Габреш (Костурско)
Габреш Γάβρος | |
---|---|
![]() Поглед на Стар Габреш | |
Местоположба во областа | |
Координати: 40°37.34′N 21°11.24′E / 40.62233° СГШ; 21.18733° ИГД | |
Земја | Грција |
Област | Западна Македонија |
Округ | Костурски округ |
Општина | Костур |
Општ. единица | Корешта |
Надм. вис. | 820 м |
Население (2011)[1] | |
• Вкупно | 0 |
Час. појас | EET (UTC+2) |
• Лето (ЛСВ) | EEST (UTC+3) |
Пошт. бр. | 520 55 |
Повик. бр. | 24670-84 |
Габреш (грчки: Γάβρος, Гаврос, до 1926 г. Γαβρέσι или Γκαμπρέσι, Гавреси/Габреси)[2] — село во Костурско, Егејска Македонија, денес во општината Костур од Костурскиот округ на Западна Македонија, Грција. Селото отсекогаш било македонско и останало такво до денес.[3]
Географија
[уреди | уреди извор]Селото е сместено на 12 км северно од Костур во областа Корешта. Лежи на десниот брег на Рулска Река. Селото е практично напуштено. Од другата страна на реката е создадено ново село Корешта (Κορέστια) наречено по областа (службено Неос Икисмос, Νέος Οικισμός). Црквата во Стар Габреш се нарекува „Св. Никола Нови“ (1870), а двата параклиса се „Св. Мина“ и „Пресв. Богородица Пречиста“ („Воведение Богородично“). До „Св. Никола“ е црквата „Св. Никола Стари“ („Св. Модест“) од XVI век.[4] Меѓу Габреш и Брезница се наоѓа Габрешкото кале (Градишта), тврдина од средниот век.[5][6]
Историја
[уреди | уреди извор]Во Отоманското Царство
[уреди | уреди извор]Во османлискиот дефтер од 1530 г. Габреш се води како село со 54 семејства.[7] На крајот од XIX век тоа било чисто македонско село. Во „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“ се вели дека во 1873 г. Габреш (Gabrèche) е село во Костурската каза со 38 домаќинства сочинети од 115 жители Македонци.[8][9]
Во 1870-тите години во селото е отворено народно училиште. Грчкиот владика Иларион Костурски дошол во Габреш за лично да се обиде да го затвори.[10]
Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 г. Габреш имал 455 жители Македонци христијани.[8][11]
На Етнографската карта на Битолскиот Вилает од 1901 г. Габреш е се води како чисто македонско село во Костурската каза на Горичкиот санџак со 75 куќи.[12]
На почетокот на XX век според грчка статистика, 62 семејства во селото биле егзархиски, а 28 патријаршиски, но по Илинденското востание во 1903 г. сите жители на Габреш преминале под врховенството на Бугарската егзархија.[13] Истата година турските власти не му дозволиле на учителот Сандо Бајов од Нестрам да отвори народно училиште во селото.[14] Во селото веќе работела бугарската пропаганда. По податоци на егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 г. во селото имало 600 Македонци под ехзархијата и работело бугарско училиште.[15]
Според Георги Константинов Бистрицки Габреш пред Балканските војни имал 100 македонски куќи.[8][16] Боривое Милоевиќ („Јужна Македонија“) за приближно истиот период пишува дека Габреш има 100 куќи на Македонци христијани.[17]
Во Грција
[уреди | уреди извор]За време на Балканските војни селото е окупирано од грчки единици и во 1913 г. влегло во состав на Грција. Таа година населението броело 648 жители. Во 1920 г. тие се намалиле на 509 лица.[3] Во 1926 г. селото е преименувано во Гаврос, грцизирајќи му го името. Во 1928 г. населението се намалило на 405 жители, од кои, според грчки извор, наводно 7 биле грчки доселеници од Турција. Меѓу 1914 и 1919 г. 9 лица од Габреш официално поднеле документи за иселување во Бугарија, а по 1919 г. тоа го направиле уште 7 лица. Во селото имало и едно политическо убиство.[18] Меѓу двете светски војни имало големо иселување во прекуокеанските земји.[3]
