Живојно

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Ова е статија за битолското село. За егејското видете Живојна, додека за рудникот Живојно (рудник)
Живојно
Живојно is located in Македонија
Живојно
Местоположба на Живојно во Македонија
Координати 40°54′0″N 21°36′0″E / 40.90000° СГШ; 21.60000° ИГД / 40.90000; 21.60000Координати: 40°54′0″N 21°36′0″E / 40.90000° СГШ; 21.60000° ИГД / 40.90000; 21.60000
Општина Coat of arms of Novaci Municipality.svg Новаци
Население 214 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 801 м
Слава Спасовден
Живојно на општинската карта
Живојно во Општина Новаци.svg

Атарот на Живојно во рамките на општината


Живојно — село во Општина Новаци, во околината на градот Битола.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Живојно се наоѓа во југоисточниот дел на Битолското Поле, на територијата на поранешната Oпштина Бач во непосредна близина на македонско-грчката граница, на надморска височина од 801 м. Селото лежи на југозападната падина на Селечка Планина. Оддалечено е 34 километри југоисточно од Битола. Името на селото било: Живино, Живоино, а подоцна Живојно. Потекнува од личното име Живан или Живуш за кој се смета дека живеел во ова село. Припаѓа на Oпштина Новаци. Атарот е ридесто земјиште и зафаќа површина од 29,8 км2. Од тоа обработливо е 1.218 ха, додека останатото се пасишта. Живојно има земјоделско-сточарски карактер[1].

Во близина на селото има рудник за јаглен - јамски коп. Јагленот се копал од рудникот и со воз на тесен колосек се превезувал до Кременица, а потоа до Битола. Во 1934 година во Живојно работела термоцентрала за осветлување на селото и рударската населба „Пелагонија“. Централата работела сè додека работел и рудникот до 1952 год[2].

Историja[уреди | уреди извор]

Според турските пописни дефтери од 1468 година[3] во Живојно живееле 86 христијански семејства. Во селото имало свештено лице поп Веле. Во 1897 година биле регистрирани 130 семејства од кои според верската припадност 445 жители биле христијани, а 300 биле муслимани. Во 1885 година христијаните изградиле храм посветен на Св. Вознесение Христово. Селска слава им е Спасовден. Над селото се наоѓа манастир Св. Илија. Околу манастирот има гробови. Турците изградиле џамија. Времето на градба не е познато. Таа е во руинирана состојба. Во Народноослободителната војна 1941-45 година од Живојно учествувале повеќе борци. На бојното поле животите ги положиле: Чоков Џоџе, Гилевски Лазар и Крстевски Ристе. Живојно повторно е електрифицирано во 1961 година, а водоводот е изграден во 1980 г.

Во XIX век селото е дел од Леринската каза во Отоманската Империја.

Економија[уреди | уреди извор]

Населението се занимава со земјоделство и сточарство. Ги одгледуваат скоро сите житни култури. Некои семејства одгледуваат тутун, а некои овци и крави. Во периодот додека работел рудникот за јаглен голем број на жители биле вработени во рудникот.

Демографија[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Живојно живееле 500 жители, од кои 300 Македонци и 200 Турци.[4]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Живојно имало 448 Македонци егзархисти.[5]

Во село Живојно живеат Македонци — Моштенци. Во втората половина на XIX век, еден дел од семејствата од Живојно емигрирале во село Бач.[6] Жителите на Живојно воспоставиле родовски врски со соседните моштенски села, а поголемиот дел од нив сега се наоѓаат во Леринскиот округ на Грција.

Според последниот попис на населението на Македонија од 2002 година, селото има 214 жители, сите Македонци.[7]

На табелата е прикажан бројот на население во сите пописни години:[8]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 500[4] 448[5] 894 942 864 685 577 577 288 214

Родови[уреди | уреди извор]

Живојно е македонско село.

