Брусник (Битолско)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Брусник
Брусник и Битола.jpg

Брусник и Битола

Брусник is located in Македонија
Брусник
Местоположба на Брусник во Македонија
Координати 41°1′23″N 21°17′7″E / 41.02306° N; 21.28528° E / 41.02306; 21.28528Координати: 41°1′23″N 21°17′7″E / 41.02306° N; 21.28528° E / 41.02306; 21.28528
Општина Битола
Население 241 жит.
(поп. 2002)
Шифра на КО 02012
Надм. вис. 774 м
Брусник на општинската карта
Брусник во Општина Битола.svg

Атарот на Брусник во рамките на општината
Commons-logo.svg Брусник на Ризницата

Брусник — село во Општина Битола, во околината на градот Битола.

Етимологија[уреди | уреди извор]

Топонимот Брусник често се среќава во словенската балканска топономастика. Со ова име се нарекуваат еден ненаселен остров во близина на Вис на Јадранското Море, едно село во Славонија, едно село во Источна Србија, неколку села во Босна. Покрај битолското и едно скопско село, забележано во пописните дефтери од 1568-1569 го носело истото име.[1]

Зборот брусник, инаку, го познаваат повеќето словенски јазици, и секаде определува две основни значења: вид специјален камен и вид плод. Каменот, познат и како брус и како брусница е рапав и се употребува како средство за точење (брусење). Меѓутоа, термините брусник и брусница подразбираат и Vaccinium vitis-idaea (црвена боровинка), Vaccinium myrtillus (црна боровинка). Современиот руски јазик, впрочем, и денес боровинката ја определува со терминот брусинка, а македонскиот со бруснак.[2]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во пазувите на планината Баба, на 3 километри западно од Битола. Се наоѓа во составот на Општина Битола, недалеку од Нова Битола. Селото е ридско, на надморска височина од 774 метри.

Историја[уреди | уреди извор]

Жители од Брусник во почетокот на XX век
Панорама на селото Брусник. 1923

Според народната традиција најпрво биле формирани соседните села Лавци и Дихово, а на земјиштето кое лежело меѓу нив предците на родовите Каранѓеловци и Палашовци го формирале денешното село Брусник.[3] Најпознати и најголеми семејства од историски аспект кои постојат и до денес во Битола се: Скерлевци, Кокаловци, Каранѓеловци, Идризовци, Маљаковци, Палашовци, Чавдаровци. Најстариот пишан помен за Брусник потекнува од втората половина на XV век каде се говори за преттурската населба Липа.[3] Северно од селото во средината на XIX век постоел мал чифлик на некој силен бег, кој бил убиен, а чифлишката земја станала селска.[3] За време на Првата светска војна Брусник бил запален.[3]

Стопанство[уреди | уреди извор]

Вид Хектари Поединечни
Ниви 185,180 166,050
Градини 2,113 1,992
Овошни градини 20,634 20,438
Лозја 31,018 30,771
Ливади 67,237 64,885
Пасишта 294,489 5,557
Шуми 245,445 0,02
Неплодно земјиште 28,212 7,149
Вкупно 874,328 296,844

Демографија[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Брусник живееле 755 жители, сите Македонци.[4]

Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Брусник имало 964 Македонци, од кои 488 патријаршисти и 455 под врховенството на Бугарската егзархија. Во селото функционираат бугарско и грчко училиште.[5]

Според пописот од 2002 селото брои 241 жител, од кои 240 Македонци и 1 останат.[6]

Население во минатото
ГодинаНас.±%
1948964—    
1953959−0.5%
1961898−6.4%
1971783−12.8%
ГодинаНас.±%
1981790+0.9%
1991387−51.0%
1994320−17.3%
2002241−24.7%

На табелата е прикажан бројот на населението низ сите пописни години:[7]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 755[4] 964[5] 964 959 898 783 790 387 320 241

Од Брусник се иселува значителен број на населението, поради што Брусник од големо преминало во мало село. Најголем број од жителите на Брусник иселени се во Битола, Скопје, а голем број и во Австралија, Канада, САД и Европа.

Родови[уреди | уреди извор]

Брусник е македонско православно село, сите родови во селото се доселенички.

Родови во Брусник:

  • Доселеници: Каранѓеловци (7 к.) и Пашаловци (6 к.) најстари родови во селото, доселени се како мечкари однекаде, овде живеат од ХVIII век; Кукановци (15 к.), Корубовци (4 к.), Ѓошевци (14 к.), Шутаровци (9 к.), Ивановци (8 к.), Ѓорчевци (6 к.), Гроздановци (6 к.), Поповци (5 к.), Босилковци (5 к.), Торбовци (5 к.), Трапановци (5 к.), Скерлевци (2 к.), Станковци (13 к.), Петковци (9 к.), Чавдаровци (6 к.), Малаковци (6 к.), Тасевци (4 к.), Шеќеровци (4 к.), Момичаровци (2 к.), Метловци (2 к.), Жабовци (15 к.), Атанасковци (3 к.) и Коџоклари (4 к.) доселени се сите однекаде. Сите родови се доселени до крајот на XIX век.[3]

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 127 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.[8]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 201 гласачи.[9]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Црквата „Вознесение Христово“
Цркви[10]
Археолошки наоѓалишта[11]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Стерјовски 1992, стр. 12.
  2. Стерјовски 1992, стр. 13.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Битола и Битолско во XV и XVI век. Скопје: Македонска академија на науките и уметностите. 1975. стр. 50. На |first= му недостасува |last= (help)
  4. 4,0 4,1 Кѫнчовъ, Василъ. Македония. Етнография и статистика. София, Българското книжовно дружество, 1900. ISBN 954430424X. с. 239.
  5. 5,0 5,1 Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 166-167.
  6. Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X
  7. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). База на податоци МАКСтат. Државен завод за статистика.
  8. „Описи на ИМ“. Посетено на 3 ноември 2019.
  9. „Претседателски избори 2019“. Посетено на 3 ноември 2019.
  10. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7.
  11. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  12. Ognenovski 2000.
  13. Ognenovski 2019b.
  14. Ognenovski 2019a.
  15. Music Industry News Network 2019.
  16. Официјална страница на Тале Огненовски
  17. 17,0 17,1 Илюстрация Илинден, 1943, бр.144, стр. 8
  18. Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893 – 1934). Биографично-библиографски справочник. София, 2001, стр. 117.
  19. Николов, Борис. ВМОРО - псевдоними и шифри 1893-1934, Звезди, 1999, стр. 71
  20. Съюз на борците от НОАВМ-Битоля

Надворешни врски[уреди | уреди извор]