Ханза

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Ханза
Hanse/Hansa
Северна Европа во 1400, покажувајќи го ширењето на Ханзата
Северна Европа во 1400, покажувајќи го ширењето на Ханзата
Главен град Либек
Лингва франка среден долногермански
членство видете го списокот подолу
Основана 1358
Ханзата бил силен економски и одбранбен сојуз, кој оставил големо културно и архитектонско наследство. Особено е познат по неговите тулно готски споменици, како што се црквата Св. Никола и градското собрание на Штралзунд (на сликата). Заедно со Висмар, обата стари градови, се прогласени за светско културно наследство од УНЕСКО.

Ханза (долногермански: Hanse, Dudesche Hanse, латински: Hansa, Hansa Teutonica или Liga Hanseatica) — трговски и одбранбен сојуз на трговски еснафи и нивните градови, кои ја воделе трговијата долж брегот на Северна Европа. Се протегал од Балтичкото до Северното Море, како и во внатрешноста кон крајот на средниот век и почетокот на новиот период (од XIII до XVII век).

Сојузот бил создаден да ги заштита економските интереси и дипломатски користи во градовите и земјите долж трговските патишта кои ги посетувале трговците. Градовите на Ханзата имале нивен правен систем и поседувале заедничка војска за заедничка заштита и помош. И покрај овие карактеристики, организацијата не била град-држава, ниту може да се нарече конфедерација на градови-држави; само мал број на градовите во сојузот поседувале автономија и слобода споредена со слободните царски градови.[1]

Наследството на Ханзата може да се види и денес во неколку имиња, на пример германскиот авиопревозник Lufthansa (буквално: „Воздушна Ханза“), ФК Ханза Росток, Универзитет на применети науки Ханза во Гронинген, Холандија, пиварница Ханза во Берген, Ханзабанк во балтичките држави и Регата Ханза во Росток. ДДГ Ханза било големо германско бродско претпријатие од 1881 до неговиот банкрот во 1980.

Историја[уреди | уреди извор]

Историчарите вообичаено го поврзуваат потеклото на сојузот со повторно издигнување на германскиот град Либек во 1159 од силниот Хајнрих Лавот, војводат на Саксонија и Баварија, откако Хајнрих ја освоил областа од Адолф II, гроф на Шауенбург и Холштајн.

Првични трговски авантури, ненадејни напади и пиратство се случувале низ Балтикот (видете Викинзи) — морнарите од Готланд пловеле по реките до Новгород, на пример — но размерот на меѓународната трговија во Балтикот останала незначително пред појавата на Ханзата.

Германските градови постигнале превласт на трговијата во Балтикот со извонредна брзина во текот на XIII, а Либек станал средишен јазол во поморската трговија, која ги поврзувала областите околу Северното и Балтичкото Море. Во XV век Либек го достигнал својот врв.

Основање и развивање[уреди | уреди извор]

Создавањето на сојузот помеѓу Либек и Хамбург

Либек станал средиште за трговците од Саксонија и Вестфалија, тргувајќи источно и северно. Многу пред да се појави кованицата „Ханза“ во документ од 1267,[2] трговците во различни градови започнале да создаваат еснафи или Ханза со намера да тргуваат со прекуморските градови, особено во економски помалку развиениот источен Балтик. Оваа областа била извор на дрво, восок, килибар, смола и крзно, како и на ’рж и пченица носени со баржи од внатрешноста до пристаништата. Градовите поседувале нивни сопствени војски, а секој еснаф морал да обезбеди регрути кога било потребно. Ханзините градови си помагале меѓусебно, а трговските бродови често се користели за пренос на војници и нивните оружја.

Висби претставувал водечко средиште во Балтикот пред Ханза. Едрејќи на исток, трговците од Висби основале трговска испостава во Новгород наречена Гутагард (позната и како Готенхоф) во 1080.[3] Трговците од северна Германија отпрвин исто така престојувале во готландска населба. Подоцна тие основале своја трговска испостава во Новгород, познат како Петерхоф, кој бил сместен до реката. Ова се случувало во првата половина на XIII век.[4] Во 1229, германските трговци во Новгород добиле одредени поволности кои ја обезбедиле нивната положба.[5]

Пред основањето на сојузот во 1356, зборот Ханза (Hanse) не се користел во балтичкиот јазик. Готланѓаните го користеле зборот „варјаг“ (varjag).

Ханза работела да ги отстрани трговските ограничувања за нивните членки. На пример, во 1157 трговците на Келн го убедила Хенри II, крал на Англија, да ги ослободи од сите такси во Лондон и да им дозволи да тргуваат на саемите низ Англија. „Кралицата на Ханза“, Либек, каде трговците биле обврзани да ги разменуваат добрата помеѓу Северното Море и Балтикот, ја добила царската доверба, станувајќи слободен царски град во 1227, како нејзиниот подоцнежен сојузник Хамбург, кој го добил тој статус во 1189.

Во 1241, Либек кој имал пристап до рибарските реони во Балтичкото и во Северното Море, создал сојуз — претходник на сојузот — со Хамбург, уште еден трговски град, кој го контролирал пристапот на трговијата со сол од Линебург. Здружените градови стекнале контрола над голем дел од трговијата на посолена риба; Келн им се приклучил во 1260. Во 1266, Хенри III им дозволил на Либек и Хамбург поволности при нивните операции во Англија, а Келн им се приклучил во тоа во 1282, создавајќи ја најсилната Ханзина колонија во Лондон. Овој модел на заедничко делување успеал затоа што постоечкото управување било поделено и не успевало да обезбеди сигурност на трговијата. Во следните 50 години, самата Ханза влегла со формални договори за конфедерација и заедничко управување покривајќи ги западните и источните трговски патишта. Главен град во сојузот останал Либек; каде се одржало и првото генерално собрание на Ханзата во 1356, со што Ханзата се здобила со службена структура.[6]

Според холандските историски документи од „Кратката историја на Гронинген“, собрани и преведени од Ерик Спрингелкамп,[7] во 1258 трговците од Гронинген добиле право да тргуваат во Англија и добиле поволности при трговијата за Холандија. Гронинген бил член на тогаш неслужбено организираната Ханза. Во 1227, двајца жители на Гронинген биле сведоци во Готланд, Шведска, на договор помеѓу Ханза и принцот на Смоленск. Постоеле врски со Хамбург и Бремен. Во 1273, опатот на Адуард добил право од архиепископот на Хамбург да тргува во Штаде на Елба.

Во периодот од 1300 до 1500 година, активната трговија на Гронинген се намалила, како и самата положба на градот во Ханзата. Во 1358, Либек испратил порака до сите членки на Ханзата за трговски бојкот на Фландрија, но Гронинген не ја добил пораката. Градоначалникот и Градскиот совет се жалеле, но се покориле на бојкотот на нивните јужни соседи. Десет години подоцна, Гронинген не бил дел од флотата на Ханзата против кралот Валдемар на Данска за да ја заштитат слободната пловидба низ Сонт. Сепак, градот останал член, и во почетокот на XV век во Гронинген се одржало собрание на Ханза.

Ширење[уреди | уреди извор]

Главните трговски патишта на Ханзата

Местоположбата на Либек на Балтикот обезбедувала пристап за трговија со Скандинавија и Киевски Рус, ставајќи се во директна конкуренција со Скандинавците, кои претходно ги контролирале најголемиот дел од балтичките трговски патишта. Договорот со Висби ставил крај на конкуренцијата: преку овој договор, трговците на Либек исто така добиле пристап до речното руско пристаниште во Новгород, каде изградиле трговска испостава или контор (буквално: „канцеларија“). Други такви сојузи се создале во текот на Светото римско царство. Сепак сојузот никогаш не станал формална организација. Собранијата на Ханзините градови се одржувале нередовно во Либек во вид на Ханзетаг (Hansetag; Ханзино собрание), од 1356 година па натаму, но многу градови избрале да не испраќаат свои претставници и одлуките не биле задолжителни за поединечните градови. Низ времето, мрежата на сојузи растела и се движела од 70 до 170 градови.[8]

Сојузот успеал во основање на дополнителни контори во Бриге (Фландрија), Берген (Норвешка) и Лондон (Англија). Овие трговски испостави станале значајни енклави. Лондонскиот контор, основан во 1320, се наоѓал западно од Лондонскиот мост, близу денешната станица за подземната железница Кенон Стрит. Значајно се проширил низ времето со свои складишта, мерни станици, црква, продавници и куќи, покажувајќи ја важноста и размерот на активност што се одвивала таму. Првото негово именување како Челичен двор (der Stahlhof) се случило во 1422.