Според истражувањата од 1953 година, родови во селото:

  • Староседелски: Пирјановци (7 к.), Кулевци (6 к.), Горчевци (5 к.), Матини (5 к.), Шатревци (4 к.), Чоковци (4 к.), Гирковци (4 к.), Золевци (3 к.), Јанчевци (3 к.), Начовци (3 к.), Алдевци (2 к.), Јанкучевци (2 к.), Пелевци (2 к.), Ќозимо (2 к.), Бунгурче (1 к.) и Колчаковци (9 к.)
  • Доселеници: Мешковци (4 к.) доселени се од сега раселеното село Грбаново, близу Бач. Ја знаат следната генеологија Петре (жив на 54 год. во 1953 година) Ристе-Танас-Иљо, основачот на родот; Мановци (15 к.) исто потекло како и претходниот род; Ѓилевци (5 к.) доселени се после Првата светска војна од соседното село Совиќ. Таму имаат истоимени роднини, подалечно потекло од селото Груништа во Мариово; Акабеовци (2 к.) потекнуваат од домазет, кој дошол од селото Овчарани кај Лерин;Тацевци (4 к.) доселени се од селото Чаниште во Мариово; Шајтан (1 к.) доселени се од селото Бач; Бануш (1 к.) доселени се од селото Добровени; Бучковци (2 к.) и Мрчковци (2 к.) доселени се од соседното село Совиќ. И таму се доселиле однекаде; Мориовци (2 к.) доселени се после 1912 година од селото Скочивир во Мариово; Дурле (1 к.) доселени се после 1918 година од селото Сетина кај Лерин; Алексови (1 к.) доселени се од селото Совиќ.
  • Влашки род: Власи (1 к.) доселени се од Маловишта.[9]

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Училиште за основно образование од 1 до 4 одделение на македонски јазик постои од декември 1944 година. Тоа постои и денес. Своето образование од 5 до 8 одделение учениците од Живојно го продолжуваат во Основното училиште во село Бач.

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Цркви[10]
Археолошки наоѓалишта[11]
  • Бел Камен — некропола од железно време;
  • Влаку — населба од неолитско време;
  • Градиште — населба од раноантичко, доцноантичко време и среден век;
  • Дабица — населба од неолитско време;
  • Кералот — некропола од римско време;
  • Св. Илија — осамен наод од римско време;
  • Саат Тумба — некропола од римско време;

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Поголем број од населението се иселило во Битола, Скопје, Австралија, Канада, Швајцарија, Шведска и на други места.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Митко Панов, Енциклопедија на селата во РМ, Скопје, 1998
  2. Никола Димитров и Трајко Огненовски „Битолски регион“, Битола, 2009
  3. Турски документи за историјата на Mакедонскиот народ, Опширни пописни дефтери од XV век том 2. 1973 г. стр. 383
  4. 4,0 4,1 Кѫнчовъ, Василъ. Македония. Етнография и статистика. София, Българското книжовно дружество, 1900. ISBN 954430424X. с. 249.
  5. 5,0 5,1 Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905, рр. 176 – 177.
  6. Ѓорѓи Лазаревски „Бач македонско-моштенска населба“, Битола, 2009 г.
  7. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  8. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  9. Трифуноски, Јован Ф. (1998). Битољско-Прилепска котлина : антропогеографска проучавања. Srpska akademija nauka i umetnosti. ISBN 86-7025-267-8. OCLC 41961345. http://worldcat.org/oclc/41961345. 
  10. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред. Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  11. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  12. ПОСЛЕДЕН ЗБОР Панде Петревски (1943-2006), генерал во пензија“, Утрински Весник, четврток, 04 јануари 2007 (посет. 14 март 2010 г).
  13. „Доктор Петковски Љубо - Редовен професор (во пензија)“. Природно-математички факултет. конс. 2010-03-14. 
  14. „„Бисери и кавали“ од Рада Видиновска“. Матица на иселениците од Македонија. 29 септември 2009. конс. 2010-03-14. 
  15. „Настани 1945 година“. Сојуз на борците на Битола. конс. 2010-03-14. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]