Брод (село)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Брод
Брод is located in Македонија
Брод
Местоположба на Брод во Македонија
Координати 40°57′00″N 21°34′00″E / 40.95000° СГШ; 21.56667° ИГД / 40.95000; 21.56667Координати: 40°57′00″N 21°34′00″E / 40.95000° СГШ; 21.56667° ИГД / 40.95000; 21.56667
Општина Новаци
Население 57 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 575 м
Брод на општинската карта
Брод во Општина Новаци.svg

Атарот на Брод во рамките на општината
Commons-logo.svg Брод на Ризницата

Брод — село во Општина Новаци, во околината на градот Битола.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во источниот дел на Пелагонија, на бреговите на Црна Река, југоисточно од Битола. Соседни села на Брод се. Бач од југ, Сливица и Добровени од североисток и југоисток, Велесело од север, и Долно Егри од запад.

Поедини места во атарот на селото се: Кутлишта, Измидол, Чепен, Гладно Поле, Јалишта, Копачка, Бара, итн.[1]

Историja[уреди | уреди извор]

Брод е старо село, со сочувани голем број староседелски родови. Во познатите извори Брод за прв пат се спомува измеѓу 1620 и 1640 година. Во турско време Брод било долго време рајатско село. На почетокот на 19ти век по ова село нападнал некој Велија со 40 души. Бродчаните еднаш се жалеле на некој паша од Битола за зулумите кои ги трпеле. Он (пашата) им ветил дека ќе ги заштитува од зулумќарите, но под услов он да биде главен во селото. На крај селаните се согласиле. Кога виделе по околните села дека зулумќарите престанале да напаѓаат, и селаните од околните села оделе кај пашата, нудејќи му да бидe главен во нивните села, во замена за нивна заштита.[1]

После смртта на пашата, неговата ќерка и двајцата синови си го поделиле чифликот, едниот син кон средината на 19ти век си го продал својот дел на селаните. Така некои селани повторно си дошле до своја земја (Поповци). Ќерката на пашата се омажила за некој Нури-паша исто така од Битола. Он пред крајот на својот живот во 1907 година земјата на бродскиот читлук бесплатно ја отстапил на чифлиџиите. Останатите жители се ослодиле од чифличиството после 1912 година.[1]

Брод за време на Првата светска војна

Економија[уреди | уреди извор]

Демографија[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Брод живееле 490 жители, сите Македонци.[2]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Брод имало 520 Македонци, патријаршисти.[3]

Според пописот од 2002, селото брои 57 жители, сите Македонци.[4]

Во 2013 година селото брои 21 жител.

На табелата е прикажан бројот на население во сите пописни години:[5]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 490[2] 520[3] 699 799 846 535 407 90 88 57

Родови[уреди | уреди извор]

Брод е македонско православно село, родовите во селото се староседелски и доселенички. Родови во селото Брод се: Илиовци (10 куќи), Кржевци (6 куќи), Сталевци (5 куќи), Талевци (4 куќи), Акруда (1 куќа), Тасевци (8 куќи), Роглевци (7 куќи), Божиновци (6 куќи), Чаевци (3 куќи), Карабиши (1 куќа), Трајановци (3 куќи), Нешовци (2 куќи), Романовци (2 куќи), Кузмановци (2 куќи), Карапанџовци (1 куќа), Мицевци (7 куќи), Терановци (4 куќи), Диневци (3 куќи), Секуловци (2 куќи), Шапкаровци (1 куќа), Котевци (1 куќа), Толевци (1 куќа) и Јолевци (1 куќа) староседелски родови; Поповци (7 куќи) потекнуваат од предокот Неделко, кој дошол во Брод како свештеник од селото Раково, леринско, ја знаат следната генеологија Ванѓел (жив на 73 год. во 1951 година) Толе-Костадин-Симун-Неделко, кој се доселил од Раково кон крајот на ХVIII век; Шабановци (4 куќи) потекнуваат од домазет доселен однекаде; Мојановци (3 куќи) доселени се од селото Велесело, каде биле староседелци, таму им се род Караџовци; Аспровци (1 куќа) доселени се од раселеното село Грдилово; Вељановци (2 куќи) доселени се од Тепавци, во Тепавци се доселени од некое село во околината на Корча, Албанија; Димковци (3 куќи) доселени се од мариовското село Скочивир; Сивевци (2 куќи) доселени се од селото Сливица; Враговци (4 куќи) доселени се од селото Велесело, имаат истоимени роднини во Бач; Местачовци (4 куќи) порано се викале Стојановци. Они од селото Пожарско, прешле во селото Скочивир, па од таму во Брод; Положани (4 куќи) доселени се 1912 година од селото Полог; Симоновци (1 куќа) доселени се 1912 година од селото Скочивир; Печковци (1 куќа), Куризовци (1 куќа) и Стрезовци (1 куќа) доселени се од селото Грдилово околу 1912 година и Првата светска војна.[1]


Општествени институции[уреди | уреди извор]

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Цркви[6]
Археолошки наоѓалишта[7]
  • Сарај - некропола од железно време;
  • Бела Црква - населба од неолитско време;
  • Браилово - утврдување од доцноантичко време;
  • Џепен - населба од железно време;
  • Грдилово - населба од доцноантичко време;
  • Брод - населба од железно време;

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Фудбалскиот клуб од с. Брод носеше назив ФК Земјотрес за да подоцна се преименува во ФК Брод и се натпреваруваше во Б лига на ОФС Битола.

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Од Брод иселеници има во леринското село Хасаново. Од родот Мицевци едно семејство се иселило во Битола пред 1950тите. Населението од село Брод најмасовно се иселува во 60-те и 70-те години од XX век во поголемите села од Битолскиот регион како Кравари, Новаци, Бистрица, потоа во Битола и Скопје, а во странство емигрира најчесто во Австралија, САД, Канада, Германија, Шведска, Данска и други држави.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1914-1997., Trifunoski, Jovan F., (1998). Битољско-Прилепска котлина : антропогеографска проучавања. Srpska akademija nauka i umetnosti. ISBN 8670252678. OCLC 469501519. http://worldcat.org/oclc/469501519. 
  2. 2,0 2,1 Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.237
  3. 3,0 3,1 Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 166-167.
  4. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  5. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  6. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  7. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  8. Ацев, Петър. Спомени, Алфаграф, София, 2011, стр. 396.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]