Почнувајќи со трговија на сурови памучни добра, Ханзата придонела да ја донесе трговијата и индустријата во северна Германија.[9] Како растела трговијата со понов и помек памук и ленени платна, па дури и свила, така се зголемувало производството во северна Германија.[9] Истото дејство се случило и на други полиња, на пр. гравирање, резбарство, производство на оружје, обработка на метали. На кратко, монополизацијата на поморската пловидба и трговијата од Ханзата обезбедило дека ренесансата ќе пристигне во Северна Германија долго пред остатокот од Европа.[9]

Покрај големите контори, поединечни Ханзини пристаништа имале свои трговски патници и складишта. Во Англија вакви складишта имало во Бостон, Бристол, Бишопс Лин (сега Кингс Лин, каде се наоѓа единственото зачувано Ханзино складиште во Англија), Хал, Ипсвич, Норвич, Јармут (сега Грејт Јармут) и Јорк.

Градското собрание на Ревал (сега Талин, Естонија).

Сојузот првично тргувал со дрво, крзно, смола, катран, лен, мед, пченица и ’рж од Истокот до Фландрија и Англија со ткаенини (произведени добра) во другата насока. Металните руди (главно бакар и железо) и харингите доаѓале јужно од Шведска.

Германските доселеници во XII и XIII век се населиле во бројни градови на и близу источниот балтички брег, како што се Елбинг (Елблонг), Торн (Торуњ), Ревал (Талин), Рига и Дорпат (Тарту), кои станале членки на Ханзата, а некои од нив сè уште поседуваат многу градби на Ханзата и го чуваат стилот од нивните Ханзини денови. Повеќето добиле градски права од Либек (Lübisches Recht), што им обезбедувало да се жалат за сите правни работи до Градскиот совет на Либек. Ливонија, составена од денешна Естонија и делови од Латвија, имала свој Ханзин парламент; сите нејзини поголеми градови станале членки на Ханзата. Главен јазик во трговијата бил средниот долногермански јазик, дијалект со значајно влијание за земјите вклучени во трговијата, особено од поголемите скандинавски јазици, естонски и латвиски.

Зенит[уреди | уреди извор]

Сојузот имал лабава структура, но неговите членки споделувале некои особини. Најпрвин, голем дел од Ханзините градови започнале како слободни градови или стекнале независност преку збирната сила на преговарање на сојузот, иако таквата независност останала ограничена. Ханзините слободни градови биле верни непосредно на светиот римски цар, без никакво посредство преку локалните благородници.

Георг Гизе од Данциг, 34-годишен германски Ханзин трговец во Челичниот двор, насликан во Лондон од Ханс Холбајн

Друга сличност ја вклучувала нивната стратешка местоположба долж трговските патишта. На врвот на нивната сила кон крајот на XIV век, трговците на Ханзата успеале преку користење на нивната стопанска сила и понекогаш нивната војска да обезбедат заштита на важните трговски патишта, па бродовите на сојузот пловеле со добро наоружани војници, со што имале влијание и на царската политика.

Сојузот, исто така, поседувал сила и во странство. Помеѓу 1361 и 1370, сојузот започнал војна против Данска. Првично неуспешно, Ханзините градови во 1368 година се здружиле во Келнската конфедерација, го ограбиле Копенхаген и Хелсингборг и го приморале Валдемар IV, крал на Данска, и неговиот зет Хакон VI VI, крал на Норвешка, да му додели на сојузот 15% од добивките на данската трговија со подоцнежниот Штралзундски мировен договор во 1370 година, со што се здобиле со ефективна трговија и политички монопол во Скандинавија. Овој договор бил врвот на силата на Ханзата. Трговските поволности биле обновени со договорот од Вордингборг, во 1435 година.[10][11][12]

Ханзата, исто така, водела жестока борба против пиратите. Помеѓу 1392 и 1440, поморската трговија на сојузот се соочила со опасност од напади на Виталијските браќа и нивните претходници, гусарите најмени во 1392 година од Алберт Мекленбуршки, крал на Шведска против Маргарет I, кралица на Данска. Во војната помеѓу Холандија и Ханзата (1438–41), трговците од Амстердам барале и на крајот добиле слободен пристап до Балтикот и го пробиле монополот на Ханзата. Како важен дел од заштитата на нивните инвестиции во трговијата и бродовите, сојузот обучувал кормилари и градел светилници.

Повеќе странски градови ги ограничувале трговците на Ханзата на одредени трговски области и на нивните сопствени трговски испостави. Ретко стапувале во контакт со локалните жители, освен при склопување на договори. Многу локални жители, трговци и благородници, му завидувале на силата на сојузот и се обидувале да ја намалат. На пример, во Лондон локалните трговци вршеле постојан притисок за повлекување на поволностите на сојузот. Одбивањето на Ханзата да понуди реципрочни мерки на нивните ривали ја влошиле тензијата. Кралот Едвард IV ги потврдил поволностите на сојузот со Утрехтскиот договор од 1474 година и покрај непријателството, делумно благодарејќи на значајното финансиско учество на сојузот кон јоркската страна во текот на Војната на розите. Во 1597 година, кралицата Елизабет I го исфрлила сојузот од Лондон, а Челичниот двор бил затворен следната година. Иван III го затворил Ханзиниот контор во Новгород во 1494 година. Постоењето на сојузот и неговите поволности и монополи создале економски и социјални тензии кои често избивале помеѓу самите членки на Ханзата.[13]

Подем на други сили[уреди | уреди извор]

Економските кризи кон крајот на XV век не ја поштедиле ни Ханзата. Сепак, нивните крајни соперници испливале во вид на национални држави, било нови или обновени и не само на Западот: Полска триумфирала над Тевтонските витези во 1466 година; Иван III ја укинал независноста на конторот на Ханзата во Новгород во 1478 година. Новите средства за плаќање од Италија ја одминале економијата на Ханзата, во која преовладувале монетите отколку мениците.

Во XV век, тензиите помеѓу Прусија и вендските градови (Либек и неговите источни соседи) се зголемила. Либек бил потчинет на неговата улога како средиште на Ханзата, бидејќи се наоѓал на море без поголема река. Оттука водел пат до Хамбург, но оваа земја можела да се замени со поморско патување околу Данска. Главниот интерес на Прусија, од друга страна, бил првично извоз на сурови производи како жито и дрво, кои биле многу важни за Англија, Бенелукс и подоцна исто така за Шпанија и Италија.

Во 1454, година на венчавката на Елизабета Хабсбуршка за јагелонскиот крал, градовите на Прускиот сојуз се спротивставиле на владеењето на Тевтонскиот ред и му побарале помош на Казимир IV, крал на Полска. Данциг, Торн и Елбинг станале дел од Кралството Полска, (1466–1569 нарекувано и како Кралска Прусија) со Вториот Торуњски мир во 1466 година. Полска за возврат била силно поддржана од Светото римско царство преку семејни врски и со воена помош од Хабсбурзите. Краков, тогаш главен град на Полска, имал лабави врски со Ханзата.[14] Недостигот на царински граници на реката Висла по 1466 година постепено помогнала да се зголеми извозот на жито од Полска, пренесувани до морето преку Висла, од 10.000 тони на година кон крајот на XV век до над 200.000 тони во XVII век.[15] Поморската трговија на жито држена од страна на Ханзата ја направила Полска нивна главна област на делување, помагајќи му на Данциг да стане најголем град на Ханзата.

Стариот и богатиот пристаништен град Данциг (Гдањск). Поглед на портата Крантор (Krantor)

Членовите преземале одговорност за нивна сопствена заштита. Во 1567 година се потпишал нов договор помеѓу градовите членки на Ханзата со кој се потврдиле нивните претходни обврски и права, како заедничка заштита и одбрана против непријателите.[16] Пруските градови Торн, Елбинг, Кенигсберг и Рига и Дорпат исто така го потпишале договорот. Кога бил притиснат од кралот на Полска-Литванија, Данциг останал неутрален и не им дозволил на полските бродови да влезат на негова територија. Тие морале да се всидрат на друго место, како Пауцке (Pautzke) (сега Пуцк).

