Прејди на содржината

Константин Миладинов

Од Википедија — слободната енциклопедија
Поврзано Браќа Миладиновци.
Константин Миладинов
Роден/а1830
Струга, Османлиска империја
(денешна Македонија)
Починат/а23 јануари 1862(1862-01-23) (возр. 31–32)
Цариград, Отоманско Царство
Занимањеславист, поет и преродбеник
ОбразованиеГимназија во Јанина, Императорски универзитет во Москва (не го завршил)
Период19 век
ЖанрПреродба
Предметпреродбеник и собирач на народни умотворби
Книжевно движењеРомантизам
Значајни делаТ'га за југ

Константин Миладинов (Струга, 1830 – Цариград, денешен Истанбул, 18 јануари 1862) — македонски собирач на народни умотворби и поет.[1][2] Со неговата песна „Т'га за југ“, која има 70 препеви на 42 јазици, секоја година се отвораат Струшките вечери на поезијата.

Ран живот, образование и учителска дејност

[уреди | уреди извор]

Роден е во Струга, во семејството на грнчарот Ристе Миладинов и неговата сопруга Султана Миладинова. Бидејќи е роден како посмртче, за него се грижел најстариот брат Димитрија (р. 1810), кој го заменил починатиот татко. Основно училиште завршил во Струга, а подоцна и гимназија во Јанина. На 14 октомври 1849 година се запишал на Филозофскиот факултет во Атина, дипломирал 1852 година, отсек грчка филологија. Со диплома на учители браќата се вратиле во родниот крај каде учителствувале во повеќе места.

По завршувањето на основното образование во Струга и гимназија во Јанина, во 1847 година станал учител во селото Трново, Битолско.

По завршувањето на студиите престојувал во манастирот „Зограф“ на Света Гора. По враќањето во Струга, станал учител во битолското село Магарево.

Преродбенска дејност

[уреди | уреди извор]

Престојот во Русија (1856–1860)

[уреди | уреди извор]
Константин Миладинов (долу десно) во Москва со бугарскиот писател Љубен Каравелов, 1858 год.

Во 1857 година се запишал и студирал словенска филологија во Москва, каде што членувал во Словенскиот кружок и соработувал во неговиот весник „Братски труд“, како и во весникот „Дунавски лебед“.

Константин заминал во Русија да студира словенска филологија на Филозофскиот факултет при Императорскиот универзитет во Москва. Во време на неговиот престој во Русија го обзема длабока осаменост и жал по родниот крај.

Имајќи го собраниот материјал од народни умотворби, Константин целосно се ангажирал во реализирање на идејата за нивно печатење. Работејќи на редактирање на песните и другите народни умотворби и нивно подготвување за Зборникот, Константин и самиот почнал да пишува поезија. Поетското творештво на Константин Миладинов, иако скромно, само петнаесет песни, го става на пиедесталот на македонската нова литература како основоположник на македонската уметничка поезија.

Суровата руска зима и бедниот живот штетно се одразиле врз здравјето на Константин, па во 1859 година тој заболел од туберкулоза. Покрај подмолната и тешка болест, Константин го разочарал и неуспехот во настојувањата да се испечати Зборникот од народни умотворби. Основната причина за непечатењето на Зборникот во Москва е судирот на Миладиновци со Цариградската патријаршија во екот на преродбенската борба.

Печатење на Зборникот

[уреди | уреди извор]

Во јуни 1860 година, не довршувајќи ги студиите, Константин Миладинов ја напуштил Москва. На пат за дома, во Виена, се сретнал со идниот свој голем мецена и пријател, хрватскиот бискуп Јосип Јурај Штросмајер, со кого контактирал уште од Москва, пишувајќи му за намерите за печатење на Зборникот. При оваа средба, бискупот Штросмајер прифатил да го финансира печатењето на Зборникот. Од Виена тие двајцата заминуваат во Ѓаково, бискупската столица на Штросмајер.[3] Во Ѓаково Константин останал неколку месеци и ги препишал сите песни со кирилска азбука, бидејќи целиот Зборник бил напишан со грчки букви. Заслугата дека Зборникот е напечатен со кирилица е на Штросмајер, како се гледа од едно негово писмо. Тој го посоветувал Константин да го транскрибира со кирилска азбука, и дури тогаш да го напечати. Како драг гостин на бискупот, Константин останал во Ѓаково до 9 јануари 1861 год., кога заедно со него заминал во Загреб, каде што го дал во печат Зборникот.[3]

