Источен Тимор

Демократска Република Источен Тимор
*Repúblika Demokrátika Timór Lorosa'e*
*República Democrática de Timor-Leste*
Демократска Република Источен Тимор Repúblika Demokrátika Timór Lorosa'e; República Democrática de Timor-Leste
Знаме	Грб
	Гесло: "Unidade, Acção, Progresso" (португалски); ("Единство, Дејство, Напредок")
	Химна: Pátria;
Главен град; (и најголем)	Дили; 8°34′ ЈГШ 125°34′ ИГД /
Службен јазик	тетум и португалски1
Работни јазици	индонезиски и англиски
Демоним	источентимореец
Уредување	Парламентарна република
Независност	од Португалија, Индонезија²
Површина
Население
БДП (ПКМ)	проценка за 2008
БДП (номинален)	проценка за 2008
ИЧР (2007)	▲ 0.489 (низок) (162-ра)
Валута	Долар³ (USD)
Часовен појас	(UTC+9)
Се вози на	лево
НИД	.tl 4
Повик. бр.	+670
1.	уште 15 „национални јазици“ се признати според уставот.
2.	Индонезија го окупирала Источен Тимор на 7 декември 1975 и го напуштила во 1999.
3.	Сентавосите се исто така во употреба.
4.	.tp се напуштил.

Источен Тимор, често наречен Тимор-Леште (португалски: Timor-Leste, изговор: [tiˈmoɾ ˈlɛʃtɨ]) (тетум: Timór Lorosa'e) или официјално Демократска Република Источен Тимор (португалски: República Democrática de Timor-Leste), е островска држава во Југоисточна Азија и северна Океанија. Државата го зазема источниот дел од островот Тимор и блиските острови Атауро, Јако и ексклавата Оекуси-Амбено. Источен Тимор спаѓа во помалите држави во светото со 15.410 километри квадратни ^[5] и е 640 км оддалечена од Дарвин, Австралија.

Источен Тимот бил колонизиран од Португалија во 16 век и бил познат како Португалски Тимор сè додека Португалија ја деколонизирала државата. Во 1975 година, Источен Тимор прогласил независност, но набрзо Индонезија ја окупирала државата и ја прогласила за своја 27. покраина. Во 1999 година, Индонезија во ООН ја повлекла контролата на источниот дел од островот и станала првата нова држава во 21 век на 20 мај 2002. Источен Тимор е една од двете држави во Азија каде католицизмот е доминантна религија, другата е Филипини.

Економијата на Источен Тимор е со среден раст^[6] Државата сè уште страна од последиците од војната за независност против Индонезија, што ја оштетила инфраструктурата и протерала голем број население.

Етимологија [уреди]

Јазиците на Источен Тимор

Името „Тимор“ потекнува од индонезискиот и малајскиот збор за исток (timur), што подоцна на португалски се прифатило како Тимор. Официјалното име на државата според нејзиниот устав е „Демократска Република Источен Тимор“ или на португалски República Democrática de Timor-Leste. Во Индонезија државата се вика Тимор Тимур или скратени ја нарекувале како ТимТим, но денес оваа кратенка послабо се користи. Денес, се почесто се користи името Timor-Leste во Индонезија.

Историја [уреди]

Главна статија: „Историја на Источен Тимор“.

Географија и клима [уреди]

Главна статија: „Географија на Источен Тимор“.

Политички систем [уреди]

Главна статија: „Политики на Источен Тимор“.

На чело на државата е претседателот на Источен Тимор кој е избран на избори за петгодишен мандат. Иако неговата улога во политичкиот живот на државата е симболична, претседателот има право на вето за некои законодавни акти. По изборите, претседателот го назначува лидерот на најголемата моментална политичка партија или коалиција за премиер на Источен Тимор. Како претседател на владата, премиерот е и претседател на државниот совет или кабинетот на министри.

Еднодомниот парламент на Источен Тимот е националното собрание на Источен Тимот, чии членови се избрани на избори за мандат од пет години. Бројот на пратенички места варира од минимум 52 до максимум 64 места, иако денес има осумдесет и осум пратеници во тиморското собрание. Уставот на Источен Тимор е создаден по моделот на уставот на Португалија и државата сè уште е во фаза на целосно оформување на администрацијата и владините институции.

