Втора македонска ударна бригада

Втора македонска ударна бригада
Цветко Узуновски говори на борците на Втората македонска бригада за време на нејзиното формирање во село Фуштани, 20 декември 1943 година.
Активна	20 декември 1943 – јуни 1945
Големина	480 борци
Битки	Февруарски поход Завршни операции за ослободување на Македонија Сремски фронт
Одликувања	Орден заслуги за народ Орден братство и единство
Команданти
Истакнати команданти	Диме Туриманџовски

Втора македонска ударна бригада (позната и како Тиквешка ударна бригада) — бригада формирана во село Фуштани, на планината Кожуф на 20 декември 1943 година. Била формирана од 480 борци на баталјонот „Страшо Пинџур“, Вториот баталјон на Третата оперативна зона на НОВ и ПОМ и Бугарскиот баталјон „Христо Ботев“. По неколку дена, на 23 декември баталјонот „Христо Ботев“ излегол од нејзиниот состав, а бил приклучен баталјонот „Мирче Ацев“. Од 25 август 1944 година, бригадата била во состав на Четириесет и првата македонска дивизија.

По формирање на бригадата, таа почнала да го издава својот орган весникот „Народна борба“.

Состав

Во јануари 1944 година бригадата броела околу 445 борци.

Командниот состав на бригадата го сочинувале:

• Диме Туриманџовски - командант од 19 декември 1943 до крајот на мај 1944 година
• Методија Поповски - Мајка - командант од јуни 1944 година
• Наум Василевски - Овчар - потпоручник, одреден за командант со наредба на ГШ на НОВ и ПОМ од 6 август (стапил на должност на 25 август) до 25 септември 1944 година
• Живојин Росиќ, командант до 17 октомври 1944 година
• Ванде Лазаревски - командант од 17 октомври до 17 декември 1944 г.
• Пецо Гудовски - командант од 17 декември 1944 година
• Раде Поповиќ - Душко - командант од 1 март 1945 година.

Политички комесари на бригадата биле:

Формирање на II македонска ударна бригада, 20 декември, 1943 година во село Фуштани, Егејска Македонија.

• Трифон Трифонов - Балкански - политички комесар од 19 декември 1943 година
• Наум Наумовски - Борче - политички комесар од март до 25 август 1944 година
• Стојан Бочваровски - Бочвар - политички комесар од 25 август 1944 година
• Ристо Стојановски - Железни - политички комесар од септември 1944 година и повторно од 1 март 1945 г.
• Илија Андреевски - Кагин - политички комесар од 17 октомври 1944 година
• Пара Газиноска - заменик политички комесар (од март 1944 до 15 мај 1945 година)
• Дана Андреева - Неткова - заменик политички комесар (од јули 1944 година).

Борбени дејства

Втора македонска ударна бригада

Борбените операции на оваа бригада се одвивале на целиот терен на Македонија, од егејскиот дел на Македонија, па сè до Сремскиот фронт, Србија, Хрватска и Словенија.

Хорот на Руската чета во состав на Втората македонска бригада

Во текот на првата половина на 1944 година, Втората македонска ударна бригада водела успешни борби против бугарскиот окупатор кај кавадаречко, мегленско и учествувала во Февруарскиот поход. Изведувала диверзантски акции на пругата Гевгелија-Демир Капија, а потоа преминала на теренот на Прилеп и Мариово. Во рамките на овие операции, бригадата имала жестоки судири со бугарската војска кај село Витолишта, с. Полчишта, с. Конопиште на 7 јуни 1944 година, с. Стрмашево на 12 јуни 1944 година, кај с. Крањево на 19 јуни 1944 г. Кон крајот на јули 1944 година, Бригадата имала пет баталјони, а кон средината на август, Битолскиот и Прилепскиот баталјон влегле во составот на Седмата и на Петтата македонска ударна бригада.

Од 25 август 1944 година кога влегува во состав на Четириесет и првата македонска дивизија, бригадата броела околу 1200 борци и старешини. Во текот на септември 1944 година делувала на линијата Гевгелија - Велес, а подоцна учествувала во борбите за ослободување на Прилеп и Кичево (околу 15-18 ноември, 1944 година), како и против германските сили кои се повлекувале од Грција по долината на реката Вардар.

Со воената реорганизација од декември 1944 година, бригадата влегла во состав на Четириесет и осмата македонска дивизија, која пак била дел од Петнаесеттиот македонски корпус. Во состав на корпусот, бригадата учествувала на Сремскиот фронт, во реонот на Иљача и Винковци, почнувајќи од 12 април до 17 април, 1944 година при нивниот пробив кон Загреб воделе битки кај Стризивојна и Врпоље, па кај Славонска Пожега на 20-21 април, кај селото Гарешница, Чазма и во реонот на Загреб од 25 април до 9 мај. Откако учествувале во ослободувањето на Загреб, заедно со дваесет и првата српска дивизија, вршеле чистење на теренот и разоружување на непријателските сили. На Сремскиот фронт, бигадата го издавала весникот „Нашиот удар“, од кој излегле 5 броја.

Од оваа бригада на Сремскиот фронт загинале 245 борци и старешини.

Список на загинати борци

Список на загинати борци на Втората македонска ударна бригада:

Литература

• „Втора македонска ударна бригада“, Наша книга, 1973

Надворешни врски

• Втора македонска ударна бригада — документарец посветен на Бригадата
• Втората македонска ударна бригада — песна посветена на Бригадата
• 75 години од формирањето на Втората македонска ударна бригада