Бистрица (Битолско)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Бистрица
Бистрица is located in Македонија
Бистрица
Местоположба на Бистрица во Македонија
Координати 40°58′44″N 21°21′54″E / 40.97889° СГШ; 21.36500° ИГД / 40.97889; 21.36500Координати: 40°58′44″N 21°21′54″E / 40.97889° СГШ; 21.36500° ИГД / 40.97889; 21.36500
Општина Општина Битола
Население 1015 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 586-680 м
Бистрица на општинската карта
Бистрица во Општина Битола.svg

Атарот на Бистрица во рамките на општината

Бистрица е село во Општина Битола, во околината на градот Битола. До 2004 година селото беше седиште на истоимената општина.

Грб на поранешната Општина Бистрица.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Населбата од Битола е оддалечена 5 км, се наоѓа на регионалниот пат Битола-Драгош или Р508 кој води се до граничниот премин, каде Р Македонија граничи со Грција (Леринско). Населбата има географски координати 40˚ 52’СГШ и 21˚ 30’ ИГД. Катастарската површина на селската населба изнесува 570,33 ха и се наоѓа на надморска висина од 585-990 метри. Околу две третини од селскиот атар е во полето или 419,0 ха на надморска височина од 586-680 метри кое претставува земјоделско земјиште и една третина пасишта 98,4 ха, шуми 2,1 хаи неплодно земјиште.[1]

Поголемиот дел селото Бистрица е рамничарски, бидејќи се наоѓа во котлината Пелагонија. Бистрица во долниот дел е на надморска нисочина од 586 метри додека во горниот дел е 680 метри.

Атарот на селото Бистрица граничи со атарите на следните села: Крстоар и Кравари од север, Оптичари од исток, Злокуќани од запад, и Олевени од југ.

Поедини места во атарот на селото ги носат следните имиња: Кула, Стара црква, Сува река, Бендолица, Грмаѓе, Тумба, Калдрма, Бразда, Слатина, итн. Селото се дели на три маала, Долна, Средна и Горна.[2]

Историja[уреди | уреди извор]

Според кажувањата се вели дека населбата своето име го добива по бистрата и чиста река. Таа претставува стара населба. Од сочуваните документи се забележува дека истата се среќава уште во 1468 год, во Големиот пописен турски дефтер, во неа живееле 90 семејства и би броела од 470-570 жители. Македонското население и од Бистрица било принудено да бара заем за покривање на своите долгови кои доаѓале поради разните давачки што ги собирала османлиската власт. Давачките биле многубројни и разновидни. Задолжувањето на жителите кај приватни лица или „вакав“ продолжило и во наредните години. Долговите се плаќале со голема лихва што се одразувало на нивниот живот. Во 1640г. поради ненавремено враќање на долгот, еден жител по име Димо бил затворен, а познатиот Бендо Али со својата чета го нападнал затворот и го ослободил. Во 1713г. веќе се споменуваат и чифлизи кај Бистрица и тоа неколку такви, сите во сопственост на муслимани, што зборува дека пропаѓањето на селаните и во ова село е евидентно.

Економија[уреди | уреди извор]

Покрај овоштарството, застапени се житните и градинарските култури, а помалку се застапени индустриските култури. Со овоштарство се занимаваат 77% од населението, со полјоделство 20%, а најмалку со 3% е застапено сточарството. Нема индустрија.

Демографија[уреди | уреди извор]

Во втората половина на XV век брои 90 семејства кои се проценува дека имале 470-570 жители, со олкав број во времето била голема населба. Во втората половина на XVI век имала 50 семејства и би броела 294-345 жители, од нив и едно муслиманско семејство. Со преминот од тимаро-спахискиот во чифлигарски систем во Турската Империја бројот на жителите се намалува.

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Бистрица живееле 245 жители, сите Македонци.[3]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Бистрица имало 256 Македонци егзархисти.[4]

Кон крајот на XIX и почетокот на XX век се намалува населението, по Балканските војни во 1914 год. населбата имала 28 домаќинства со 107 жители. Бројот на населението од 1948 год. кога има 565 жители постојано расте сè до 1981 год. кога е најголем 1140 жители, во 1994 година се намалува на 988 жители, додека во 2002 година незначително се зголемува на 1015 жители. Според пописот од 2002 селото брои 1.015 жители од кои:[5]

Националност Вкупно
Македонци 949
Албанци 55
Турци 0
Роми 0
Власи 0
Срби 8
Бошњаци 0
останати 3

Родови[уреди | уреди извор]

Бистрица е чисто македонско православно село, сите родови во селото се доселенички, а првиот род дошол почетокот на XIX век.

