Самоков

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Самоков
Samokov view.JPG

Поглед на селото

Самоков is located in Македонија
Самоков
Местоположба на Самоков во Македонија
Координати 41°41′0″N 21°8′39″E / 41.68333° СГШ; 21.14417° ИГД / 41.68333; 21.14417Координати: 41°41′0″N 21°8′39″E / 41.68333° СГШ; 21.14417° ИГД / 41.68333; 21.14417
Регион Logo of Southwestern Region, North Macedonia.svg Југозападен
Општина Coat of arms of Makedonski Brod Municipality (2012).svg Македонски Брод
Област Порече
Население 388[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 6535
Повик. бр. 045
Надм. вис. 600 м
Commons-logo.svg Самоков на Ризницата


Самоков — село во Општина Македонски Брод, во областа Порече, во околината на градот Македонски Брод.

До 2004 година, Самоков претставувал административно седиште на истоимената општина, која ги опфаќала селата во Горно Порече.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Станбени згради во селото

Селото се наоѓа во областа Порече, во западниот висок планински дел на територијата на Општина Македонски Брод, на просторот на левата страна на реката Треска.[2] Селото е ридско, на надморска височина од 600 метри.[2]

Атарот зафаќа простор од 14,2 км2. Најзастапени се шумите на површина од 869 хектари, на пасиштата отпаѓаат 256 хектари, а на обработливото земјиште 182 хектари. Во вкупната површина влегува и просторот околу селото Ковач, кое не е заведено во катастарската евиденција и го дели атарот со Самоков.[2]

До селото води асфалтен пат, кој се двои од регионалната делница Македонски Брод-Скопје.[2]

Историја[уреди | уреди извор]

Во XIX век, Самоков било село во Поречката нахија на Кичевската каза на Отоманското Царство. За време на отоманското владеење, Самоков било административниот центар на Порече[3]. Во Самоков се наоѓал поречкиот мудур, а привремено престојувала и војска. Во тие времиња во Самоков се ковала железната руда, која се ископувала и измивала во поречките мелови[3].

Стопанство[уреди | уреди извор]

Селото има мешовита земјоделска функција.[2]

Во минатото, најзначаен индустриски објект била фабриката за оружје „Сувенир“, која денес работи под името „Сумбро Трејд“.

Население[уреди | уреди извор]

Влезот во некогашната фабрика за оружје „Сувенир“

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Самоков имало 5 жители, сите Албанци.[4] По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Самоков имало 400 жители.[5]

Селото е мало, без поголеми промени на бројот на населението. Така, во 1961 година имало 270 жители, а во 1994 година 292 жители и е населено само со македонско население.[2]

Според пописот од 2002 година, во селото Самоков имало 388 жители, сите Македонци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[6] 1905[7] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 5 400 367[8] 171 270 209 194 212 292 288
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[9]

Родови[уреди | уреди извор]

Самоков во целост е населено со родови на Македонци од православна христијанска вероисповед. Како средиште кое и во минатото имало управна (административна) и стопанска важност Самоков е привлечно место за доселување поради што населението во најголем дел е сочинето од доселенички родови од околните поречки села, а со изградбата на фабриката „Сувенир“ и од други краишта на Македонија. Според истражувања од 1925 година во Самоков живееле пет куќи од родот Ушиновци и три куќи од родот Лазаровци, доселени од селото Ковач[3]. Во денешно време во Самоков живеат семејствата и родовите: Аврамоски, Ангеловски, Ванески, Видески со потекло до блиското село Косово, Златески со потекло од блиското село Ковач, Карафиловски, Митаноски, Огненоски идр.

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Подрачното основно училиште „Св. Климент Охридски“ во Самоков

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Македонски Брод, која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе била придодадена поранешната Општина Самоков. Во периодот од 1996-2004 година, селото било седиште на некогашната Општина Самоков.

Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Самоков.

Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната општина Самоков, во која покрај селото Самоков се наоѓале селата Бенче, Брест, Звечан, Зркле, Инче, Ковач, Ковче, Лупште, Рамне, Старо Село и Сушица.

Во периодот 1955-1957, селото било дел од тогашната општина Манастирец.

Во периодот 1957-1965, селото се наоѓало во некогашната општина Брод.

Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Брод.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборно место бр. 0259 според Државната изборна комисија, кое е сместено во основното училиште.[11]

На локалните избори во 2017 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 290 гласачи.[12] На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 286 гласачи.[13]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Археолошки ликалитети[14]
  • Кале — градиште од доцноантичко време; и
  • Во Селото — населба и некропола од доцноантичко време.
Цркви[15]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Многу жители на Самоков и околните села се иселени во поголемите градови во Македонија. Исто така, многу жители на Самоков и околните села за време на Втората светска војна се иселени во странство.

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 31 октомври 2017. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 264. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 31 октомври 2017 г. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Јовановиќ, Петар (1935) (на српски јазик). Порече. Српски етнографски зборник. 28. Белград: СКА. стр. 327. 
  4. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 258.
  5. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 156-157.
  6. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  7. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  8. Податоците за населеното место Ковач, согласно важечката територијална организација од 1948 година, се вклучени во податоците за населеното место Самоков.
  9. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  10. „ПУ Самоков“. македонски: ОУ „Св. Климент Охридски“ - Македонски Брод. конс. 17 октомври 2017. 
  11. „Описи на ИМ“. конс. 16 октомври 2017. 
  12. „Локални избори 2017“. конс. 16 октомври 2017. 
  13. „Претседателски избори 2019“. конс. 5 мај 2019. 
  14. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  15. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]