Картичка со оригиналниот текст на поемата "Т’га за југ", од Константин Миладинов

На 24 јуни 1861 година, од печатницата на Анте Јакиќ, во Загреб, излегол од печат Зборникот од народни умотворби на браќата Миладиновци - „Бугарски народни песни, собрани од браќа Миладиновци“, дело со речиси 600 македонски народни песни и точно 77 бугарски (отстапени од бугарскиот фолклорист Васил Чолаков).

Затвор и смрт

[уреди | уреди извор]

Константин, пресреќен што животната цел, негова и на неговиот брат, е исполнета, зел неколку примероци од Зборникот и во средината на јули 1861 година го напуштил Загреб, тргнувајќи за родниот крај. Патем се задржал во Белград каде дознал дека неговиот брат Димитар веќе половина година чемрее во турските затвори. Надевајќи се дека ќе успее да го ослободи својот брат, наместо за Струга, тргнал директно за Цариград и никогаш повеќе не го видел родниот крај. Набрзо по пристигнувањето во Цариград и Константин бил фатен и фрлен во цариградските зандани. Обвинети како шпиони против кои, според изјавата на официјалните турски власти, се подготвува судски процес, браќата Миладиновци умреле во цариградските затвори, во 1862 година, под досега неразјаснети околности.

Генеалогија

[уреди | уреди извор]
Миладиновци
 
 
 
 
 
 
Ристе Миладинов
1783–1830
 
Султана Миладинова
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Димитрија Миладинов
1810–1862
 
Тане Миладинов
 
Наум Миладинов
1817–1897
 
Мате Миладинов
 
Апостол Миладинов
 
Ана Миладинова
 
Крстана Миладинова
 
Константин Миладинов
1830–1862
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Елисавета Миладинова
1846–1870
 
Кузман Шапкарев
1834–1909
 
Царевна (Василикија) Миладинова
1856–1934
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Поетски текстови

[уреди | уреди извор]
Песната Т'га за југ објавена во весникот Дунавски лебед, 7 февруари 1861

Константин Миладинов како тема во уметноста

[уреди | уреди извор]

Галерија

[уреди | уреди извор]

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. ↑ Македониум, антологија на македонската национално-политичка мисла, стр. 9 и 10, Скопје, 2003.
  2. ↑ Писмо на Константин Миладинов до Георги С. Раковски, 8 јануари 1859, „Браќа Миладиновци – препис“, коментирал и уредил Никола Трајков, Бугарска академија на науките, Институт за историја, Издание на БАН, Софија 1964, стр. 131-133.
  3. 1 2 Поленаковиќ 1952, стр. 189.
  4. 1 2 3 4 5 6 „Б'лгарски книжици“, година I, 1858, кн. 15.
  5. ↑ „Б'лгарски книжици“, година I, 1858, кн. 19.
  6. ↑ „Б'лгарски книжици“, година I, 1858, кн. 24.
  7. 1 2 „Б'лгарски книжици“, година II, 1859, кн. 22.
  8. 1 2 „Братски труд“, 1860, кн. 1.
  9. ↑ „Братски труд“, 1860, кн. 3.
  10. 1 2 „Дунавски лебед“, г. I, 1860, бр. 20.
  11. ↑ Славко Јаневски, Евангелие по Итар Пејо. Скопје: Кочо Рацин, 1966, стр. 47-48.

Библиографија

[уреди | уреди извор]
  • Поленаковиќ, Харалмпие (1952). Страници од македонската книжевност. Скопје: Кочо Рацин.
  • Константин Миладинов. (1984). Избор. Избор и предговор Гане Тодоровски, Скопје: Мисла.
  • Поленаковиќ, Харалампие. (1984). „Поетот Константин Миладинов“. Во: Константин Миладинов. Избор. Избор и предговор Гане Тодоровски, Скопје: Мисла.

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Константин_Миладинов&oldid=5547832“