Папуа Нова Гвинеја

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Ова е статија за државата во Океанија. За останати значења на поимот Гвинеја видете ја страницата за појаснување.
Независна Држава Папуа Нова Гвинеја
Papua Niugini
Papua New Guinea
Знаме
ГеслоОбединети во различноста[1]
ХимнаО воздигнете се, Сите вие синови[2]
Главен град
(и најголем)
Порт Морзби
9°30′ ЈГШ 147°07′ ИГД / 
Службен јазик англиски, ток писин, хири моту
Демоним Папуанец
Новогвинеец
Уредување Уставна монархија
 -  Монарх Елизабета II
 -  Генерален гувернер Паулиас Матане
 -  Премиер Мајкл Сомаре
Независност од Австралија 
 -  самоуправувачки 1 декември 1973 
 -  Независност 16 септември 1975 
Површина
 -  Вкупна 462.840 км2 (54-та)
 -  Вода (%) 2
Население
 -  проценка за 2007 6,300,000 [3] (104-та)
 -  Густина 13 жит/км2 (201-ва)
БДП (ПКМ) проценка за 2005
 -  Вкупен $14.363 милијарда (126-та)
 -  По жител $2,418 (131-ва)
Џини (1996) 50.9 (висок
ИЧР (2007) 0.530 (средно) (145th)
Валута Папуа Нова Гвинејска кина (PGK)
Часовен појас АИСВ (UTC+10)
 -  (ЛСВ) не е набљудувано (2005) (UTC+10)
НДД .pg
Повик. бр. 675

Папуа Нова Гвинеја (англиски: Papua New Guinea, ток писин: Papua Niugini) или официјално Независна Држава Папуа Нова Гвинеја е држава во Океанија, која го зазема источниот дел на островот Нова Гвинеја и многубројни околни острови. Островот се наоѓа во југозападниот дел на Тихиот Океан, во регионот Меланезија. Главен град на Папуа Нова Гвинеја е Порт Морзби. Оваа држава е една од државите со голема мултикултура, односно во држават има повеќе од 850 различни етнички групи. Вкупното население на Папуа Нова Гвинеја е околу 6 милиони жители. Таа е една од најруралните држави во светот каде 18% од населението живее во урбаните средини. Исто така, оваа држава е една од најретко истражените држави во светот, што се однесува до флората, фауната и етнологијата.

Етимологија[уреди]

Двојното име на државата доаѓа од комплексната историја пред независноста. Зборот „папуа“ доаѓа од зборот пепуах кој се користел за да се опише остриот воздух во државата, додека името „Нова Гвинеја“ било дадено од шпанскиот истражувач Ињиго Ортиз де Ретез кој во 1545 година запишал дека локалното население го потсетувало на локалното население од Гвинеја, Африка.

Историја[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Историја на Папуа Нова Гвинеја.
Папуа Нова Гвинеја под власта на Британија.

Остатоци од човек на островите биле пронајдени кои датираат од пред 50.000 години. Овие антички жители најверојатно биле од Југоисточна Азија. Земјоделството било развиено уште пред 9.000 години. Поголем бран на доселеници на бреговите на државата дошле пред 2.500 години.

Малку било познато за островите на Западот сè до 19 век, иако трговци од Азија ги посетувале островите.

Северниот дел од државата потпаднал под германска контрола во 1884 и бил дел од Германска Нова Гвинеја. За време на Првата светска војна, државата била окупирана од Австралија и била позната како Британска Нова Гвинеја. Во 1904 година државата го сменила името во Папуа.

Териториите биле соединето во Територија на Папуа и Нова Гвинеја кои подоцна биле преименувани во Папуа Нова Гвинеја.

Потоа следело мирно отцепување од Австралија на 16 септември 1975 година.

Географија и клима[уреди]

Карта на Папуа Нова Гвинеја.

Со 462.840 km2, Папуа Нова Гвинеја е педесет и петтата држава во светот по територија, после Камерун.

Папуа Нова Гвинеја е повеќето планинска држава со највисок врв од 4.509 метри и повеќето од државата е покриена со тропски дождовни шуми. Околу островот Нова Гвинеја има корален гребен.

Државата се наоѓа во регионот наречен Огнен прстен и има неколку активни вулкани и ерупциите се фреквентни. Исто така земјотресите се чести, понекогаш следени со цунами.

Копното на државата е источниот дел на островот Нова Гвинеја, каде се наоѓаат најголемите градови, вклучувајќи го главниот град Порт Морзби и Лае.

Папуа Нова Гвинеја е една од ретките држави кои се наоѓаат на екваторот, а при тоа да има врнежи од снег.

Политички систем[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Политика на Папуа Нова Гвинеја.

Папуа Нова Гвинеја е член на Комонвелтот на Нации и кралицата Елизабета II е шеф на државата. Во Папуа Нова Гвинеја кралицата е претставена од генералниот гувернер Паулиас Матане. Папуа Нова Гвинеја и Соломоновите Острови се различни од другите Комонвелски држави по тоа што генералниот гувернер се избира од страна на парламентот.

Извршната власт е во рацете на премиерот на Папуа Нова Гвинеја кој го предводи кабинетот. Парламентот на Папуа Нова Гвинеја има 109 членови, од кои 20 се зафатени од 19-те гувернери на покраините. Членовите се избрани преки регуларни избори со мандат од пет години.