Главна корист за Ханзата била нивната контрола на бродоградбата, главно во Либек и во Данциг. Ханзата продавала бродови насекаде во Европа, вклучувајќи ја и Италија. Тие ги претекнале Холанѓаните, бидејќи Холандија сакале Бриге да стане огромен пазар на крајот на трговскиот пат. Кога Холанѓаните започнале да стануваат конкуренти на Ханзата во бродоградбата, Ханзата се обидела да го запре текот на бродоградбената технологија од Ханзините градови кон Холандија. Данциг, трговски партнер на Амстердам, се обидел да ја спречи одлуката. Холандските бродови пловеле до Данциг по жито директно од градот, на вчудоневидување на Либек. Исто така, Холанѓаните ги заобиколувале Ханзини градови со директно тргување со северногерманските принцови во неханзини градови. Холандските товарни трошоци биле многу пониски од оние на Ханзата, а Ханзата била исклучена како посредник.

Кога Бриге, Антверпен и Холандија станале дел од Војводството Бургундија, тогаш активно се обиделе да го преземат монополот во трговијата од Ханзата, а пазарот од Бриге бил префрлен во Амстердам. Холандските трговци агресивно ја предизвикале Ханзата и постигнале голем успех. Ханзините градови во Прусија и Ливонија ги поддржале Холанѓаните против главните градови на Ханзата во северна Германија. По неколку поморски војни помеѓу Бургундија и Ханзините флоти, Амстердам стекнал положба на водечко пристаниште за полското и балтичкото жито од крајот на XV век па натаму. Холанѓаните ја сметале трговијата на жито на Амстердам како мајка на сите трговии (Moedernegotie).

Музеј на Ханзата во Берген, Норвешка

Нирнберг во Франконија развил земјена рута за продавање на некогашните монополизирани производи на Ханзата од Франкфурт преку Нирнберг и Лајпциг до Полска и Русија, тргувајќи фламанска облека и француско вино за жито и крзна од Истокот. Ханзата профитирала од трговијата на Нирнберг дозволувајќи им на трговците од Нирнберг да се населат во Ханзините градови, кои Франконците ги користеле за трговија со Шведска. Нирнбершкиот трговец Албрехт Молденхауер бил влијателен во развивањето на трговијата со Шведска и Норвешка, а неговите синови Волф и Бургхард заминале во Берген и Стокхолм, станувајќи предводници на Ханзините активности.

Крај на Ханзата[уреди | уреди извор]

На почетокот на XVI век, сојузот се нашол во послаба положба отколку што бил во изминатите години. Растечкото Шведско царство ја презела контролата на поголемиот дел од Балтикот. Данска ја повратила контролата над својата сопствена трговија, конторот во Новгород бил затворен, а конторот во Бриге бил пред затворање. Поединечните градови кои го создале сојузот исто така започнале да ги ставаат своите лични интереси пред заедничките на Ханзата. На крајот, политичката власт на германските принцови започнала да расте и со тоа се спречувала слободата во делувањето, кои претходно трговците од Ханзините градови ја поседувале.

Хајнрих Зудерман

Сојузот се обидел да отстрани дел од овие проблеми. Создал испостава во Синдик во 1556 година и го избрале Хајнрих Зудерман како постојан претставник со правна обука, кој работел да ги заштити и да ги прошири дипломатските договори на членовите. Во 1557 и 1579 година, изменетите договори ги назначиле должностите на градовите и бил направен некој напредок. Конторот во Бриге бил преместен во Антверпен и Ханзата се обидела да воведе нови рути. Меѓутоа, сојузот не успеал да го запре прогресот околу него и започнало негово опаѓање. Конторот во Антверпен бил затворен во 1593 година, а следен бил конторот во Лондон во 1598 година. Конторот во Берген продолжил да функционира до 1754 година; зачувани се сите негови градби за разлика од другите контори.

Огромниот воен брод „Орелот од Либек“ (Adler von Lübeck), кој бил изграден за воена употреба против Шведска во текот на Северната седумгодишна војна (1563–70), но никогаш не бил употребен во воена цел, претставувал пример за празните обиди на Либек да ја задржи неговата долгогодишна повластена трговска положба во изменетата економска и политичка клима.

До крајот на XVI век, сојузот внатрешно се разединил и повеќе не можел да се бори со неговите внатрешни борби, социјалните и политичките промени кои дошле со Реформацијата, подемот на холандските и англиските трговци и налетот на Отоманската империја по неговите трговски патишта и по самото Свето римско царство. Само девет членови биле присутни на последниот формален состанок во 1669 година и само три (Либек, Хамбург и Бремен) останале како членови до неговото конечно распуштање во 1862 година.[17][18]

Современа слика на „Орелот од Либек“ (Adler von Lübeck) — најголемиот брод во светот во неговото време

И покрај неговиот пад, неколку градови сè уште одржувале врска со Ханзата. Холандските градови Гронинген, Девентер, Кампен и Зутфен и голем број на германски градови Бремен, Демин, Грајфсвалд, Хамбург, Либек, Линебург, Росток, Штаде, Штралзунд и Висмар сè уште се нарекуваат Ханзини градови. Либек, Хамбург и Бремен продолжиле официјално да се нарекуваат како „Слободни Ханзини градови“. За Либек особено била важна оваа ознака во текот на XX век, како врска со неговото славно минато. Во 1937 година, нацистичката партија ја отстранила оваа ознака преку Законот за голем Хамбург откако сенатот на Либек не му дозволил на Адолф Хитлер да зборува во Либек во текот на неговата изборна кампања.[19] Одржал говор во Бад Швартау, мал град во близина на Либек. На говорот се осврнал на Либек како „мал град близу Бад Швартау“.

Организација[уреди | уреди извор]

Членови на Ханзата биле долногермански трговци како и градовите каде, со исклучок на Динан, овие трговци биле жители. Не сите градови со долногермански трговски заедници биле членови на сојузот (на пр. Емдел, Мемел (Клајпеда), Виборг и Нарва никогаш не се приклучиле). Од друга страна, Ханзини трговци исто така можеле да доаѓаат од места без германско право — спогодбата за членство во сојузот била роден од германски родители, потчинетост на германското право и трговско образование. Сојузот ги бранел заедничките интереси на неговите хетерогени членови: трговски амбиции како што се засилување на трговијата и политичките амбиции како обезбедување максимална независност од благородните владетели.[20]:10–11

Одлуките и дејствувањата на Ханзата биле предмет на строга процедура и се носеле со консензус. Ако се појавел проблем, членовите на сојузот биле повикувани да учествуваат во средиштен состанок, Tagfahrt (буквален превод: „јавачки состанок“, понекогаш исто така нарекуван како Ханзетаг (Hansetag), почнувајќи од 1358 година). Потоа, членовите бирале свои претставници (Ratssendeboten) да го претставуваат мислењето на таа заедница за проблемот на состанокот. Не секоја заедница испраќала свој претставник, делегатите често биле назначувани да претставуваат повеќе заедници. Носењето на одлуката врз основа на консензус биле носени во согласност со долносаксонската традиција на Einung, каде консензусот бил означен како отсуство на протест: по дискусијата, предлозите кои собрале доволно поддршка биле читани гласно за писарот и поминувале доколку присутните немале ништо против; оние алтернативни предлози кои не добиле доволна поддршка требало да не се истакнуваат во текот на процедурата. Доколку консензусот не можел да биде постигнат на одреден проблем, консензусот бил донесуван со назначување на одреден број на членови на сојузот да одберат решение.[20]:70–72

Секој Ханзин контор имал своја ризница, суд и печат. Како еснафите, конторите биле предводени од „Стари луѓе“ (Ältermänner). Конторот Челичен двор, како специјален случај, имал Ханзин и англиски предводник. Во 1347 година, конторот во Брисел го изменил својот статус за да обезбеди подеднакво претставување на членовите на сојузот. На крајот, членовите од различни региони биле поделени во три круга (Drittel, буквално „третини“): Вендски и Саксонски реон, Вестфалски и Пруски реон како и Готландски, Ливонски и Шведски реон. Потоа, трговците од соодветниот реон можеле да изберат двајца Ältermänner и шест членови од Советот (вкупно имал 18 члена; Achtzehnmännerrat) да го надгледува конторот на одреден период на време. Во 1356 година, во текот на состанок на Ханзата како подготовка на првиот Tagfahrt, сојузот го потврдил овој статут. Поделбата во реони била постепени прифатена и институционализирана од сојузот.[20]:62–63;[21][22][23]

