Луково (Струшко)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Луково
Dolno-Lukovo.jpg

Поглед на селото Луково од црквата Св. Ѓорѓија

Луково се наоѓа во Republic of Macedonia
Луково
Местоположба на Луково во Македонија
Координати 41°20′57″ СГШ 20°36′16″ ИГД / 
Регион Logo of Southwestern Region, Macedonia.svg Југозападен
Општина Coat of arms of Struga Municipality.svg Струга
Област Дримкол
Население 447[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 6337
Повик. бр. 046
Надм. вис. 821 м
Слава Ѓурѓовден и Голема Богородица
Commons-logo.svg Луково на Ризницата


Луково — село во областа Дримкол, во Општина Струга, на патот помеѓу градовите Струга и Дебар.

До 2004 година, селото претставувало административно седиште на поранешната истоимена општина, а служи како главно село за останатите села.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Поглед на долното маало на Луково

Селото се наоѓа во областа Дримкол, во северозападниот дел на територијата на Општина Струга, во северозападниот дел на Струшкото Поле, од левата страна на заезерената долина на Црн Дрим.[2] Селото е планинско, во кое што некои куќи се издигаат дури на надморска височина од 1.000 метри. Од градот Струга е оддалечено 26 километри.[2]

Селото Луково се наоѓа во областа Долни Дримкол, на источните падини на планината Рујница, која е северна огранка на Јабланица. Се состои од две маала: Горно и Долно. Селото е оддалечено 26 километри северно од Струга и 28 километри јужно од Дебар.

Историја[уреди | уреди извор]

Во XIX век, Луково било село во рамките на Дебарската каза на Отоманското Царство.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Погон во селото

Атарот зафаќа простор од 13,1 км². На него преовладуваат шумите на површина од 861 хектар, на пасиштата отпаѓаат 217 хектари, а на обработливото земјиште само 163 хектари.[2]

Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција.

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците од 1873 година, селото имало 100 домаќинства и 292 жители мажи.[3]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Луково имало 890 жители.[4] По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Луково имало 816 жители.[5]

Од Луково, речиси, половина од населението се иселило. Така, селото во 1961 година броело 990 жители, од кои 961 биле Македонци, 19 Срби, двајца Хрвати, а осум жители Црногорци, а во 1994 година 511 жители, од кои 504 биле Македонци, а пет жители Роми.[2]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Луково живееле 447 жители, од кои 444 Македонци, 1 Србин и 2 останати.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[6] 1905[7] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 890 816 772 871 990 1.025 683 526 511 447
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[8]

Луково постојано бележи константен пад на населението, преминувајќи од голема во средна по големина населба. Најголемото намалување на бројот на жители се забележува меѓу пописните години 1971 и 1981, кога од 1.025 жители, бројот се намалил на 683, или 33,3% помалку во однос на претходниот попис.

Родови[уреди | уреди извор]

Селото Луково отсекогаш па до денес во целост е населено со Македонци од православна христијанска вероисповед.[9]

За старински односно староседелски родови се сметаат: Петановци (слават Света Петка) знаат каде им била куќата на најстарото селиште на Рујница, а се селеле и повремено живееле и во Дренок и Модрич; Мурџовци и нивната родовска гранка Петлевци (слават Свети Никола) претходно живееле во Долно Луково но околу 1880-тите се преместиле во горното маало; Милевци (слават Св. Петка); Коловци (слават Св. Петка); Маџовци (слават Св. Петка); Пеповци (слават Св. Никола); Баловци (слават Св. Ѓорѓи) нивните претци ненамерно го запалиле „манастирот Св. Ѓорѓи“ на десната страна на Црн Дрим, а претходно се презивале Габровци; Велковци (слават Св. Архангел); Шуминовци (Св. Петка) порано се презивале Марковци како што сега се презива една родовска огранка.

