Лингва франка

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Лингва франка (итал. lingua franca)[1] е јазик што наоѓа систематска примена кај општењето помеѓу луѓе од различни јазични подрачја, особено кога тој јазик е различен од матичините јазици на говорниците.[2]

Карактеристики[уреди]

Значењето на поимот „лингва франка“ е чисто функционално и не зависи од лингвистичката историја или составот на јазикот:[3] иако пиџините и креолските јазици честопати имаат улога на лингва дранка, тие се варијанти на матичните говори. Јазикот што е вистинска лингва франка има значајна прекугранична улога, протегајќи се далеку од границите на неговиот автохтон народ, и игра улога на трет јазик што го користат лица од други (и меѓусебно различни) јазични подрачја. На пример, англискиот е матичен јазик на Обединетото Кралство, но се користи како лингва франка на Филипините, кајшто луѓето говорат несродни јазици како мајчин.

Етимологија[уреди]

Поимот „лингва франка“ доаѓа од арапското и грчкото збирно поимување за западноевропските народи како „Франки“, втемелено уште пред Крстоносните војни. Со развојот на поморската трговија, говорите на западните народи се помешале со извесни источносредоземни јазици во и околу Османлиското царство и Византија, создавајќи општоприфатен јазик во деловните односи.[4]

Примери[уреди]

Постојат многу примери за јазици со статус на лингва франка, и тоа на сите континенти. Денес таа улога на светско ниво ја има англискиот јазик, додека, на регионално ниво, таков статус имаат арапскиот, кинескиот, рускиот, францускиот и шпанскиот. Во Југославија ваков статус имал српскохрватскиот јазик.

Со текот на времето, полуларноста на јазиците се менува, па така има разни јазици од историско значење што своевремено биле лингва франка. Таков е францускиот, како јазик на европската дипломатија од XVII до средината на XX век. Сè до почетокот на XX век, класичниот кинески јазик бил пишана и и дипломатска лингва франка во Далечниот Исток, вклучувајќи ги Кина, Монголија, Кореја, Јапонија, кралството Рјукју и Виетнам. Со развојот на исламското царство (733 – 1492), арапскиот јазик станал лингва франка на ова големо подрачје, што во еден период се протегало од границата со Кина и северна Индија на исток, па сè до Шпанија и Португалија на запад.

Поврзано[уреди]

Наводи[уреди]

  1. „лингва_франка“ — Лексикон на македонскиот јазик на оф.нет
  2. Viacheslav A. Chirikba, "The problem of the Caucasian Sprachbund" in Pieter Muysken, ed., From Linguistic Areas to Areal Linguistics, 2008, стр. 31. ISBN 90-272-3100-1
  3. Intro Sociolinguistics - Pidgin and Creole Languages: Origins and Relationships - Notes for LG102, - University of Essex, Prof. Peter L. Patrick - Week 11, Autumn term.
  4. http://www.komvos.edu.gr/dictonlineplsql/simple_search.display_full_lemma?the_lemma_id=16800&target_dict=1, Lexico Triantaphyllide речник, Greek Language Center (Kentro Hellenikes Glossas), G.Babiniotes, Kentro Lexikologiasж, ISBN 960-86190-1-7

Надворешни врски[уреди]