Реон (1356–1554) Региони Главен град (Vorort)
Вендско-саксонски Холштајн, Саксонија, Мекленбург, Померанија, Бранденбург Либек
Вестфалско-пруски Вестфалија, Рајнска област, Прусија Дортмунд, подоцна Келн
Готландско-ливонско-шведски Готланд, Ливонија, Шведска Висби, подоцна Рига

Tagfahrt или Hansetag била единствената средишна институција на Ханзата. Меѓутоа, со поделбата на реони (т.е. „третини“), членовите на соодветниот реон често одржувале Dritteltage (буквално: „состанок на третината“) во насока на заедничките положби кои потоа ги претставувале на главниот состанок. На полокално ниво, членовите на сојузот исто така се сретнувале и додека таквите регионални состаноци никогаш не се формализирани во Ханзината институција, тие постепени стекнувале важност во процесот на подготвување и донесување одлуки на Ханзата.[24]

Реони[уреди | уреди извор]

Од 1554 година, поделбата во третини била изменета со цел да се намали хетерогеноста на круговите, да се засили соработката на членовите на локално ниво и со тоа да се направи поефикасно носењето на одлуки.[25] Бројот на кругот се искачил на четири, па тие биле наречени „четвртини“ (Quartiere):[21]

Реон (од 1554 година) Главен град (Vorort)
Вендски и Померански[26] Либек[26]
Саксонски, Тирингиски и Бранденбуршки[26] Брауншвајг,[26] Магдебург
Пруски, Ливонски и Шведски[26]—или Источен Балтик[27]:120 Данциг (сега Гдањск)[26]
Рајнски, Вестфалски и Холандски[26] Келн[26]

Меѓутоа, оваа поделба не била прифатена од испоставите (Kontore), кои низ нивни цели (како изборите на Ältermänner) ги групирале членовите на сојузот на различни начини (на пр. поделбата прифатена од Челичниот двор во Лондон во 1554 година ги групирала членовите на сојузот во третини, каде трговците од Либек ги претставувале вендските, померанските и неколку вестфалски градови, трговците на Келн ги претставувале Клеве, Марк, Берг и холандските градови, додека трговците од Данциг ги претставувале пруските и ливонските градови).[28]

Список на поранешни градови на Ханзата[уреди | уреди извор]

Имињата на реоните се скратени во табелата што следува:

  • Вендски: Вендски и Померански[26] (или само Вендски)[27]:120 реон
  • Саксонски: Саксонски, Тирингиски и Бранденбуршки[26] (или само Саксонски)[27]:120 реон
  • Балтички: Пруски, Ливонски и Шведски[26] (или Источен Балтик)[27]:120 реон
  • Вестфалски: Рајнско-Вестфалски и Холандски[26] (или Рајнска Област)[27]:120 реон
  • Контор: Конторите биле странски трговски пристаништа на сојузот, а градовите не биле членки на Ханзата.

Колоната „територија“ го означува субјектот кон кој припаѓал градот во тоа време; колоната „сега“ ја означува современата држава во која се наоѓа градот, а колоните „од“ и „до“ ги означуваат датумите на кои градот се приклучил и/или го напуштил сојузот.