Родови кои се доселиле до крајот на турското владеење, т.е до 1912 се: Кузевци (5 к.) доселени се од селото Врањевци, во Врањевци биле староседелци; Шмаѓе (1 к.) доселени се од прилепското село Крушеани, основачот на родот дошол како домазет во родот Кузевци; Жабјановци (2 к.) од Врањевци најпрво се населиле во Жабјани, а од Жабјани во Бистрица. Во Врањевци биле староседелци; Каракотевци (1 к.) доселени се од селото Орехово; Парчевци (4 к.) доселени се од соседното село Кравари, и во Кравари се доселени однекаде; Шалевци (1 к.) доселени се од Ивањевци; Којовци (2 к.) доселени се од Буково; Вашаревци (1 к.) доселени се од селото Вашарејца; Милевци (1 к.) доселени се од Кривогаштани; Кечевци (7 к.), Павловци (5 к.), Кавалиновци (4 к.), Лажиовци (4 к.), Ќупаревци (4 к.), Самарковци (3 к.), Келемузевци (2 к.), Кајчиновци (2 к.), Ташковци (1 к.), Пангаловци (1 к.), Огневци (1 к.), и Талевци (1 к.) сите овие родови се доселенички со непозната старина;

Родови доселени помеѓу двете светски војни се: Николовци (2 к.) доселени се 1918 од селото Герман, во Преспа; Ристевци (1 к.) доселени се 1918 од селото Неред; Фотевци (2 к.) доселени се 1919 од селото Герман; Герговци (2 к.) доселени се 1920 од селото Наколец; Бошевци (1 к.) доселени се 1920 од Битола; Поповци (3 к.) доселени се 1922 од селото Љубојно; Новаковци (1 к.) доселени се 1921 од селото Арменско; Чолаковци (1 к.) доселени се 1922 од селото Љубојно; Гаштевци (2 к.) доселени се 1922 од селото Котори ( денес Горно и Долно); Видановци (2 к.) доселени се 1922 од селото Крстоар, таму имаат истоимени роднини, подалечно потекло имаат од некое село во Преспа; Караивановци (2 к.) доселени се 1922 од Крстоар; Мавнивиловци (1 к.) доселени се 1923 од селото Љубојно; Трајковци (1 к.) доселени се 1923 од костурското село Дреновени; Мирчевци (2 к.) доселени се 1923 од селото Барешани, таму имаат истоимени роднини кои се старинци; Грујевци (1 к.) доселени се 1924 од селото Крстоар; Генчовци (1 к.) и Филевци (4 к.) доселени се 1926 од селото Поздивишча, костурско; Николовци (3 к.) доселени се 1928 од селото Герман, преспанско; Сидеровци (3 к.) доселени се 1928 од селото Кономлади; Чанчуковци (1 к.) доселени се 1928 од селото Крстоар, таму припаѓале на истоимениот староседелски род; Митовци (1 к.) доселени се 1932 од леринското село Пополжани; Бошевци (1 к.) потекнуваат од домазет кој дошол во 1938 од селото Српци.

Родови доселени после Втората светска војна се: Пашковци (1 к.) доселени се 1945 од селото Брезница, костурско; Маневци (1 к.) доселени се во 1945 од селото Војница, велешко; Трајковци (2 к.) доселени се 1946 од селото Опеница, охридско; Ќераловци (1 к.) доселени се од Буково.[2]

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Од 1996год. со новата територијална поделба на државата, Бистрица доби статус на седиште на општина. Во нејзин склоп вкупно беа 19 селски населби: Бистрица, Крстоар, Олевени, Барешани, Канино, Велушина, Граешница, Драгош, Кишава, Острец, Злокуќани, Кравари, Жабени, Породин, Лажец, Оптичари, Егри, Меџитлија и Кременица. Во дел од нив (во планинскиот и граничниот појас) живее албанско население. Општината Бистрица се простираше на крајниот југ од Р. Македонија и непосредно се граничеше со Р. Грција, со вкупна површина од 23.100 км² а бројот на жители изнесуваше (ДЗС:Попис на населението…2002): 5779 жители. Ден на општината беше 25 декември, и истата опстојуваше осум години т.е сè до 2005 г кога со новата територијална поделба на општините, беше припоена кон општина Битола

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Цркви[6]
Археолошки локалитети[7]

Споменик во чест на загинатите борци во НОБ поставен 1971г.Чешма во спомен на Крстин Чулаковски, над селото постои и бункер кој служел за воени дејствија.

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Образование[уреди | уреди извор]

Во учебната 1960/61година се отвара осумгодишно основно училиште, кое го носи името “Крсте Петков Мисирков”. Во училиштето учат околу 270 деца, од кои најголем дел доаѓаат од соседните села со организиран автобуски превоз. Во склоп на училиштето има и училишна библиотека со книжен фонд од преку 6000 книги. Исто така има терени за кошарка, одбојка и ракомет, но тие се во дворот на училиштето, недостига сала за физичка култура. Новата училишна зграда беше изградена 2000год.

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Има доста иселеници во: Австралија, Америка, Шведска, Австрија, Италија и уште во многу други земји. Исто така многу луѓе емигрирале во Битола, како голем административен центар.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Панов, Митко (1998). Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја (I издание). Скопје: Патрија. стр. 26<. ISBN 9989-862-00-1. 
  2. 2,0 2,1 Трифуноски, Јован (1998). Битољско-прилепска котлина. Белград: Српска академија наука и уметности. стр. 215-216-217. 
  3. Кѫнчовъ, Василъ. Македония. Етнография и статистика. София, Българското книжовно дружество, 1900. ISBN 954430424X. с. 236.
  4. Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 166-167.
  5. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  6. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  7. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069

Надворешни врски[уреди | уреди извор]