Руски јазик

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Руски јазик
Русский язык
Изговор [ˈruskʲɪj jɪˈzɨk]
Застапен во Русија, земјите од поранешниот Советски Сојуз, Германија, Израел, САД, Канада, и останатата руска дијаспора
Говорници 150 милиони  (2010)[1]
110 милиони како втор јазик (нема датум)[2]
Јазично семејство
Претходни облици:
Писмо руска азбука
Статус
Службен во
Признаен како малцински во
Регулативен орган Институт за руски јазик[13] при Руската академија на науките
Јазични кодови
ISO 639-1 ru
ISO 639-2 rus
ISO 639-3 rus
Linguasphere 53-AAA-ea < 53-AAA-e
(верзии: 53-AAA-eaa до 53-AAA-eat)
Idioma ruso.PNG
Рускиот во Евроазија
  мнозински јазик
  малцински јазик
Руски јазик
Писмо кирилица
Пример Прв член од „Декларацијата за човекови права“
Текст Все люди рождаются свободными и равными в своём достоинстве и правах. Они наделены разумом и совестью и должны поступать в отношении друг друга в духе братства.
Македонски Ситe чoвeчки суштeствa сe рaѓaaт слoбoдни и eднaкви пo дoстoинствo и прaвa. Tиe сe oбдaрeни сo рaзум и сoвeст и трeбa дa сe oднeсувaaт eдeн кoн друг вo дуxoт нa oпштo чoвeчкaтa припaднoст.
Портал: Јазици

Рускиот (русский язык) е источнословенски јазик, од групата на словенски јазици од семејството на индоевропски јазици. Рускиот јазик е мајчин јазик на Русите, и национален јазик на Русија. Јазикот е официјален и во Белорусија, Украина, Казахстан и Киргистан, а се зборува на високо ниво во сите држави од поранешниот Советски Сојуз.[16][17] Рускиот јазик потекнува од староисточнословенскиот јазик и денес е најголем словенски јазик во светот со 150 милиони говорници. Јазикот се пишува на кирилица, поточно на руската азбука.

Рускиот е најраспространет јазик во Евроазија. Исто така, рускиот е најголем мајчин јазик во Европа и осми најголем јазик во светот по бројот на луѓе чиј овој јазик е мајчин, а петти по вкупниот број на говорници.[18] Рускиот јазик е еден од шестте официјални јазика на ООН.

Рускиот јазик има богата историја и на него се испишани едни од најголемите светски книжевни дела. Рускиот јазик бил мајчин јазик на писатели од рангот на Достоевски, Толстој, Тургенев, Пушкин или Булгаков.

Статус[уреди]

Рускиот јазик е официјален јазик во Русија, каде е и национален јазик. Исто така, рускиот јазик е официјален и во Белорусија покрај белорускиот, во Казахстан покрај казашкиот, во Киргистан покрај киргискиот, во Транснистрија, Јужна Осетија и Апхазија. Во Украина јазикот не е официјален, но има статус на регионален или малцински јазик со мал, општински, официјален статус.[19] Рускиот јазик е официјален јазик во ООН. Образованието на руски јазик е сè уште популарно во и надвор од Русија, поточно на просторот на поранешниот Советски Сојуз. Сè уште, во овие простори, се смета дека важно е децата да го научат јазикот.[20] Значително руско население има и во Латвија и Естонија, но не е признат како малцински или официјален јазик. Рускиот јазик е еден од двата официјални јазика во Меѓународната вселенска станица. Астронаутите на НАСА кои служат заедно со руските најчесто посетуваат часови по руски јазик. Оваа пракса потекнува уште од 1975 година.

Писмо[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Руска азбука.

Рускиот јазик користи руска азбука, која се базира на кирилицата. Руската азбука има 33 букви:

А
/a/
Б
/b/
В
/v/
Г
/ɡ/
Д
/d/
Е
/je/
Ё
/jɔ/
Ж
/ʐ/
З
/z/
И
/i/
Й
/j/
К
/k/
Л
/l/
М
/m/
Н
/n/
О
/ɔ/
П
/p/
Р
/r/
С
/s/
Т
/t/
У
/u/
Ф
/f/
Х
/x/
Ц
/ts/
Ч
/tɕ/
Ш
/ʂ/
Щ
/ɕɕ/
Ъ
/-/
Ы
/ɨ/
Ь
/ʲ/
Э
/ɛ/
Ю
/ju/
Я
/ja/

Правопис[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Руски правопис.

Рускиот правопис е делумно фонетски. Всушност, самиот правопис е еден баланс меѓу фонетскиот, морфолошиот, етимолошкиот и граматичкиот систем. Моменталниот правопис на рускиот јазик потекнува од драстичните јазични промени од 1918 година, а кодифицирани во 1956 година. Во 1990-те имало мали промени во самиот правопис, но не биле прифатени.