За врема на Втората светска војна Габреш бил во италијанската окупациска зона и настрадал од окупаторите.[19] Селото силно настрадало и во Граѓанската војна, и од него се одведени 87 деца-бегалци.[20] Дел од жителите на Габреш пребегале во НР Македонија, а во селото се криеле луѓе од околните села.[3]
По војната почнал уште еден масовен бран на иселување во прекуокеанските земји, што е причина за големиот пад на населението.[3]
Жителите се занимавале со земјоделство, произведувајќи жито, грав и овошје, е делумно живееле и од сточарство.[3]
Име | Грчки | Ново име | Грчки | Опис |
---|---|---|---|---|
Осово[21] | Όσοβο | Скиеро Рема | Σκιερὸ Ρέμα[22] | река на Д’мбенска Планина З од Габреш[21] |
Бочила[21] | Πότσιλα | Апало | Απαλό[22] | врв на Д’мбенска Планина, СЗ од Габреш[21] |
Карпи[21] | Κορπὲς | Корфес | Κορφές[22] | врв на Д’мбенска Планина (1.228 м), СЗ од Габреш[21] |
Манкова[21] | Μάνκοβα | Адјавато | Αδιάβατο[22] | местност на Д’мбенска Планина, СЗ од Габреш |
Црна Гора[21] | Τσερναζόρα | Дримос | Δρυμός [22] | местност на Вич, С од Габреш[21] |
Рескенче[21] | Ρεσκέντσε | Дафномилис | Δαφνομήλης[22] | месност на Вич, С од Габреш[21] |
Население
[уреди | уреди извор]Еве преглед на населението во сите пописни години, од 1940 г. до денес:
Година | 1940 | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 | 2021 |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Население | 384 | 447 | 107 | 75 | 91 | 10 | 7 | 0 |
- Извор за 1940-1991 г.: Т. Симовски, Населените места во Егејска Македонија
Културни и природни знаменитости
[уреди | уреди извор]- Цркви
- Црква „Св. Никола Стари“ („Св. Модест“) од XVI век
- Црква „Св. Никола Нови“ од 1870 г.
- Параклиси
- „Св. Мина“
- „Воведение на пресв. Богородица“ („Богородица Пречиста“)
- Археолошки наоѓалишта
- Градишта (Габрешко кале) — средновековна тврдина
Личности
[уреди | уреди извор]- Родени во Габреш
- Ангел Бесвински — македонски револуционер
- Димитар Далипов (Димитрис Далипис) — андарт
- Крсте Битовски — македонски историчар
- Стив Ставро — канадски стопанственик од македонската дијаспора
- Апостол Керамитчиев — македонски класичен филолог
- Михајло Керамитчиев — партизан
- Вангел Будина — македонски револуционер
- Наум Дичовски — македонски револуционер[23]
- Наум Пејов — македонски национален и комунистички деец
- Со потекло од Габреш
- Џон Битов Постариот (Лазар Битов; 1928 – 2015) — канадски стопанственик
- Џон Битов (помладиот)Џон Битов Помладиот (р. 1960) — канадски стопанственик и основач на познатиот кошаркарски клуб „Торонто Рапторс“
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ „Попис на населението од 2011 г. Трајно население“. Државен завод за статистика на Грција.
- ↑ Πανδέκτης. Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Γάβρεσι - Γάβρος
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Симовски, Тодор Христов (1998). Населените места во Егеjска Македониjа (PDF). II дел. Скопjе: Здружение на децата-бегалци од Егејскиот дел на Македонија, Печатница „Гоце Делчев“. стр. 11–12. ISBN 9989-9819-6-5.
