Злато

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Платина - Злато - Жива
Сребро
Au

Рентгениум  
 
 

Au-TableImage.png
Општи податоци
Име, симбол,атомски број Злато, Au, 79
Припадност на група преодни метали
група, периода VIIIB , 6
густина, тврдина 19300 kg/m3, 2,5
Боја златно - жолта
80 px
Карактеристики на атомот
атомска маса 196,96655 u
атомски радиус 135 (174) pm
ковалентен радиус 144 pm
ван дер Валсов радиус 166 pm
електронска конфигурација [Xe]4f145d106s1
e- на енергетските нивоа 2, 8, 18, 32, 18, 1
оксидациони броеви 3, 1
Особине на оксидот амфотерни
кристална структура регуларна, ѕидно
центрирана
Физички карактеристики
агрегатна состојба цврста
точка на топење 1337,33 K (1064,18 °C)
точка на вриење 3129 K (2856 °C)
моларен волумен 10,21×10-3 m3/mol
топлина на испарување 334,4 kJ/mol
топлина на топење 12,55 kJ/mol
притисок на заситена пареа 2,37×10-4 Pa (1337 K)
брзина на звукот 1740 m/s (293,15K)
Останати карактеристики
Електронегативност 2,54 (Полинг)
1,42 (Алред)
специфична топлина 128 J/(kg*K)
специфична спроводливост 45,2×106 S/m
топлинска спроводливост 317 W/(m*K)
I енергија на јонизација 890,1 kJ/mol
II енергија на јонизација 1980 kJ/mol
III енергија на јонизација 2900 kJ/mol
IV енергија на јонизација 4200 kJ/mol
Најстабилни изотопи
изотоп заст. в.п.р. н.р. е.р. MeV p.r.
195Au (веш.) 186,1 денови з.е. 0,230 195Pt
196Au (веш.) 6,18 денови з.е.   196Pt
197Au 100% стабилен изотоп со 118 неутрони
198Au (веш.) 2,693 часови β- 1,372 198Hg
199Au (веш.) 3,14 денови β- 0,453 199Hg
Таму кадешто не е поинаку назначено
се употребени SI единици и стандардни услови.

Златото е хемиски елемент во периодниот систем на елементите со симбол Au (латински aurum) и атомски број 79.

Производство и на злато[уреди | уреди извор]

Во минатото, златото се добивало преку миење на златоносниот песок по реките и потоците, додека денес се користат посовремени методи за негова експлоатација. Во природата, златото се среќава често во форма на електрум (смеса од самородно злато и сребро) или како придружен метал во рудниците на бакар или во кварцните вени. Најголемите рудници на злато во светот се наоѓаат во Јужноафриканската Република. Други големи производители се Кина, САД, Австралија, Русија, Перу и Канада.

Трговија со злато[уреди | уреди извор]

Во 2014 година, светскиот пазар на злато изнесувал 3.924 тони. Почнувајќи од 1919 година, цената на златото се одредува на берзата во Лондон, каде двапати дневно, во 10:30 и во 15 часот по лондонско време, група банки, преку процес на наддавање, врши фиксирање на цената на златото (изразена во долари, фунти и евра). Сепак, по Глобалната финансиска криза од 2008 година се појавиле сомнежи дека, наместо на конкурентски начин, големите банки меѓу себе тајно ја договараат цената на златото. Во февруари 2015 година, весникот „Волстрит џурнал“ објавил дека Американското министерство за правда и Комисијата за термински стокови трансакции отвориле истрага за можните манипулации со цената на скапоцените метали на светскиот пазар. Претходно, пред судот во Њујорк биле обединети 25 поединечни тужби против неколку големи европски банки за наводно местење на цената на златото.[1]

Употреба на златото[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Големите банки манипулирале со цената на златото“, Дневник, година XIX, број 5704, сабота, 28 февруари 2015, стр. 26.