Примери

Википедија
Издание на Википедија — слободната енциклопедија на руски јазик


  • Привет (неофицијално) - Здраво
  • Доброе утро - Добро утро
  • Добрый день - Добар ден
  • Добрый вечер - Добро вечер
  • Спокойной ночи — Добра ноќ
  • До свидания — Довидување
  • Пока (неофицијално) - Пријатно
  • Как ты? (рамките на значењето на „Как у тебя дела?“; неофицијално) — Како си?
  • Как вы? (рамките на значењето на „Как у вас дела“; официјално, уште множинската форма) - Како сте?
  • Что делаешь? (неофицијално) — Што правиш? Како си?
  • Что делаете? (официјално, уште множинската форма) - Што правите? Како сте?
  • У меня всё хорошо - Добар сум
  • Всего доброго - Сѐ најдобро
  • С днём рождения! - Среќен роден ден!
  • Благодарю (официјално и неофицијално) - Благодарам
  • Спасибо - Фала
  • Пожалуйста - Молам
  • Простите! - Простете!
  • Извините! (официјално) - Извинете!
  • Извини! (неофицијално) - Извини.
  • Который час? - Колку е часот?
  • Вы говорите? - Дали зборувате ...?
...по-английски - англиски
...по-болгарски - бугарски
...по-македонски - македонски
...по-сербски - српски
...по-гречески - грчки
...по-французски - француски
...по-немецки - германски
...по-итальянски - италијански
...по-испански - шпански
  • Да - Да
  • Нет - Не
  • Может быть (рамките на значењето на „Возможно“) - Можеби
  • Скоро увидимся - Ќе се видиме наскоро
  • Увидимся завтра (рамките на значењето на „До завтра“) - Ќе се видиме утре

Поврзано[уреди]

Портал „Јазик

Наводи[уреди]

  1. Nationalencyklopedin "Världens 100 största språk 2010" The World's 100 Largest Languages in 2010
  2. Руски јазик - Ethnologue (XVI изд, 2009)
  3. „Article 68. Constitution of the Russian Federation“. Constitution.ru. http://www.constitution.ru/en/10003000-01.htm. конс. 18 јуни 2013. 
  4. „Article 17. Constitution of the Republic of Belarus“. President.gov.by. 11 мај 1998. архивирано од оригиналот на 29 ноември 2012. https://archive.is/szo2. конс. 18 јуни 2013. 
  5. N. Nazarbaev (4 декември 2005). „Article 7. Constitution of the Republic of Kazakhstan“. Constcouncil.kz. http://www.constcouncil.kz/eng/norpb/constrk/#section1. конс. 18 јуни 2013. 
  6. (руски) Статья 10. Конституция Кыргызской Республики
  7. „Article 2. Constitution of Tajikistan“. Unpan1.un.org. http://unpan1.un.org/intradoc/groups/public/documents/untc/unpan003670.htm. конс. 18 јуни 2013. 
  8. 8,0 8,1 Апхазија и Јужна Осетија се делумно признати држави.
  9. (руски) Статья 6. Конституция Республики Абхазия
  10. (руски) Статья 4. Конституция Республики Южная Осетия
  11. „Article 12. Constitution of the Pridnestrovskaia Moldavskaia Respublica“. Mfa-pmr.org. http://mfa-pmr.org/index.php?newsid=644. конс. 18 јуни 2013. 
  12. http://www.gagauzia.md/+(5 август 2008). „Article 16. Legal code of Gagauzia (Gagauz-Yeri)“. Gagauzia.md. http://www.gagauzia.md/pageview.php?l=en&idc=389&id=240. конс. 18 јуни 2013. 
  13. „Russian Language Institute“. Ruslang.ru. http://www.ruslang.ru/agens.php?id=aims. конс. 16 мај 2010. 
  14. „Law "On Principles of State Language Policy", Article 7“. Zakon2.rada.gov.ua. http://zakon2.rada.gov.ua/laws/show/5029-17. конс. 18 јуни 2013. 
  15. „Russian in Finland“. Languagecharter.eokik.hu. 1 март 1998. http://languagecharter.eokik.hu/sites/languages/L-Russian_in_Finland.htm. конс. 18 јуни 2013. 
  16. „Russian Language Enjoying a Boost in Post-Soviet States“. Gallup.com. 1 август 2008. http://www.gallup.com/poll/109228/russian-language-enjoying-boost-postsoviet-states.aspx. конс. 16 мај 2010. 
  17. Арефьев, Александр (2006). „Падение статуса русского языка на постсоветском пространстве“ (на Russian). „Демоскоп Weekly“ (251). http://www.demoscope.ru/weekly/2006/0251/tema01.php. 
  18. „The World's Most Widely Spoken Languages“. „Saint Ignatius High School“. Cleveland, Ohio. http://www2.ignatius.edu/faculty/turner/languages.htm. конс. 17 февруари 2012. 
  19. „Law of Ukraine "On Principles of State Language Policy"“. Zakon2.rada.gov.ua. http://zakon2.rada.gov.ua/laws/show/5029-17. конс. 18 јуни 2013. 
  20. Russia's Language Could Be Ticket in for Migrants Gallup Retrieved on May 26, 2010

Надворешни врски[уреди]