- ↑ „Ασυνήθιστοι ναοί στην περιοχή της Καστοριάς“. Ιστορικά Καστοριάς. 16 декември 2019. Посетено на 29 јануари 2020 г. Проверете ги датумските вредности во:
|access-date=
(help) - ↑ [www.odos-kastoria.gr/2011/05/blog-post_10.html „Βυζαντινό κάστρο“] Проверете ја вредноста
|url=
(help). Οδός. 10 мај 2011. Посетено на 7 март 2022. - ↑ „Τυρρηνοί: Κάστρα φρούρια και ακροπόλεις της Π.Ε. Καστοριάς (του Σταύρου Π. Καπλάνογλου)“. OlaDeka. Посетено на 7 март 2022.
- ↑ Yeni, Harun (септември 2006). Demography and settlement in Paşa Sancağı Sol-Kol Region according to Muhasebe-i Vilayet-i Rumeli Defteri dated 1530 : A Master’s Thesis (PDF). Ankara: Bilkent University. Department of History. стр. 114.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Како што е општопознато, Македонците во бугарските извори се присвојуваат и водат како Бугари, и покрај признанието дека самите се изјаснувале како Македонци.
- ↑ Македония и Одринско : Статистика на населението от 1873 г. София: Македонски научен институт – София, Македонска библиотека № 33. 1995. стр. 108–109. ISBN 954-8187-21-3.
- ↑ Кирил патриарх Български. Българската екзархия в Одринско и Македония след Освободителната война 1877-1878. Том първи, книга първа, стр. 360.
- ↑ Кѫнчовъ, Василъ (1900). Македония. Етнография и статистика. София: Българското книжовно дружество. стр. 265. ISBN 954430424X.
- ↑ Михајловски, Роберт, уред. (2017). Етнографска карта на Битолскиот вилает (PDF). Каламус. стр. 98.
- ↑ Силяновъ, Христо (1943). Освободителнитѣ борби на Македония (PDF). II. Следъ Илинденското възстание. София: Издание на Илинденската Организация. стр. 125.
- ↑ Райчевски, Стоян. 1904 – 1906 Гоненията на българите в Македония и Одринско. София, 2011, стр. 34 – 36.
- ↑ Brancoff, D. M (1905). La Macédoine et sa Population Chrétienne : Avec deux cartes etnographiques (PDF). Paris: Librarie Plon, Plon-Nourrit et Cie, Imprimeurs-Éditeurs. стр. 180–181.
- ↑ Бистрицки (1919). Българско Костурско (PDF). Ксанти: Издава Костурското Благотворително Братство „Надежда“ в гр. Ксанти. Печатница и книжарница „Родопи“. стр. 6.
- ↑ Милојевић, Боривоје Ж (1921). Јужна Македонија (PDF). Насеља српских земаља. стр. 17.
- ↑ Mapping Migration in Kastoria, Macedonia. Gavros Архивирано на 26 јули 2007..
- ↑ Мичев, Добрин. Българското национално дело в Югозападна Македония (1941 – 1944 г.)
- ↑ Mapping Migration in Kastoria, Macedonia. Gavros Архивирано на 26 јули 2007 г..
- ↑ 21,00 21,01 21,02 21,03 21,04 21,05 21,06 21,07 21,08 21,09 21,10 По топографска карта М1:50 000, издание 1980-1985 „Генеральный штаб“
- ↑ 22,0 22,1 22,2 22,3 22,4 22,5 „Διατάγματα. Β. Διάταγμα ΥΠ' Αριθ. 266. Περὶ μετονομασίας συνοικισμὤν, κοινοτήτων καὶ θέσεων“ (PDF). Εφημερίς της Κυβερνήσεως του Βασιλείου της Ελλάδος. Εν Αθήναις: Ἐκ τοῦ Εθνικού Τυπογραφείου. Τεύχος Πρώτον (Αριθμός Φύλλου 79): 712. 1969. Занемарен непознатиот параметар
|month=
(help) - ↑ . Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том I, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија. Отсутно или празно
|title=
(help)CS1-одржување: друго (link)
|