Растојца

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Растојца
Викиекспедиција Железник 188.jpg

Поглед на селото Растојца

Растојца is located in Македонија
Растојца
Местоположба на Растојца во Македонија
Координати 41°19′43″N 21°11′38″E / 41.32861° СГШ; 21.19389° ИГД / 41.32861; 21.19389Координати: 41°19′43″N 21°11′38″E / 41.32861° СГШ; 21.19389° ИГД / 41.32861; 21.19389
Регион Logo of Pelagonia Region.svg Пелагониски
Општина Грб на Општина Демир Хисар.png Демир Хисар
Област Железник
Население 19[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 7244
Повик. бр. 047
Надм. вис. 720 м
Слава Ѓурѓовден[2]
Растојца на општинската карта
Растојца во Општина Демир Хисар.svg

Атарот на Растојца во рамките на општината
Commons-logo.svg Растојца на Ризницата


Растојца — село во Општина Демир Хисар, во областа Железник, во околината на градот Демир Хисар.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Улицата која води кон селото

Селото се наоѓа во крајниот северен дел на територијата на Општина Демир Хисар, недалеку од патот Демир Хисар-Крушево. Селото е ридско, сместено на надморска височина од 720 метри.[3]

Атарот на селото зафаќа простор од 8 км², при што преовладуваат шумите со површина од 540 хектари, на обработливото земјиште отпаѓаат 125 хектари, а на пасиштата 116 хектари.[3]

Селото е мало, населено со македонско население. До 2004 година селото припаѓало на Општина Крушево, кој и физички е поблиску до селото, но сепак поради подобрата патна поврзаност било припоено кон Општина Демир Хисар. Најблиски соседни села се Кочиште и Ракитница.

Околни села се: Острилци од исток, Кочиште од север, Ракитница од југ, и Радово од запад. А исто така граничи и со градот Крушево од североисток.

Историја[уреди | уреди извор]

Споменик за загинатите мештани за време на НОБ

Во 19 век, Растојца било христијанско село во рамките на Битолската каза (нахија Демир Хисар), на Отоманската Империја.

Легенда[уреди | уреди извор]

Старото село, кое исто го викале Растојца, се наогало на друга местоположба, 6-7 километри југоисточно од сегашната, односно меѓу селата Прибилци и Ново Село на место викано „Стара Растојца“. За време на турското ропство, во близината на селото Прибилци бил разместен турски гарнизон. Аскерот, башибузукот често правеле зулуми. Населението давало отпор. Еден ден, биле убиени неколку турски војници. Аскерот се вратил во Прибилци, се прегрупирал имал за цел да го запали селото и сурово да го казни населението. Растојчани очекувале одмазда и штом забележале движење на аскерот кон нивното село, веднаш избегале од селото оставајќи го празно. Селото било опожарено, разурнато до темел. Мештаните заминале во различни правци, само со најнеопходното. Двајца браќа заминале во правец на север за да се скријат во густата шума. Тука оформиле живеалиште, а новото живеалиште го нарекле Растојца.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Селото во основа има полјоделско-шумарска функција.[3]

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Растојца имало 170 жители, сите Македонци христијани.[4]

По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Растојца имало 200 жители.[5]

Растојца е мало село, населено со македонско население. Така, во 1961 година броело 238 жители, а во 1994 година бројот се намалил само на 23 жители македонско население.[3]

Според последниот попис од 2002 година, во селото живееле 19 жители, сите Македонци.[1]

Зимно време има само неколкумина жители, не повеќе од 10. А летно време бројката се зголемува, до дваесетина жители.

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[6] 1905[7] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 170 200 268 286 238 138 81 38 23 19
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[8]

Родови[уреди | уреди извор]

Растојца е македонско село.

Според истражувањата на Бранислав Русиќ во 1951 година родови во селото:[9]

  • Староседелци: Жулевци (18 к.), Торневци (15 к.) и Црнтеловци или Домазетовци (11 к.), порано живееле во Стара Растојца.

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на проширената Општина Демир Хисар, на која ѝ била додадена поранешната Општина Сопотница по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на Општина Демир Хисар.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Демир Хисар.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Демир Хисар, во која покрај селото Растојца, се наоѓале и селата Бараково, Вардино, Белче, Граиште, Единаковци, Журче, Кутретино, Мургашево, Ново Село, Лесково, Прибилци, Ракитница, Сладуево, Слепче, Стругово и Суви Дол. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната Општина Растојца, во која влегувале селата Зашле, Кочиште, Ново Село, Растојца, Радово и Ракитница.

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Камбанаријата на главната селска црква
Стариот даб во дворот на селската црква
Археолошки локалитети[10]
Цркви[11]
Споменици
Природни реткости
  • Стар даб во дворот на селската црква, едно од најстарите дрвја во Македонија
  • Каменот
  • Цуцулот
  • Понорната река Жаба

Редовни настани[уреди | уреди извор]

  • Илинденски срцекази — традиционална мултимедијална манифестација[12]

Личности[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Од родовите поединечно се знае за следните иселеници до 1951 година:

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 24 декември 2016. 
  2. Димитров, Никола В. (2017). Географија на населби: општина Демир Хисар. Битола. стр. 102. ISBN 978-608-65616-4-2. http://eprints.ugd.edu.mk/18749/1/Никола%20В.%20Димитров%2CГЕОГРАФИЈА%20НА%20НАСЕЛБИ-Општина%20Демир%20Хисар.pdf. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 255-256. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 25 декември 2016 г. 
  4. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 240.
  5. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.172-173.
  6. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  7. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  8. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  9. 9,0 9,1 . Архив МАНУ Фонд „Бранислав Русиќ“ АЕ 97/1а „Железник“ Растојца. 
  10. Коцо, Димче (1996). „Археолошка карта на Република Македонија“. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  11. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  12. „„Илинденски срцекази“ во Растојца, Демирхисарско“. Сител Телевизија (македонски). Скопје. 31 јули 2016. конс. 25 декември 2016. 
  13. Последен збор Трајко Мирчевски 1940-2010, новинар“, Утрински Весник, 18 мај 2010 (посет. 18 мај 2010 г). (на македонски)
  14. „Листа на пратеници“ (македонски). Собрание на Република Македонија. конс. 2010-04-04. 
  15. „Факултет за политички науки“ (македонски). Европски универзитет - Република Македонија. конс. 2010-04-04. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]