Источен Тимор

Од Википедија, слободната енциклопедија
Скокни на: содржини, барај
Демократска Република Источен Тимор
Repúblika Demokrátika Timór Lorosa'e
República Democrática de Timor-Leste
Знаме Грб
Гесло"Unidade, Acção, Progresso"  (португалски)
("Единство, Дејство, Напредок")
ХимнаPátria
Главен град
(и најголем град)
Дили
8°34′S 125°34′E / 8.567°S 125.567°E / -8.567; 125.567
Службен јазик тетумски и португалски1
Работни јазици индонезиски и англиски [1]
Демоним источентимореец
Уредување Парламентарна република
 -  Претседател Жозе Рамос-Орта
 -  Премиер Шанана Гусмао
Независност од Португалија, Индонезија² 
 -  Основан 1702 
 -  Објавена 28 ноември 1975 
 -  Признат 20 мај, 2002 
Површина
 -  Вкупна 14,874 km2 (159-та)
5,743 sq mi 
 -  Вода (%) н/п
Население
 -  проценка за 2009 1.134.000[2] (155-та)
 -  Густина 76.2/km2 (132-ра)
197,4/sq mi
БДП (ПКМ) проценка за 2008
 -  Вкупен $2.522 милијарди[3] 
 -  По жител $2,368[3] 
БДП (номинално) проценка за 2008
 -  Вкупно $499 милиони[3] 
 -  По жител $468[3] 
ИЧР (2007) 0.489[4] (низок) (162-ра)
Валута Долар³ (USD)
Часовен појас (UTC+9)
Се вози на лево
НИД .tl 4
Повик. бр. +670
1 уште 15 „национални јазици“ се признати според уставот.
2 Индонезија го окупирала Источен Тимор на 7 декември 1975 и го напуштила во 1999.
3 Сентавосите се исто така во употреба.
4 .tp се напуштил.

Источен Тимор, често наречен Тимор-Леште (португалски: Timor-Leste, изговор: [tiˈmoɾ ˈlɛʃtɨ]) (тетумски: Timór Lorosa'e) или официјално Демократска Република Источен Тимор (португалски: República Democrática de Timor-Leste), е островска држава во Југоисточна Азија и северна Океанија. Државата го зазема источниот дел од островот Тимор и блиските острови Атауро, Јако и ексклавата Оекуси-Амбено. Источен Тимор спаѓа во помалите држави во светото со 15.410 километри квадратни [5] и е 640 км оддалечена од Дарвин, Австралија.

Источен Тимот бил колонизиран од Португалија во 16 век и бил познат како Португалски Тимор сè додека Португалија ја деколонизирала државата. Во 1975 година, Источен Тимор прогласил независност, но набрзо Индонезија ја окупирала државата и ја прогласила за своја 27. покраина. Во 1999 година, Индонезија во ООН ја повлекла контролата на источниот дел од островот и станала првата нова држава во 21 век на 20 мај 2002. Источен Тимор е една од двете држави во Азија каде католицизмот е доминантна религија, другата е Филипини.

Економијата на Источен Тимор е со среден раст[6] Државата сè уште страна од последиците од војната за независност против Индонезија, што ја оштетила инфраструктурата и протерала голем број население.

Содржина

[уреди] Етимологија

Името „Тимор“ потекнува од индонезискиот и малајскиот збор за исток (timur), што подоцна на португалски се прифатило како Тимор. Официјалното име на државата според нејзиниот устав е „Демократска Република Источен Тимор“ или на португалски República Democrática de Timor-Leste. Во Индонезија државата се вика Тимор Тимур или скратени ја нарекувале како ТимТим, но денес оваа кратенка послабо се користи. Денес, се почесто се користи името Timor-Leste во Индонезија.

[уреди] Историја

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Историја на Источен Тимор.

[уреди] Географија и клима

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Географија на Источен Тимор.

[уреди] Политички систем

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Политики на Источен Тимор.

На чело на државата е претседателот на Источен Тимор кој е избран на избори за петгодишен мандат. Иако неговата улога во политичкиот живот на државата е симболична, претседателот има право на вето за некои законодавни акти. По изборите, претседателот го назначува лидерот на најголемата моментална политичка партија или коалиција за премиер на Источен Тимор. Како претседател на владата, премиерот е и претседател на државниот совет или кабинетот на министри.

Еднодомниот парламент на Источен Тимот е националното собрание на Источен Тимот, чии членови се избрани на избори за мандат од пет години. Бројот на пратенички места варира од минимум 52 до максимум 64 места, иако денес има осумдесет и осум пратеници во тиморското собрание. Уставот на Источен Тимор е создаден по моделот на уставот на Португалија и државата сè уште е во фаза на целосно оформување на администрацијата и владините институции.

[уреди] Административна поделба

[уреди] Економија

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Економија на Источен Тимор.

[уреди] Население, јазик и религија

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Демографија на Источен Тимор.

[уреди] Култура

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Култура во Источен Тимор.

[уреди] Наводи

[уреди] Видете исто така

[уреди] Надворешни врски

Најдете повеќе за Источен Тимор на сестринските проекти на Википедија:
Wiktionary-logo-en.png Вики речник
Wikibooks-logo.svg Вики книги
Wikiquote-logo.svg Вики цитати
Wikisource-logo.svg Вики извор
Commons-logo.svg Заедничка ризница
Wikinews-logo.svg Вики вести
Wikiversity-logo-en.svg Вики универзитет
Влада
Општо


Лични алатки
Именски простори

Варијанти
Дејства
Навигација
технички
алатник
Други јазици