Административна поделба [уреди]

Главна статија: „Административна поделба на Источен Тимор“.

Карта на окрузите во Источен Тимор

Источен Тимор се дели на 13 окрузи.^[7] Окрузите потоа се поделени на подокрузи, а тие пак, на сукоа.

	Округ	Површина (км²)	Домаќинства	Население (2004)	Население (2008)^[8]	Густина жит/км²^[9]
1	Ајлеу	&10000000000000729000000729	&100000000000077450000007.745	&1000000000003792600000037.926	&1000000000004572400000045.724	52,0
2	Ајнару	&10000000000000797000000797	&1000000000001152700000011.527	&1000000000005247600000052.476	&1000000000006240700000062.407	65,8
3	Баукау	&100000000000014940000001.494	&1000000000002265900000022.659	&10000000000100326000000100.326	&10000000000113748000000113.748	67,2
4	Бобонару	&100000000000013680000001.368	&1000000000001839700000018.397	&1000000000008303400000083.034	&1000000000009378700000093.787	60,7
5	Викеке	&100000000000017810000001.781	&1000000000001511500000015.115	&1000000000006524500000065.245	&1000000000007295000000072.950	36,6
6	Дили	&10000000000000372000000372	&1000000000003157500000031.575	&10000000000173541000000173.541	&10000000000212469000000212.469	466,5
7	Ермера	&10000000000000746000000746	&1000000000002116500000021.165	&10000000000103199000000103.199	&10000000000118671000000118.671	138,3
8	Кова Лима	&100000000000012260000001.226	&1000000000001182000000011.820	&1000000000005281800000052.818	&1000000000006276400000062.764	43,1
9	Лаутен	&100000000000017020000001.702	&1000000000001299800000012.998	&1000000000005592100000055.921	&1000000000006534900000065.349	32,9
10	Ликиса	&10000000000000543000000543	&1000000000001106300000011.063	&1000000000005483400000054.834	&1000000000006992500000069.925	101,0
11	Манатуту	&100000000000017060000001.706	&100000000000083380000008.338	&1000000000003671900000036.719	&1000000000004121700000041.217	21,5
12	Мануфахи	&100000000000013250000001.325	&100000000000089010000008.901	&1000000000004495000000044.950	&1000000000005399500000053.995	33,9
13	Окуси	&10000000000000815000000815	&1000000000001365900000013.659	&1000000000005746900000057.469	&1000000000006773600000067.736	70,5

Во 2003 г. претрпиле промена границите помеѓу Кова Лима и Ајнару и помеѓу Баукау и Викеке.

Економија [уреди]

Главна статија: „Економија на Источен Тимор“.

Население, јазик и религија [уреди]

Главна статија: „Демографија на Источен Тимор“.

Култура [уреди]

Главна статија: „Култура во Источен Тимор“.

Наводи [уреди]

↑ http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1508119.stm
↑ Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009). "World Population Prospects, Table A.1" (.PDF). 2008 revision. United Nations. (проверено на 2009-03-12)
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 „East Timor“. International Monetary Fund. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=537&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=29&pr.y=0. проверено на 2009-10-01.
↑ „Human Development Report 2009. Human development index trends: Table G“. The United Nations. http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2009_EN_Complete.pdf. проверено на 2009-10-05.
↑ mne.gov.tl
↑ World Bank Country Groups, 2007
↑ Податоците за населението се водат според пописот од 2004 г. и проценките од 2008 г. на Националната статистичка управа на Тимор-Леште: Предносни табели на окрузите (англиски)
↑ проценка
↑ Густината се однесува на состојбата на населението според пописот во 2004 г.

Поврзано [уреди]

Надворешни врски [уреди]

Најдете повеќе за East Timor на збратимените проекти на Википедија
	Дефиниции и преводи од Викиречник
	Податотеки од Заедничката ризница
	Образовни ресурси од Викиуниверзитет
	Новинарски известувања од Викивести
	Цитати од Викицитат
	Изворни текстови на Викиизвор
	Прирачници на Викикниги
	Информации за патување во Википатување