Реон Град Територија Сега Од До Забелешки Наводи
Вендски
Wappen Lübeck.svg
Либек
Wappen Lübeck.svg
Слободен Град Либек
 Германија Главен град на Ханзата, главен град на Вендскиот и Померанскиот реон [23][26][27]:47, 120;[29][30]:74, 82;[31]
Вендски
Coat of arms of Hamburg.svg
Хамбург
Coat of arms of Hamburg.svg
Слободен Град Хамбург
 Германија [23][27]:47;[29][30]:82;[32]
Вендски
Wappen Lueneburg.png
Линебург
Coat of Arms of Brunswick-Lüneburg.svg
Војводство Брауншвајг-Линебург
 Германија [23][29][31][32][33]
Вендски
Wappen Wismar.svg
Висмар
Mecklenburg Arms.svg
Војводство Мекленбург
 Германија Го потпишал 10-годишниот Росточки мировен договор (Rostocker Landfrieden) во 1283, кој бил претходник на федерацијата на вендски градови (1293 натаму). [23][29][30]:82;[31][32][34]
Вендски
Rostock Wappen.svg
Росток
Mecklenburg Arms.svg
Војводство Мекленбург
 Германија Го потпишал 10-годишниот Росточки мировен договор (Rostocker Landfrieden) во 1283, кој бил претходник на федерацијата на вендски градови (1293 натаму). [23][29][30]:82;[31][32][34][35]
Вендски
Wappen Stralsund.svg
Штралзунд
Księstwo rugijskie COA.svg
Кнежевство Риген
 Германија &100000000000012930000001293 Риген бил феуд на данската круна во 1325. Штралзунд го потпишал 10-годишниот Росточки мировен договор во 1283, кој бил претходник на федерацијата на вендски градови (1293 натаму). Од 1339 до XVII век, Штралзунд бил член на „Сојузот на четири градови“ (Vierstädtebund) со Грајфвалд, Демин и Анклам. [23][29][31][32][34][36]
Вендски
Stadtwappen Demmin.PNG
Демин
Wappen Pommern.svg
Војводство Померанија
 Германија Го потпишал 10-годишниот Росточки мировен договор во 1283, кој бил претходник на федерацијата на вендски градови (1293 натаму). Од 1339 до XVII век, Демин бил член на „Сојузот на четири градови“ (Vierstädtebund) со Грајфвалд, Штралзунд и Анклам. [23][31][34][37]
Вендски
Wappen Greifswald.svg
Грајфсвалд
Wappen Pommern.svg
Војводство Померанија
 Германија Го потпишал 10-годишниот Росточки мировен договор во 1283, кој бил претходник на федерацијата на вендски градови (1293 натаму). Од 1339 до XVII век, Грајфсвлад бил член на „Сојузот на четири градови“ (Vierstädtebund) со Демин, Штралзунд и Анклам. [23][31][32][34][37]
Вендски
Wappen Hansestadt Anklam V2.svg
Анклам
Wappen Pommern.svg
Војводство Померанија
 Германија Го потпишал 10-годишниот Росточки мировен договор во 1283, кој бил претходник на федерацијата на вендски градови (1293 натаму). Од 1339 до XVII век, Анклам бил член на „Сојузот на четири градови“ (Vierstädtebund) со Грајфвалд, Штралзунд и Демин. [23][31][34][37]
Вендски
Hanse Stettin.svg
Штетин (Шчеќин)
Wappen Pommern.svg
Војводство Померанија
 Полска &100000000000012780000001278 Го потпишал 10-годишниот Росточки мировен договор во 1283, кој бил претходник на федерацијата на вендски градови (1293 натаму); од XIV век постепено ја стекнувал улогата на управен град за померанските градови на Ханзата на исток. [23][27]:120;[29][31][33][34]
Вендски
Wappen Pasewalk.svg
Пазевалк
Wappen Pommern.svg
Војводство Померанија
 Германија
Вендски
Herb Kolobrzegu.svg
Колберг (Колобжег)
Wappen Pommern.svg
Војводство Померанија
 Полска [23][31][33][37]
Вендски
POL Darłowo COA 1.svg
Ригенвалде (Дарлово)
Wappen Pommern.svg
Војводство Померанија
 Полска [23][31][32][33][37]
Вендски
POL Słupsk COA 1.svg
Штолп (Слупск)
Wappen Pommern.svg
Војводство Померанија
 Полска [31][33][37]
Вендски
Visby vapen.svg
Висби
Shield of arms of Sweden.svg
Кралство Шведска
 Шведска &100000000000014700000001470 Во 1285 во Калмар, сојузот се согласил со Магнус III, крал на Шведска, дека Готланд може да се приклучи со Шведска. Во 1470, статусот на Висби бил укинат од сојузот, а Либек ги разурнал црквите во градот во мај 1525. [23][29][31][38]
Вендски
Stockholm vapen.svg
Стокхолм
Shield of arms of Sweden.svg
Кралство Шведска
 Шведска [29][31]
Саксонски
Wappen Braunschweig.svg
Брауншвајг
Coat of arms of Lower Saxony.svg
Војводство Саксонија
 Германија &0000000000001200.000000 XIII век &0000000000001600.000000 XVII век Главен град на Саксонскиот, Тирингискиот и Бранденбуршкиот реон [23][26][29][31][32][33]
Саксонски
Bremen Wappen.svg
Бремен
Bremen Wappen.svg
Слободен Град Бремен
 Германија &100000000000012600000001260 [23][29][31][32][35]
Саксонски
Wappen Magdeburg.svg
Магдебург
Coat of Arms of the Archbishopric of Magdeburg.svg
Архиепископија Магдебург
 Германија &0000000000001200.000000 XIII век Главен град на Саксонскиот, Тирингискиот и Бранденбуршкиот реон [23][29][31][32][33]
Саксонски
Wappen Goslar.svg
Гослар
Wappen Goslar.svg
Царски Град Гослар
 Германија &100000000000012670000001267 &100000000000015660000001566 Гослар бил феуд на Саксонија до 1280. [23][29][31][32][33]
Саксонски
Wappen Erfurt.svg
Ерфурт
Wappen-Mainz.svg
Архиепископија Мајнц
 Германија [23][29][31]
Саксонски
Altes Wappen Stade.png
Штаде
Bremen-Erzbistum.PNG
Архиепископија Бремен
 Германија [23][32]
Саксонски
Brandenburg Wappen.svg
Берлин
Armoiries électeur Brandebourg.svg
Маркгрофство Бранденбург
 Германија &100000000000014420000001442 Бранденбург бил издигнат во Изборно кнежевство во 1356. Изборниот кнез Фридрих II повикал сите бранденбуршки градови да го напуштат сојузот во 1442. [27]:120;[29][30]:32;[31][33]
Саксонски
Wappen Frankfurt (Oder).png
Франкфурт на Одра
Armoiries électeur Brandebourg.svg
Маркгрофство Бранденбург
 Германија &100000000000014300000001430 &100000000000014420000001442 Изборниот кнез Фридрих II повикал сите бранденбуршки градови да го напуштат сојузот во 1442. [29][30]:32[31][33]
Балтички
Gdansk COA.svg
Данциг (Гдањск)
Den tyske ordens skjold.svg
Тевтонски ред
 Полска &100000000000013580000001358 Главен град на Прускиот, Ливонскиот и Шведски (или Источен Балтик) реон. Данциг најпрвин бил дел од Војводството Померелија, феуд на полската круна, со полско-кашупско население, а потоа дел од Државата на Тевтонскиот ред од 1308 до 1457. По Вториот Торуњски мир, Кралска Прусија вклучувајќи го Гдањск бил дел од Кралството Полска. [23][26][27]:120;[29][30]:81; [31][32][33][39]:403
Балтички
POL Elbląg COA.svg
Елбинг (Елблонг)
Den tyske ordens skjold.svg
Тевтонски ред
 Полска &100000000000013580000001358 Елбинг првично бил дел од територијата на Старите Пруси, до 1230-тите кога станал дел од Државата на Тевтонскиот ред. По Вториот Торуњски мир, Кралска Прусија вклучувајќи го Елблонг бил дел од Кралството Полска. [23][29][31][32][33][39]:452
Балтички
POL Toruń COA.svg
Торн (Торуњ)
Den tyske ordens skjold.svg
Тевтонски ред
 Полска &100000000000012800000001280 Торуњ бил дел од Државата на Тевтонскиот ред од 1233 до 1466. По Вториот Торуњски мир, Кралска Прусија вклучувајќи го Торуњ бил дел од Кралството Полска. [23][29][31][33][39]:436
Балтички
POL Kraków COA.svg
Краков
Coat of arms of Poland-official.svg
Кралство Полска
 Полска &10000000000001370000000c. 1370 &10000000000001500000000c. 1500 Краков бил главен град на Кралството Полска, 1038–1596/1611. Ги добил градските права и во градот живееле 5.000 Полјаци и 3.500 Германци во XV век. Бил многу лабаво поврзан со Ханза и не плаќал членарини, ниту праќал претставници на состаноците на сојузот. [14][29][31][33][40][41][42]
Балтички
Wrocław (Wernigeroder Wappenbuch).svg
Бреслау (Вроцлав)
Blason Boheme.svg
Кралство Бохемија
 Полска &100000000000013870000001387 &100000000000014740000001474 Бреслау, дел од Војводството Бреслау и Кралството Бохемија, бил лабаво поврзан со сојузот, не плаќал членарини и не праќал свои претставници на состаноците на сојузот. [29][31][33][43][44]
Балтички
Coat-of-Arms-of-Kaliningrad-of-Altstadt-(Koenigsberg).svg
Кенигсберг (Калининград)
Den tyske ordens skjold.svg
Тевтонски ред
 Русија &100000000000013400000001340 Кенигсберг бил главен град на Тевтонскиот ред, станувајќи главен град на Пруското војводство при секуларизацијата на Редот во 1466. Пруското војводство било германско кнежевство, кое било феуд на полската круна до неговата независност во 1660. Градот бил преименуван во Калининград во 1946 откако Источна Прусија била поделена помеѓу Народна Република Полска и Советскиот Сојуз на Потсдамската конференција. [23][29][31][33]