Доселенички родови во Луково се: Богдановци порано наречени Капешевци (слават Св. Ѓорѓи), а нивна родовска огранка се Лескаровци кои го добиле презимето по тоа што преминале во Горно Луково „в леска“, одамна се иселиле од нивната старина бидејќи нивен предок во одмазда убил „Турци“ кои му убиле татко или брат, по што поради пронаоѓање на трагата се преселувал(е) во Стеблево и Клење во Голо Брдо пред да се доселат во Луково; Ѓурѓиноски (слават Св. Архангел) по потекло се од пределот Љусња во Албанија каде веќе нема христијани; Видичевци и Великичевци (слават Св. Варвара и Св. Сава) двата рода се доселиле од Гора (Призренско) првин на старото селиште Горно Село, но не и на селиштето Руjница; Ѓоневци (слават Св. Варвара) според преданието нивните предци некое време живееле во селото Ѓоновица кај Гостивар од каде се доселиле и веројатно го носат родовското презиме; Јанчевци (слават Св. Никола) по потекло се од селото Јанче во пределот Долна Река во долината на Радика од каде пред 270 години се доселил нивниот предок Стефо. Заедничко потекло со нив имаат и Бојовци и Бојковци кои со нив се сметаат за еден род; семејствата Јовчевци, Мојсовци, Стрезовци и Шапардановци (слават Св. Архангел) се еден род кои имаат заедничко потекло од околината на Скадар од каде се растуриле 8 браќа поради некое убиство порано ги носеле и родовските презимиња Карадакци, Дамјановци и Грандобуровци; Ложанковци (слават Св. Никола) се доселиле пред повеќе од 120 години од селото Ложани во полето кај Струга откако го убиле својот бег кој им дошол во куќата воочи на слава и им ги искршил грнците со подготвени јадења за славата; Допчевци (слават Св. Никола) нивниот предок Постол дошол пред околу 140 години од селото Клење во Голо Брдо; Добричевци (слават Св. Архангел) се со непознато потекло. Изумреле по машка лоза, но биле обновени со домазети родовите: Опашкаровци, Волчевци, а кај Пеповци дошол некој Милош кој се доселил од Требиште во Голо Брдо како Мустафа Ајлазовски, но во 1918 година тука се покрстил и останал како домазет.

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Основното училиште во селото

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Струга, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било седиште на некогашната Општина Луково.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Селото припаѓало на некогашната општина Струга во периодот од 1957 до 1965 година, додека во периодот 1955-1957 селото било седиште на тогашната општина Луково.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Дримкол, во која покрај селото Луково, се наоѓале и селата Безово, Јабланица, Лакаица, Нерези и Пискупштина. Во периодот 1950-1952 година, селото Луково било дел од некогашната општина Нерези, во која влегувале селата Луково, Нерези и Пискупштина.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото се наоѓа изборното место бр. 1887, кое според Државната изборна комисија е сместено во основното училиште во Луково. Во изборното место е опфатено и селото Глобочица.[12]

На локалните избори во 2017 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 345 гласачи.[13] На референдумот во 2018 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 343 гласачи.[14]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Гробјанската црква „Св. Атанасиј“
Археолошки локалитети[15]
  • Латинска Црква — средновековна црква и некропола; и
  • Орео — населба од бронзеното, железното и римското време.
Цркви[16]
Реки[17]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Родени во Луково
Починати во Луково

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“. Завод за статистика на Македонија. 2002. http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf. посет. 16 ноември 2018 г. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 184. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 16 ноември 2018 г. 
  3. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 172-173.
  4. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 253.
  5. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 184-185.
  6. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  7. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  8. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popisi_nm_1948_2002_NasPoVozrPol_mk.px/?rxid=46ee0f64-2992-4b45-a2d9-cb4e5f7ec5ef. 
  9. Филиповиќ, Миленко (1939) (на српски). Дебарски Дримкол. Скопје. стр. 138–141. 
  10. „Основни и средни училишта“. Општина Струга. http://www.struga.gov.mk/mk/o%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0/%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8-%D0%B8-%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8-%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0/. посет. 7 ноември 2018 г. 
  11. „Сектор за внатрешни работи – Охрид“. Министерство за внатрешни работи. http://www.mvr.gov.mk/vest2/44. посет. 16 ноември 2018 г. 
  12. „Описи на ИМ“. http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html. посет. 16 ноември 2018 г. 
  13. „Локални избори 2017“. https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=70&ps=2209#. посет. 16 ноември 2018 г. 
  14. „Референдум 2018“. https://referendum.sec.mk/Referendum/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=70&ps=2209. посет. 16 ноември 2018 г. 
  15. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  16. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  17. Петрушевски, Илија; Маркоски, Благоја (2014). Реките во Република Македонија. Скопје: Геомап. стр. 45. ISBN 978-9989-2117-6-8. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Реките_во_Македонија.pdf?uselang=mk. 
  18. „50ти Долнодримкослки Илинденски средби во Луково“. Охрид1. 25 јули 2018. http://www.ohrid1.com/vests-satija/66238/50ti-dolnodrimkoslki-ilindenski-sredbi-vo-lukovo. посет. 16 ноември 2018 г. 

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]