибилен модул (β form) 185 GPa
Мохсова цврстина 9.3
Викерсова цврстина 49000 MPa
CAS-број 7440-42-8
Избрани изотопи
Главна статија: Изотопи на бор
10B 18.8%* 10B е стабилен со 5 неутрони
11B 81.2%* 11B е стабилен со 6 неутрони
*Boron-10 content may be as low as 19.1% and as
high as 20.3% in natural samples. Boron-11 is
the remainder in such cases.
Референци

Бор е хемиски елемент со атомски број 5 и хемиски симбол B. Тој е тривалентен металоиден елемент кој се среќава во големи количества во рудата боракс. Борот не е пронајден како слободен во природата.

Постојат неколку алотропи на борот; аморфниот бор е кафеав прав, а металниот (кристален) бор е црн, цврст (9,3 според Мосовата скала) и е слаб спроводник на собна температура.

Елементарниот бор се користи како премаз во полуспроводничката индустрија, додека боровите соединенија играат важни улоги како лесни структурни материјали, нетоксични инсектициди и презервативи, како и реагенси за хемиската синтеза.

Борот е есенцијален растителен нутриент и како елемент во ултратрагови е неопходен за оптималното здравје на животните, иако неговата физиолошка улога во животните не е сосема разбрана.

Поважни физички и хемиски својства[уреди]

Кафеавиот аморфен бор е продукт на некои хемиски реакции. Тој содржи атоми на бор произволно поврзани меѓу себе без некој повисок ред.

Кристалниот бор, многу цврст материјал со висока точка на топење постои во многу полиморфи. Две ромбоедарски форми, α-бор и β-бор кои содржат 12 и 106,7 атоми во ромбоедарската градбена единка соодветно, како и 50-атомскиот четириаголен бор се трите најкарактеристични кристални форми. Овие форми се донекаде аналогни со јаглеродните кристали (дијамант), со исклучок на тоа што борот има многу различни можни структури, бидејќи 3-сврзувачката структура на боровите атоми ги присилува нив да бидат несиметрично (хирално) поврзани во 3-димензионалниот простор.

Оптичките карактеристики на кристалниот или метален бор вклучуваат трансмисија на инфрацрвена светлина. При стандардни температури, металниот бор е слаб електричен спроводник, но е добар електричен спроводник при високи температури.

Хемиски, борот е дефициентен со електрони, притоа поседувајќи празна p-орбитала. Тој претставува електрофил. Соединенијата на борот често се однесуваат како Луисови киселини, брзо сврзувајќи се со богати со електрони супстанци за да ја надокнадат дефициентноста со електрони. Реакциите на борот се доминирани со таква потреба за електрони. Исто така, борот е неметал со најниска електронегативност, што значи дека обично се оксидира (губи електрони) при хемиските реакции.

Соединенија на борот[уреди]

Економски најзначајните соединенија на борот се:


Грешка во наводот: Статијата има ознаки <ref>, но не ја најдов потребната ознака {{наводи}} (или <references/>).