Балтички
Coa Riga.svg
Рига
Baltic coat of arms.svg
Ливонија
 Латвија &100000000000012820000001282 Во текот на Ливонската војна (1558–83), Рига станал слободен царски град и бил до 1581, кога Ливонија припаднала на Полско-литванската унија додека градот бил освоен од Шведска во полско-шведска војна. [23][29][30]:82;[31][32][33][45]:20
Балтички
Coat of arms of Tallinn (small).svg
Ревал (Талин)
Baltic coat of arms.svg
Ливонија
 Естонија &100000000000012850000001285 Кога се приклучил на Ханзата, Ревал бил дански феуд, но бил продаден, како и остатокот на северна Естонија, на Тевтонскиот ред во 1346. По Ливонската војна (1558–83), северна Естонија станал дел од Шведското царство. [22][23][27]:47;[29][30]:81;[31][33]
Балтички
Tartu coat of arms.svg
Дорпат (Тарту)
Baltic coat of arms.svg
Ливонија
 Естонија &0000000000001280.000000 1280-ти Епископијата Дорпат постигнала зголемена автономија во рамките на Ливонија. Во текот на Ливонската војна (1558–83), Дорпат потпаднал под власт на Големото Војводство Литванија, а во 1581 година дефинитивно се отцепил од Ливонија и припаднал на Полско-литванската унија додека градот не бил освоен од Шведска во полско-шведската војна. [22][23][29][31][33]
Вестфалски
DEU Koeln COA.svg
Келн
DEU Koeln COA.svg
Царски Град Келн
 Германија &100000000000016690000001669 Главен град на Рајнско-Вестфалскиот и Холандскиот реон до војната помеѓу Англија и Ханзата (1470–74), кога градот бил казнет со привремени трговски санкции (германски: Verhanst) неколку години поради поддршката за Англија, а Дортмунд станал главен град на реонот. Келн, исто така бил наречен „Изборно кнежевство Келн“. Во јуни 1669 година, последниот Ден на Ханзата бил одржан во Либек со последните останати членки на Ханзата, помеѓу другите и Келн. [23][26][27]:120;[29][31][32]
Вестфалски
Armoiries Saint-Empire monocéphale.svg
Дортмунд
Armoiries Saint-Empire monocéphale.svg
Царски Град Дортмунд
 Германија Откако Келн бил исклучен по војната помеѓу Англија и Ханзата (1470–74), Дортмунд станал главен град на Рајнско-Вестфалскиот и Холандскиот реон. [23][29][30]:82;[31][32][33]
Вестфалски
Armoiries Saint-Empire monocéphale.svg
Девентер
Coat of Arms of the Bishopric of Utrecht.svg
Епископија Утрехт
 Холандија &100000000000010000000001000 &100000000000015000000001500 [23][29][31][32][35][46][47][48]:438
Вестфалски
Kampen (kleine wapen).svg
Кампен
Coat of Arms of the Bishopric of Utrecht.svg
Епископија Утрехт
 Холандија &100000000000014410000001441 [23][29][31][32][47][48]:433
Вестфалски
Escudo de Groniga 1581.svg
Гронинген
Friesland (kleine wapen).svg
Фризија
 Холандија Фризија била де факто независна во текот на Средниот век. [23][29][31][35]
Вестфалски
DEU Muenster COA.svg
Минстер
Lahr.PNG
Кнежевство-епископија Минстер
 Германија [23][30]:82;[31][32][33]
Вестфалски
Osnabrück Wappen.svg
Оснабрик
Wappen Bistum Osnabrück.svg
Кнежевство-епископија Оснабрик
 Германија &0000000000001100.000000 XII век [23][29][31][32][33]
Вестфалски
Soest-coa.svg
Зост
Soest-coa.svg
Царски Град Зост
 Германија &100000000000016090000001609 Градот бил дел од Изборното кнежевство Келн додека не ја добил својата слобда во 1444–49, по што бил приклучен на Војводството Клеве. [23][29][30]:82;[31][32][33]
Контор
Coat of Arms of Veliky Novgorod.png
Новгород: Петерхоф
Nowogród.svg
Новгородска република
 Русија &0000000000001500.000000 1500-те Новгород бил еден од главните контори на сојузот и најисточен од сите. Во 1499, Иван III, голем принц на Москва, го затворил Петерхоф; бил повторно отворен неколку години подоцна, но трговијата со сојузот никогаш не се обновила. [26][27]:47;[29][30]:26, 82;[35][46]
Контор
Bergen komm.svg
Берген: Бриген
Blason Norvège ancien.svg
Кралство Норвешка
 Норвешка &100000000000013600000001360 &100000000000017750000001775 Бриген било едно од главните контори на сојузот. Било случајно запалено во 1476. Во 1560, администрацијата на Бриген потпаднала под Норвешка. [26][29][30]:82;[35][46][49][50]
Контор
Blason de Bruges.svg
Бриге: Ханзекантор
Arms of Flanders.svg
Грофство Фландрија
 Белгија Бриге било едно од главните контори на сојузот до XV век, кога бил затворен морскиот пат до градот; трговијата од Антверпен се издигнала над таа од Бриге. [27]:47;[29][30]:80;[35][46][48]:134, 176
Контор
Flag of the City of London.svg
Лондон: Челичен двор
Royal Arms of England (1198-1340).svg
Кралство Англија
 Обединето Кралство &100000000000013030000001303 &100000000000018530000001853 Челичниот двор бил едно од главните контори на сојузот. Едвард I ја донел Carta Mercatoria во 1303. Челичниот двор бил уништен во 1469 и Едвард IV ги ослободил од плаќање на данок трговците од Келн, што довело до војната помеѓу Англија и Ханзата (1470–74). Утрехтскиот договор, го запечатил мирот, доведувајќи сојузот целосно да го откупи Челичниот двор во 1475, а Едвард ги обновил користите на сојузот без да инсистира на реципрочни права за англиските трговци на Балтикот. Трговците од Лондон продолжиле да бараат да им се укинат поволностите на сојузот од Елизабета I и тоа се случило на 13 јануари 1598; иако Челичниот двор бил повторно обновен од Јаков I, но поволностите не биле вратени. [13][27]:47;[29][30]:26, 80–82; [35][46][49][51]:95
Контор
AntwerpenSchild.png
Антверпен
Royal Arms of Belgium.svg
Војводство Брабант
 Белгија Антверпен станал главен контор на сојузот, делумно поради затрупаниот морски пат до Бриге, што се случило во XV век, свртувајќи ја среќата кон Антверпен, и покрај одбивањето на Антверпен да им додели специјални поволности на трговците на сојузот. Помеѓу 1312 и 1406, Антверпен бил маркгрофство, независен од Брабант. [29][30]:80;[46]
Контор Кингс Лин)
Royal Arms of England (1198-1340).svg
Кралство Англија
 Обединето Кралство &100000000000017510000001751 Ханзиното складиште било изградено во 1475 како дел од Утрехтскиот договор, дозволувајќи му на сојузот да основа трговско депо во Лин за прв пат. Тоа е единствена зачувана градба на сојузот во Англија. [29][46][51]:95
Контор
Frank Leslie - Ipswich coat of arms.png
Ипсвич
Royal Arms of England (1198-1340).svg
Кралство Англија
 Обединето Кралство [29][46]
Контор
POL województwo zachodniopomorskie COA.svg
Малме
National Coat of arms of Denmark no crown.svg
Кралство Данска
 Шведска &0000000000001400.000000 XV век Сканија била данска додека не била доделена на Шведска со Роскилдскиот договор во 1658, во текот на Втората северна војна. [29][46]
Контор
Skanör med Falsterbo vapen.svg
Фалстербо
National Coat of arms of Denmark no crown.svg
Кралство Данска
 Шведска &0000000000001400.000000 XV век Сканија била данска додека не била доделена на Шведска со Роскилдскиот договор во 1658, во текот на Втората северна војна. [29][46]
Контор
Coat of arms of Kaunas.svg
Каунас
Coat of arms of Lithuania.svg
Големо Војводство Литванија
 Литванија &100000000000014410000001441 Во 1398 во Каунас се појавил трговскиот еснаф со блиски врски со Ханзата. Договорот со Ханзата бил потпишан во 1441. Главното биро се наоѓало во Перуновиот дом од 1441 до 1532. [22][29][46]
Контор
Flag of Pskov (Pskov oblast).png
Плескау (Псков)
Flag of Pskov (Pskov oblast).png
Псковска република
 Русија Во XII и XIII век, Псков се приклучил на Новгородската република. Бил освоен од Тевтонскиот ред во 1241 и ослободен од литванскиот принц, станувајќи де факто суверена република во XIV век. [29][46]
Контор
Coat of Arms of Połack, Belarus.svg
Полотск
Coat of Arms of Połack, Belarus.svg
Кнежевство Полотск
 Белорусија Полотск бил автономно кнежевство на Киевски Рус до добивањето на независност во 1021. Од 1240 година станал вазал на Големото Војводство Литванија, а целосно вклопено во него во 1307. [29][46]