Административна поделба[уреди]

Папуа Нова Гвинеја е поделена на 4 региони, кои опфаќаат 20 покраини, еден автономен регион (Бугенвил) и еден национален престолнински округ. Папуа Нова гвинеја не е федерација од покраини, туку унитарна држава, каде покраините се потчинети на централната власт.

Покраини[уреди]

Карта на покраините во Папуа Нова Гвинеја

Еве список на покраините во земјата:[4]


Бр. Покраина Админ. центар Површина
(км²)
Население Густина
(жит/км²)
Регион
1 Централна Порт Морсби 29.500 183.153 6,21 Папуа
2 Симбу Кундијава 6.100 258.776 42,42 Планински
3 Источна планинска Горока 11.200 429.480 38,35 Планински
4 Источна Нова Британија Кокопо 15.500 220.035 14,20 Островски
5 Источен Сепик Вевак 42.800 341.583 7,98 Момасе
6 Енга Вабаг 12.800 289.299 22,60 Планински
7 Залив Керема 34.500 105.050 3,04 Папуа
8 Маданг Маданг 29.000 362.085 12,49 Момасе
9 Манус Лоренгау 2.100 43.589 20,76 Островски
10 Милн Беј Алотау 14.000 209.054 14,93 Папуа
11 Моробе Лае 34.500 536.917 15,56 Момасе
12 Нова Ирска Кавиенг 9.600 118.148 12,31 Островски
13 Оро Попондета 22.800 132.714 5,82 Папуа
14 Бугенвил (авт. регион) Арава 9.300 175.053 15,18 Островски
15 Јужна планинска Менди 15.100 360.318 23,86 Планински
16 Западна Дару 99.300 152.067 1,53 Папуа
17 Западна планинска Маунт Хаген 4.300 254.227 59,12 Планински
18 Западна Нова Британија Кимбе 21.000 184.838 8,80 Островски
19 Сандаун Ванимо 36.300 185.790 5,12 Момасе
20 Национален престолнински округ Порт Морсби 240 252.469 1051,95 Папуа
21 Хела Тари 10.500 185.947 17,71 Планински
22 Џивака Мињ 4.800 185.641 38,68 Планински

Региони[уреди]

Региони на Папуа Нова Гвинеја
  Планински регион
  Островски регион
  Момасе
  Папуа

Земјата се дели на четири региони, кои играат значајна улога во секојдневниот живот. Неретко според нив се води организацијата на владините служби, подрачјата на стопанисување, спортските натпревари, па дури и политичките игри. Кај населението има силно чувство на регионална припадност, и постојат сериозни меѓурегионални соперништва. Честопати министрите и другите функционери се назначуваат од сите региони за да се запази рамнотежата.

Четирите региони се:

Економија[уреди]

Папуа Нова Гвинеја е богата со природни ресурси, но ископувањето на рудата е отежнато поради непристапниот терен, скапата инфраструктура и законите. Земјоделството е извор на егзистенција на околу 85% од населението. Минералните депозити, како што се нафта, бакар и злато, се 72% од извозот на Папуа Нова Гвинеја.

Население, јазик и религија[уреди]

Папуа Нова Гвинеја е најнехомогена нација во светот. Има стотици етнички групи во државата, од кои мнозинството се дел од групата наречена Папуанци чии претци дошле во регионот пред илјадници години. Исто така има и австронезици, кинези, европејци, филипинци и микронезијци.

Уставот и владата на Папуа Нова Гвинеја гарантираат слободни верски права. Според пописот од 2002, 96% од населението се христијани, припадници на најразлични црковни заедници.

Папуа Нова Гвинеја има многу јазици. Бројката на јазици во државата е над 820 или 12% од вкупната бројка на јазици во светот. Староседелските јазици се делат на две групи: австронезиски јазици и неавстронезиски јазици или папуански јазици. Во државата има три официјални јазици, меѓу кои и англиски јазик иако не е многу зборуван. Лингва франка е пиџинскиот јазик ток писин. Во јужниот регион на Папуа Нова Гвинеја не се зборува овој јазик и таму најзастапен и официјален е хири моту.

Култура[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Култура во Папуа Нова Гвинеја.

Културата на Папуа Нова Гвинеја е комплексна и разновидна. Забележани се над илјада културни групи. Поради оваа различитост има многу различни стилови на живеење, секоја група има своја уметност, танци, оружје, архитектура и музика. Повеќето од овие различни групи имаат свој јазик.

Наводи[уреди]

  1. Sir Michael Somare (6 декември 2004). „Stable Government, Investment Initiatives, and Economic Growth“. „Keynote address to the 8th Papua New Guinea Mining and Petroleum Conference (Google cache)“. http://web.archive.org/web/20060628014059/http://www.pm.gov.pg/pmsoffice/PMsoffice.nsf/pages/B6475E51C894229B4A256F6900141A4B?OpenDocument. конс. 9 август 2007. 
  2. „Never more to rise“. „The National (6 февруари, 2006)“. http://www.thenational.com.pg/020606/w5.htm. конс. 19 јануари 2005. 
  3. "BBC Country profile: Papua New Guinea", news.bbc.co.uk, 20 април 2008. Проверено 20 април 2008.
  4. Статистики за Папуа Нова Гвинеја (англиски)

Поврзано[уреди]

Надворешни врски[уреди]

Влада
Општи информации