Тополчани

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
За истоимената поранешна општина, видете Општина Тополчани.
Тополчани
Тополчани is located in Македонија
Тополчани
Местоположба на Тополчани во Македонија
Тополчани на интерактивна карта

Координати 41°13′42″N 21°25′53″E / 41.22833° СГШ; 21.43139° ИГД / 41.22833; 21.43139Координати: 41°13′42″N 21°25′53″E / 41.22833° СГШ; 21.43139° ИГД / 41.22833; 21.43139
Регион Coat of arms of Prilep Municipality.svg Прилеп
Општина Прилеп
Население 449[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 7512
Шифра на КО 20103
Надм. вис. 600 м
Слава Спасовден
Тополчани на општинската карта
Тополчани во Општина Прилеп.svg

Атарот на Тополчани во рамките на општината
Commons-logo.svg Тополчани на Ризницата

Тополчанисело во Општина Прилеп, во областа Пелагонија, во околината на градот Прилеп. До 2004 година, селото било административно седиште на поранешната истоимена општина, која била споена со Општина Прилеп.

Потекло на името[уреди | уреди извор]

Според жителите, селото Тополчани најпрво се нарекувало Плочани бидејќи луѓето тука изработувале камени плочи кои ги продавале во Битола.[2] Ова занимање постоело до 1912 година. Од старото име Плочани настанало официјалното денешно име Тополчани.[2]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во прилепскиот дел на областа Пелагонија, во јужниот дел на Прилепското Поле, од левата страна на Црна Река. Селото е издолжено во правец северозапад-југоисток. Во селото постојат четири маала: Горно, Степаноско, Долно и Илиоско Маало. Селото Тополчани е сместено во југозападниот дел на Општина Прилеп, низ него минува магистралниот пат А3, односно делницата Прилеп - Битола и во селото се наоѓа црквата „Вознесение Христово“. Тополчани е рамничарско село, расположено на надморска височина од 600 метри и од градот Прилеп е оддалечено околу 20 километри.

Историја[уреди | уреди извор]

Српски превод на писмото од 1907 г. кое војводата Павле Наумов им го испратил на луѓето од село Тополчани, во кое вели дека не се ни Срби, ни Бугари, ни Грци, туку Македонци.
Фреска на Св. Кирил од црквата „Вознесение Христово“ во Тополчани.

Подрачјето на селото е населено уште од неолитот, за што сведочи наоѓалиштето Чука недалеку на југозапад.[3]

Првиот помен за Тополчани потекнува од првата половина на XVII век.[2] Се споменува дека ајдуците нападнале некој чифлик во ова село. Кон крајот на турското ропство во Тополчани постоеле три чифлици, чии сопственици биле Риза-бег, Усеин-ага, а името на третиот сопственик е заборавено.[2] Неговиот чифлик го купил некој христијанин од Прилеп. Овој чифлик се нарекувал Вукароски. По 1912 година, со купување и со аграрната реформа, земјата преминала во рацете на жителите.[2]

Во XIX век, Тополчани било село во Прилепската каза на Отоманското Царство.

Демографија[уреди | уреди извор]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Тополчани живееле 360 жители, сите Македонци.[4] Според секретарот на Бугарската егзархија Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во селото живееле 440 Македонци, патријаршисти.[5]

Селото во 1961 година броело 929 жители, додека во 1994 година населението се намалило на 505 жители.

Според последниот попис од 2002 година, во селото Тополчани живееле 449 жители, сите Македонци.[1] Од нив 243 биле мажи, а 206 жени.[1]

Население во минатото
ГодинаНас.±%
1948745—    
1953785+5.4%
1961929+18.3%
1971857−7.8%
ГодинаНас.±%
1981757−11.7%
1991565−25.4%
1994505−10.6%
2002449−11.1%

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[6] 1905[7] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 360 440 745 785 929 857 757 565 505 449
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[8]

Родови[уреди | уреди извор]

Тополчани е македонско православно село, родовите во селото се староседелски и доселенички.

  • Староседелци: Степановци (10 к.), Илиовци (7 к.), Трпковци (6 к.), Шиклевци (5 к.), Шуплиновци (4 к.), Китевци (2 к.), Јандревци (5 к.) и Коруновци (2 к.). Родовите Јандревци и Коруновци се деленици од родот Трпковци.
  • Доселеници: Калaмуковци (4 к.), Петанчевци (6 к.), Вузевци (3 к.), Јанчевци (3 к.), Радичовци (4 к.), Караџовци (2 к.), Станковци (2 к.), Бојковци (2 к.), Балабановци (4 к.) и Пројчевци (4 к.) доселени се однекаде; Чапкуновци (7 к.) доселени се од селото Лознани; Чагоровци (4 к.) доселени се од Чагор; Зацевци (2 к.) за нив се вели дека секаде скитале, доселени се од Лознани; Ѓоргијовци (3 к.) доселени се однекаде; Беговци (3 к.) и тие се доселени однекаде; Карабелевци (4 к.) потекнуваат од домазет кој дошол однекаде; Кожуваровци (2 к.) доселени се однекаде; Козаровци (1 к.) доселени се од Горно Алинци и Роглевци (2 к.) доселени се од Битола, а пред тоа живееле во други села.[2]

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Грб на поранешната Општина Тополчани.

Избирачко место[уреди | уреди извор]

Во селото постои избирачкото место бр. 1500 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на работнички универзитет.[9]

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 320 гласачи.[10]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Археолошки наоѓалишта
  • Крива Врба — населба од римско време
  • Чука — населба и јами од неолитот и средниот век
  • Џаферица — депо на монети од римско време
  • Селиште — населба од непознат период

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 1,2 Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Ф. Трифуноски, Јован (1998). Битољско-прилепска котлина. Српска академија наука и уметности. стр. 137.
  3. Грозданов, Цветан; Коцо, Димче; и др. (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Т. 2. Скопје: МАНУ. стр. 314. ISBN 9989-649-28-6.
  4. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр.247.
  5. Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 150-151.
  6. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  7. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  8. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика.
  9. „Описи на ИМ“. Посетено на 3 ноември 2019.
  10. „Претседателски избори 2019“. Посетено на 3 ноември 2019.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]