Пристаништа со трговски испостави на Ханзата[уреди | уреди извор]

Ханзиното складиште во Кингс Лин е единствената зачувана градба на сојузот во Англија
Зградата на сојузот во Антверпен

Други градови со заедница на Ханза[уреди | уреди извор]

Современ „Градски сојуз Ханза“[уреди | уреди извор]

Логото на германски јазик

Во 1980 година, поранешните членови на Ханзата ја основале „новата Ханза“ во Зволе, „Градскиот сојуз Ханза“. Сојузот е отворен за сите поранешните членови на Ханзата и градови кои поседувале Ханзин контор. Контори имало во дванаесет руски градови, најпознат бил оној во Новгород, кој бил главен руски трговски партнер на Ханзата во Средниот век. „Новата Ханза“ сака да развива стопански врски, туризам и културна размена.[64]

Седиштето на Новата Ханза е во Либек, Германија. Моментален претседател на Ханзата на новото време е Бернд Саксе, градоначалник на Либек.[64]

Секоја година еден од членовите на Новата Ханза е домаќин на меѓународниот фестивал Ханзини денови на новото време.

Во 2006 година, Кингс Лин станал првиот англиски член на новосоздадената современа Ханза.[65] Хал исто така се приклучил, додека Бостон се размислува за членство.

