Граиште

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Граиште
Граиште is located in Македонија
Граиште
Местоположба на Граиште во Македонија
Координати 41°14′14″N 21°13′07″E / 41.23722° СГШ; 21.21861° ИГД / 41.23722; 21.21861Координати: 41°14′14″N 21°13′07″E / 41.23722° СГШ; 21.21861° ИГД / 41.23722; 21.21861
Регион Logo of Pelagonia Region.svg Пелагониски
Општина Грб на Општина Демир Хисар.png Демир Хисар
Област Железник
Население 145[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 7240
Повик. бр. 047
Надм. вис. 606 м
Слава Св. Леонтиј[2]
Граиште на општинската карта
Граиште во Општина Демир Хисар.svg

Атарот на Граиште во рамките на општината
Commons-logo.svg Граиште на Ризницата


Граиште — село во Општина Демир Хисар, во областа Железник, во околината на градот Демир Хисар.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Се наоѓа во долината на Црна Река, на 3,5 километри од градот Демир Хисар. Крај селото се наоѓа Граишкиот манастир.

Историја[уреди | уреди извор]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Градиште (Граиште).
Остатоци од ѕидините

Градиште бил град-артерија во југозападниот дел на античка Македонија. Бил сместен на ридот над водите на Црна Река, крај денешното село, на кота 757 м.н.в. Видливо и денес се оцртуваат повеќе тераси - нивоа во облик на концентрични кругови. Тие биле ѕидини, односно одбранбени прстени. Обликот на тврдината е прилагоден на конфигурацијата на теренот. Тврдината има правец СИ-ЈЗ, во должина од 250 м и СЗ-ЈИ во ширина од 70 м.

Во североисточната половина се наоѓа плато (акропол), со трапезеста неправилна форма. Пронајдени се монети со ликовите на Филип II, Александар Македонски и други македонски кралеви. Оваа тврдина имала важна улога и во текот на римското, византиското и самуиловото владеење, како и во времето на средновековните владетели Добромир Хрс и Добромир Стрез. Во изворите покрај името Градиште фигурираат и имињата Браунион, Трипола и Добрун.[3]

Во 19 век, Граиште се наоѓало во Битолската каза, нахија Демир Хисар, во Отоманското Царство.

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Граиште имало 180 жители, сите Македонци христијани.[4] По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Граиште имало 200 жители.[5]

Според последниот попис од 2002 година, во селото живееле 145 жители, сите Македонци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[6] 1905[7] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 180 200 141 312 311 275 260 206 164 145
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[8]

Родови[уреди | уреди извор]

Граиште е македонско село.

Според истражувањата на Бранислав Русиќ во 1952 година родови во селото:[9]

  • Доселеници: Радевци (13 к.) доселени се од селото Стругово; Кордановци (8 к.) доселени се од некое село во кичевско; Дели-Цветковци (5 к.) доселени се од раселеното село Крагуево; Ѓаковци (3 к.) доселени се од селото Сладуево; Јолевци (4 к.) доселени се од селото Бараково; Врцковци (3 к.) и Шоклевци (7 к.) доселени се од селото Утово; Распашновци (2 к.) доселени се од селото Сливово, Дебарца. Ја знаат следната генеологија Никола (жив на 65 год. во 1952 година) Коте-Ристе, кој се доселил; Цветановци (5 к.) и Топузовци (1 к.) доселени однекаде.


Општествени установи[уреди | уреди извор]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на проширената Општина Демир Хисар, на која ѝ била додадена поранешната Општина Сопотница по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на некогашната Општина Демир Хисар.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Демир Хисар.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Демир Хисар, во која покрај селото Граиште, се наоѓале и селата Бараково, Вардино, Белче, Единаковци, Журче, Кутретино, Мургашево, Ново Село, Лесково, Прибилци, Ракитница, Растојца, Сладуево, Слепче, Стругово и Суви Дол. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната Општина Граиште, во која влегувале селата Бараково, Вардино, Граиште, Единаковци и Света.

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Археолошки локалитети[11]
  • Градиште — градиште од раноантичко и доцноантичко време;
  • Превалец — некропола од доцноантичко време;
  • Св. Петка — црква од средниот век;
  • Црквиште — црква од старохристијанско време.
Цркви[12]
Манастири

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 28 јули 2016. 
  2. Димитров, Никола В. (2017). Географија на населби: општина Демир Хисар. Битола. стр. 102. ISBN 978-608-65616-4-2. http://eprints.ugd.edu.mk/18749/1/Никола%20В.%20Димитров%2CГЕОГРАФИЈА%20НА%20НАСЕЛБИ-Општина%20Демир%20Хисар.pdf. 
  3. Демир Хисар и Демирхисарскo низ вековите и денес - Ванѓелко Лозаноски, Битола 2005
  4. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 239.
  5. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.172-173.
  6. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  7. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  8. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  9. . Архив МАНУ Фонд „Бранислав Русиќ“ АЕ 97/1г „Железник“ Граиште. 
  10. „Основно образование“. македонски: Општина Демир Хисар. конс. 26 јули 2016. 
  11. Коцо, Димче (1996). „Археолошка карта на Република Македонија“. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  12. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]