Збажди

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Збажди
Зб’жди
Поглед на селото Збажди (1).jpg

Поглед на селото Збажди

Збажди се наоѓа во Republic of Macedonia
Збажди
Местоположба на Збажди во Македонија
Координати 41°21′00″ СГШ 20°40′22″ ИГД / 
Регион Logo of Southwestern Region, Macedonia.svg Југозападен
Општина Coat of arms of Struga Municipality.svg Струга
Област Малесија
Население 10[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 6338
Повик. бр. 046
Надм. вис. 1.060 м
Commons-logo.svg Збажди на Ризницата


Збажди (се сретнува и како Зб’жди) — село во областа Малесија, во Општина Струга, сместено високо на падините на планината Караорман.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Поглед кон селото од Локов

Селото се наоѓа во областа Малесија, во северниот дел на територијата на Општина Струга, на западните падини на планината Караорман, а чиј атар се допира со подрачјето на Општина Дебарца.[2] Селото е планинско, на надморска височина од 1.060 метри. Од градот Струга, селото е оддалечено 27 километри.[2]

Помеѓу селата Збажди и ’Ржаново тече Збошка Река, која во текот на летниот период неретко пресушува. Се влива во Црн Дрим кај селото Глобочица.[3]

Историja[уреди | уреди извор]

Според одредени извори, западно од денешното село се наоѓа месноста Закаменска, од каде потекнува Олимпија, жената на Филип II и мајката на Александар Македонски.

Во XIX век, Збажди било село во рамките на Охридската каза на Отоманското Царство.

Во 1944 година, во селото била основана Првата косовско-метохиска ударна бригада.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Поранешната земјоделска задруга помеѓу селата Збажди и ’Ржаново

Во селото во минатото постоела огромна земјоделска задруга во која се чувале овците од Струшкото Поле. Задругата била сместена на патот помеѓу селата Збажди и ’Ржаново.

Атарот е мошне голем и зафаќа простор оф 50,7 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 2.686,5 хектари, потоа следат пасиштата на површина од 1.600 хектари, а на обработливото земјиште отпаѓаат 646,3 хектари.[2]

Селото има мешовита земјоделска функција.[2]

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците од 1873 година, селото имало 40 домаќинства и 96 жители мажи.[4]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Збажди имало 550 жители.[5] По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Збажди имало 640 жители.[6]

Од Збажди се иселил значителен број од неговото население. Така, во 1961 година селото броело 449 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на само 15 жители, македонско население.[2]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Збажди имало 10 жители, сите Македонци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[7] 1905[8] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 550 640 463 505 449 92 41 16 15 10
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[9]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Поглед кон селото од Локов, како и патот кој води до него

Селото влегува во рамките на Општина Струга, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Луково.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Струга. Селото припаѓало на некогашната општина Струга во периодот од 1957 до 1965 година, додека во периодот 1955-1957 селото припаѓало на тогашната општина Луково.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Караорман, во која покрај селото Збажди, се наоѓале и селата Богојца, Брчево, Глобочица, Локов, Мислодежда, Поум, Присовјани и ’Ржаново. Во периодот 1950-1952 година, селото Збажди било дел од некогашната општина Присовјани, во која влегувале селата Глобочица, Збажди и Присовјани.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Селото е опфатено во изборното место бр. 1892 според Државната изборна комисија, кое е сместено во основното училиште во селото Присовјани, а во кое влегуваат населените места Буринец, Локов, Присовјани, ’Ржаново, Селци и Збажди.[10]

На локалните избори во 2017 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 22 гласачи.[11] На референдумот во 2018 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 19 гласачи.[12]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Главната селска црква „Успение на Пресвета Богородица
Археолошки локалитети[13]
Цркви[14]
Реки[3]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Таткото на познатиот македонски пијанист Симон Трпчески, Ѓоко, потекнува од селото Збажди. Поради тоа, првиот албум на Трпчески снимен во Македонија, бил посветен на ова село.

Иселеништво[уреди | уреди извор]

По процесот на присилна колективизација голем дел од населението го напушта селото и заминува во блиските градови Охрид и Струга, а некои семејства подоцна и во Скопје. Според некои постари податоци има и некои семејства кои имигрирале во Америка и Австралија.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“. Завод за статистика на Македонија. 2002. http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf. посет. 14 октомври 2018 г. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 129. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 14 октомври 2018 г. 
  3. 3,0 3,1 Петрушевски, Илија; Маркоски, Благоја (2014). Реките во Република Македонија. Скопје: Геомап. стр. 31. ISBN 978-9989-2117-6-8. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Реките_во_Македонија.pdf?uselang=mk. 
  4. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995. стр. 104-105.
  5. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 253.
  6. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 164-165.
  7. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  8. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  9. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popisi_nm_1948_2002_NasPoVozrPol_mk.px/?rxid=46ee0f64-2992-4b45-a2d9-cb4e5f7ec5ef. 
  10. „Описи на ИМ“. http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html. посет. 14 октомври 2018 г. 
  11. „Локални избори 2017“. https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=70&ps=2214#. посет. 14 октомври 2018 г. 
  12. „Референдум 2018“. https://referendum.sec.mk/Referendum/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=70&ps=2229. посет. 14 октомври 2018 г. 
  13. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  14. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]