Историски карти[уреди | уреди извор]

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Hansen, Mogens Herman (2000). A comparative study of thirty city-state cultures: an investigation. Royal Danish Academy of Sciences & Letters: Copenhagen Polis Centre (Historisk-filosofiske Skrifter 21). стр. 305. 
  2. Popescu, Mircea (2011). Dezagregarea Increderii. Polimedia SRL: Trilema. стр. 1. http://polimedia.us/trilema/2011/dezagregarea-increderii/#comment-72385. 
  3. Хроника на Ханзата
  4. Justyna Wubs-Mrozewicz, Traders, ties and tensions: the interactions of Lübeckers, Overijsslers and Hollanders in Late Medieval Bergen, Uitgeverij Verloren, 2008 p. 111
  5. Превод на предлогот за поволности на трговците во 1229: „Medieval Sourcebook: Privileges Granted to German Merchants at Novgorod, 1229“. Fordham.edu. http://www.fordham.edu/halsall/source/1229novgorod-germans.html. конс. 20 јули 2009 г. 
  6. Atatüre, Süha. The Historical Roots of European Union: Integration, Characteristics, and Responsibilities for the 21st Century (PDF). „European Journal of Social Sciences“ (Eurojournal) том  7 (2). http://www.eurojournals.com/ejss_7_2_02.pdf. конс. 26 јули 2009 г. 
  7. „Medieval Sourcebook: Translated from 'History van Groningen'“. Wolters Noordhoff en Bouma's Boekhuis, Groningen 1981. http://web.inter.nl.net/users/springelkamp/gronhist.html. конс. 26 август 2013 г. 
  8. Braudel, Fernand (17 јануари 2002). The Perspective of the World. Volume 3: Civilization and Capitalism, 15th–18th century. Phoenix Press. ISBN 1-84212-289-4. 
  9. 9,0 9,1 9,2 Frederick Engels "The Peasant War in Germany" contained in the Collected Works of Karl Marx and Frederick Engels: Volume 10 (International Publishers: New York, 1978) p. 400.
  10. Pulsiano, Phillip; Kirsten Wolf (1993). Medieval Scandinavia: An Encyclopedia. Taylor & Francis. стр. 265. ISBN 0-8240-4787-7. 
  11. Stearns, Peter N; William Leonard Langer (2001). The Encyclopedia of World History: Ancient, Medieval, and Modern, Chronologically Arranged. Houghton Mifflin Harcourt. стр. 265. ISBN 0-395-65237-5. 
  12. MacKay, Angus; David Ditchburn (1997). Atlas of Medieval Europe. Routledge. стр. 171. ISBN 0-415-01923-0. 
  13. 13,0 13,1 Dollinger, Philippe (2000). The German Hansa. Routledge. стр. 341–3. ISBN 978-0-415-19073-2. http://books.google.co.uk/books?id=jbompf7OyYwC&pg=PA341#v=twopage&q&f=false. конс. 30 април 2011 г. 
  14. 14,0 14,1 Blumówna, Helena. Kraków jego dzieje i sztuka: Praca zbiorowa. Katowice: 1966. стр. 93. 
  15. Davies, Norman (1982). God's playground. A history of Poland, Volume 1: The Origins to 1795. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-925339-5. 
  16. „Agreement of the Hanseatic League at Lübeck, 1557“. Baltic Connections. http://www.balticconnections.net/views/exhibition/detail.cfm?mode=language&ID=18CEDA3F-D929-4A8E-E777F313AC7EB8E4. конс. 5 мај 2009 г. 
  17. hansa.html
  18. GermanFoods.org – Bremen, Hamburg and Luebeck: Culinary Treasures From The Hanseatic Cities
  19. „Водиш до Либек“. Europe à la Carte. http://www.europealacarte.co.uk/Germany/lubeck.html. конс. 20 јули 2009 г. 
  20. 20,0 20,1 20,2 Hammel-Kiesow, Rolf (2008) (на германски). Die Hanse. Beck. ISBN 3-406-58352-0. 
  21. 21,0 21,1 Pfeiffer, Hermannus (2009) (на германски). Seemacht Deutschland. Die Hanse, Kaiser Wilhelm II. und der neue Maritime Komplex. Ch. Links Verlag. стр. 55. ISBN 3-86153-513-0. 
  22. 22,00 22,01 22,02 22,03 22,04 22,05 22,06 22,07 22,08 22,09 22,10 22,11 22,12 22,13 22,14 22,15 22,16 22,17 22,18 Mills, Jennifer (мај 1998). „The Hanseatic League in the Eastern Baltic“. Encyclopedia of Baltic History (group research project)  . University of Washington. http://depts.washington.edu/baltic/papers/hansa.html. 
  23. 23,00 23,01 23,02 23,03 23,04 23,05 23,06 23,07 23,08 23,09 23,10 23,11 23,12 23,13 23,14 23,15 23,16 23,17 23,18 23,19 23,20 23,21 23,22 23,23 23,24 23,25 23,26 23,27 23,28 23,29 23,30 23,31 23,32 23,33 23,34 23,35 23,36 23,37 23,38 23,39 23,40 23,41 23,42 23,43 23,44 23,45 23,46 23,47 23,48 Falke, Dr Johannes (1863). Die Hansa als deutsche See- und Handelsmacht. Berlin: F Henschel. стр. 62–64. 
  24. Distler, Eva-Marie (2006) (на германски). Städtebünde im deutschen Spätmittelalter. Eine rechtshistorische Untersuchung zu Begriff, Verfassung und Funktion. Vittorio Klostermann. стр. 55–57. ISBN 3-465-04001-5. 
  25. Fritze, Konrad et al. (1985) (на германски). Die Geschichte der Hanse. стр. 217. 
  26. 26,00 26,01 26,02 26,03 26,04 26,05 26,06 26,07 26,08 26,09 26,10 26,11 26,12 26,13 26,14 26,15 26,16 26,17 Natkiel, Richard (1989). Atlas of Maritime History. Smithmark Publishing. стр. 33. ISBN 0-8317-0485-3. 
  27. 27,00 27,01 27,02 27,03 27,04 27,05 27,06 27,07 27,08 27,09 27,10 27,11 27,12 27,13 27,14 Michael Keating,Regions and regionalism in Europe, 2004, Edward Elgar Publishing, pages 47 and 120
  28. Reibstein, Ernst. „Das Völkerrecht der deutschen Hanse“ (на германски) (PDF). Max-Planck-Institut für ausländisches öffentliches Recht und Völkerrecht. стр. 56–57 (print), pp. 19–20 in pdf numbering. http://www.zaoerv.de/17_1956_57/17_1956_1_a_38_92.pdf. конс. 30 април 2010 г. 
  29. 29,00 29,01 29,02 29,03 29,04 29,05 29,06 29,07 29,08 29,09 29,10 29,11 29,12 29,13 29,14 29,15 29,16 29,17 29,18 29,19 29,20 29,21 29,22 29,23 29,24 29,25 29,26 29,27 29,28 29,29 29,30 29,31 29,32 29,33 29,34 29,35 29,36 29,37 29,38 29,39 29,40 29,41 29,42 29,43 29,44 29,45 29,46 29,47 29,48 29,49 29,50 29,51 29,52 Jotischky, Andrew; Caroline Hull (2005). The Penguin Historical Atlas of the Medieval World. Penguin Books. стр. 122–23. ISBN 978-0-14-101449-4. 
  30. 30,00 30,01 30,02 30,03 30,04 30,05 30,06 30,07 30,08 30,09 30,10 30,11 30,12 30,13 30,14 30,15 30,16 30,17 Holborn, Hajo (1982). A History of Modern Germany: The Reformation. Princeton University Press. стр. 32, 74, 80–82. ISBN 0-691-00795-0. 
  31. 31,00 31,01 31,02 31,03 31,04 31,05 31,06 31,07 31,08 31,09 31,10 31,11 31,12 31,13 31,14 31,15 31,16 31,17 31,18 31,19 31,20 31,21 31,22 31,23 31,24 31,25 31,26 31,27 31,28 31,29 31,30 31,31 31,32 31,33 31,34 31,35 31,36 31,37 31,38 31,39 31,40 31,41 31,42 31,43 31,44 31,45 31,46 31,47 31,48 31,49 31,50 31,51 31,52 31,53 31,54 31,55 31,56 31,57 31,58 31,59 Dollinger, Philippe (2000). The German Hansa. Stanford University Press. стр. ix–x. ISBN 0-8047-0742-1. http://books.google.co.uk/books?id=UOlQuaYvBu8C&pg=PR44. конс. 15 мај 2011 г. 
  32. 32,00 32,01 32,02 32,03 32,04 32,05 32,06 32,07 32,08 32,09 32,10 32,11 32,12 32,13 32,14 32,15 32,16 32,17 32,18 32,19 32,20 32,21 32,22 32,23 32,24 32,25 32,26 32,27 32,28 32,29 32,30 32,31 32,32 32,33 Barthold, Dr Friedrich Wilhelm (1862). Geschichte der Deutschen Hanse. Leizig: TD Weigel. стр. 35 and 496–7. 
  33. 33,00 33,01 33,02 33,03 33,04 33,05 33,06 33,07 33,08 33,09 33,10 33,11 33,12 33,13 33,14 33,15 33,16 33,17 33,18 33,19 33,20 33,21 33,22 33,23 33,24 33,25 33,26 33,27 33,28 33,29 33,30 33,31 33,32 33,33 33,34 33,35 33,36 33,37 33,38 Schäfer, D. (2010). Die deutsche Hanse. Reprint-Verlag-Leipzig. стр. page 37. ISBN 978-3-8262-1933-7. 
  34. 34,0 34,1 34,2 34,3 34,4 34,5 34,6 Wernicke, Horst (2007). „Die Hansestädte an der Oder“. Schlögel, Karl; Halicka, Beata (на германски). Oder-Odra. Blicke auf einen europäischen Strom. Lang. стр. 137–48; here p. 142. ISBN 3-631-56149-0. 
  35. 35,00 35,01 35,02 35,03 35,04 35,05 35,06 35,07 35,08 35,09 35,10 35,11 35,12 35,13 Mehler, Natascha. The Perception and Interpretation of Hanseatic Material Culture in the North Atlantic: Problems and Suggestions (PDF). „Journal of the North Atlantic“ (Special Volume 1: Archaeologies of the Early Modern North Atlantic): 89–108. http://histarch.univie.ac.at/fileadmin/user_upload/ag_histarch/PDF-Dateien/Mehler/Mehler_2009_JONA.pdf. 
  36. Stralsund“. Енциклопедија Британика. (2011). (конс. 28 декември 2011 г)
  37. 37,0 37,1 37,2 37,3 37,4 37,5 Buchholz, Werner et al. (1999) (на германски). Pommern. Siedler. стр. 120. ISBN 3-88680-272-8. 
  38. (шведски) „Varför ruinerades Visby“. Goteinfo.com. http://www.guteinfo.com/?id=2337. конс. 30 април 2011 г. 
  39. 39,0 39,1 39,2 39,3 Bedford, Neil (2008). Poland. Lonely Planet. стр. 403, 436, 452 and 476. ISBN 978-1-74104-479-9. 
  40. Alma Mater. Kraków: Jagiellonian University. стр. 6. 
  41. Carter, Francis W. (1994). Trade and urban development in Poland. An economic geography of Cracow, from its origins to 1795, Volume 20. Cambridge studies in historical geography. Cambridge University Press. стр. 70–71, 100–02. ISBN 0-521-41239-0. 
  42. Jelicz, Antonina (1966). Życie codzienne w średniowiecznym Krakowie: wiek XIII–XV. Państwowy Instytut Wydawniczy. 
  43. Gilewska-Dubis, Janina (2000). Życie codzienne mieszczan wrocławskich w dobie średniowiecza. Wydawnictwo Dolnośląskie. стр. 160. 
  44. Buśko, Cezary; Włodzimierz Suleja; Teresa Kulak (2001). Historia Wrocławia: Od pradziejów do końca czasów habsburskich. Wydawnictwo Dolnośląskie. стр. 152. 
  45. 45,0 45,1 Turnbull, Stephen R. (2004). Crusader castles of the Teutonic Knights: The stone castles of Latvia and Estonia 1185–1560. Osprey Publishing. стр. 20 and 60. ISBN 978-1-84176-712-3. 
  46. 46,00 46,01 46,02 46,03 46,04 46,05 46,06 46,07 46,08 46,09 46,10 46,11 46,12 46,13 46,14 46,15 46,16 46,17 46,18 46,19 46,20 46,21 46,22 46,23 46,24 46,25 46,26 46,27 46,28 46,29 46,30 46,31 46,32 Mehler, Natascha. Hansefahrer im hohen Norden (PDF). „epoc“ (2): 16–25, particularly 20 and 21. http://histarch.univie.ac.at/fileadmin/user_upload/ag_histarch/PDF-Dateien/Mehler/Mehler_2011a.pdf. 
  47. 47,0 47,1 47,2 47,3 47,4 47,5 47,6 ver Berkmoes, Ryan; Karla Zimmerman (2010). The Netherlands. Lonely Planet. стр. 255. ISBN 978-1-74104-925-1. 
  48. 48,0 48,1 48,2 48,3 48,4 48,5 48,6 48,7 48,8 McDonald, George (2009). Frommer's Belgium, Holland & Luxembourg, 11th Edition. Frommers. стр. pages 134, 176, 397, 432–38. ISBN 978-0-470-38227-1. 
  49. 49,0 49,1  Оваа статија вклучува текст од издание кое сега е во јавна сопственостHanseatic League“. Енциклопедија Британика (XI). (1911). Cambridge University Press.
  50. 50,0 50,1 50,2 50,3 50,4 Mehler, Natascha (април 2009). „HANSA: The Hanseatic Expansion in the North Atlantic“. University of Vienna. http://histarch.univie.ac.at/dr-natascha-mehler-ma/projekte/hansa-the-hanseatic-expansion-in-the-north-atlantic/. конс. 15 мај 2011 г. 
  51. 51,0 51,1 51,2 51,3 Ward, Adolphus William. Collected Papers Historical, Literary, Travel and Miscellaneous. стр. pages 95 and 391. 
  52. Mitchell, Alex. „The Old Burghs Of Aberdeen“. Aberdeen Civic Society. http://aberdeencivicsociety.org.uk/whats-new/the-old-burghs-of-aberdeen/. конс. 1 мај 2011 г. 
  53. Merriam-Webster, Inc (1997). Merriam-Webster's geographical dictionary. Merriam-Webster, Inc. стр. 74–75. ISBN 978-0-87779-546-9. 
  54. Miruß, Alexander (1838). Das See-Recht und die Fluß-Schifffahrt nach den Preußischen Gesetzen. Leipzig: JC Hinrichsschen Buchhandlung. стр. 17. http://books.google.com/?id=RXM7AAAAcAAJ&pg=PA17. конс. 2 мај 2011 г. 
  55. „Göttingen“. Encyclopædia Brittanica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/239864/Gottingen. конс. 2 мај 2011 г. 
  56. Gardiner, Mark; Natascha Mehler. The Hanseatic trading site at Gunnister Voe, Shetland (PDF). „Post-Medieval Archaeology“ том  44 (2): 347–49. http://histarch.univie.ac.at/fileadmin/user_upload/ag_histarch/PDF-Dateien/Mehler/Gardiner_Mehler_2010.pdf. 
  57. Bjarnadóttir, Kristín (2006). „Mathematical Education in Iceland in Historical Context“ (PDF). Roskilde University. стр. 52. http://diggy.ruc.dk:8080/retrieve/9181/license.txt. конс. 2 мај 2011 г. 
  58. Wild, Albert (1862). Die Niederlande: ihre Vergangenheit und Gegenwart, Volume 2. Wigand. стр. page 250. 
  59. 59,0 59,1 Dollinger, Philippe (2000). The German Hansa. Routledge. стр. pages 128 and 352. ISBN 978-0-415-19073-2. 
  60. „History of Koknese“. Koknese official website. 10 јануари 2011. http://www.koknese.lv/?s=4&l=eng. конс. 15 мај 2011 г. 
  61. „Collector Coin Koknese“. National Bank of Latvia. http://www.bank.lv/en/money/collector-coin-koknese. конс. 15 мај 2011 г. 
  62. Könnecke, Jochen; Vladislav Rubzov (2005). Lettland. DuMont Reiseverlag. стр. pages 23, 26–7 and 161. ISBN 978-3-7701-6386-1. 
  63. Mehler, Natascha (октомври 2010). „The Operation of International Trade in Iceland and Shetland (c. 1400–1700)“. University of Vienna. http://histarch.univie.ac.at/dr-natascha-mehler-ma/projekte/oitis-the-operation-of-international-trade-in-iceland-and-shetland-ca-1400-1700/. конс. 15 мај 2011 г. 
  64. 64,0 64,1 „Градски сојуз Ханза“. http://www.hanse.org/en/the_hansa/. 
  65. „Ханзин фестивал во Кингс Лин во 2009“. Окружен совет за Кингс Лин и Западен Норфолк. http://www.west-norfolk.gov.uk/Default.aspx?page=24618. конс. 23 август 2010 г. 

Библиографија[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]


Ова е избрана статија. Стиснете тука за повеќе информации.
Статијата „Ханза“ е избрана статија. Ве повикуваме и Вас да напишете и предложите избрана статија (останати избрани статии).