Малтешки јазик

Малтешки јазик
	Malti
Застапен во	Малта, Австралија, САД, Италија
Подрачје	Сицилија
Говорници	330 000
Јазично семејство	Афроазиски јазици Семитски јазици Западносемитски јазици Класичен арапски јазик Сицилиско-арапски јазик Малтешки малтешки јазик; ; ; ; ; ;
Писмо	Латиница (Малтешка азбука)
Статус
Службен во	Малта
Јазични кодови
ISO 639-1	mt
ISO 639-2	mlt
ISO 639-3	mlt

Малтешки јазик — јазик кој спаѓа во групата на семитски јазици. Овој јазик се зборува во Малта, Австралија, Канада, Италија итн. од страна на околу 330 000 луѓе. Овој јазик е службен јазик на Малта, и еден од јазиците на Европската унија. Овој јазик е многу сличен на арапскиот јазик и тоа на тунискиот арапски јазик. Со неговото развивање, малтешкиот јазик преземал многу особини и зборови од италијанскиот и англискиот јазик. Како службен јазик на Малта станал во 1936 година.

Историја

Најстариот пишан текст на малтешки: *Il-Kantilena* од Пјетру Каксаро, 15ти век

Потеклото на малтешкиот јазик се припишува на доаѓањето на доселеници од соседна Сицилија, во почетокот на 11-ти век, каде што се зборувал сицилиско-арапски јазик.^[1] Ова е потврдено со генетски испитувања, кои покажуваат дека денешните Малтежани имаат заедничко генетско потекло со Сицилијанците и Калабријците, со мал генетски влез од Северна Африка и Левантот.^[2]^[3]

Норманската инвазија на Малта во 1091, проследена со протерувањето на муслиманите, кое завршило до 1249, трајно го изолирало народниот говор од арапскиот извор, создавајќи услови за создавање на посебен јазик.^[1] За разлика од Сицилија, каде што сицилиско-арапскиот јазик изумрел и бил заменет со сицилиски, народниот јазик во Малта продолжил да се развива заедно со италијанскиот, на крајот заменувајќи го како официјален јазик во 1934, заедно со англискиот.^[1] Првата позната пишана референца за малтешкиот јазик е од еден тестамент од 1436, каде што се нарекува lingua maltensi. Најстариот пишан текст на малтешки јазик, Il-Kantilena (Xidew il-Qada) од Пјетру Каксаро, потекнува од 15-ти век.^[4]

Граматика

Именки

Малтешкиот јазик има определен член кој е проклитички. Членот гласи il- и е еквивалентен со македонските „-от/-та/-то“, или со арапскиот „al-“.

Членот станува l- кога се наоѓа пред или после самогласка.

l-omm (мајката)
rajna l-Papa (Го видовме Папата)
il-missier (татко)

Доколку зборот започнува со сончева согласка, членот се асимилира со следната согласка. Така, на пр. членуваната форма на зборот xemx (сонце) е ix-xemx (сонцето), а не il-xemx.

Глаголи

Малтешки говорител, снимен во Малта

Структурата на сегашното време во малтешкиот јазик вклучува специфични префикси и суфикси додадени на коренот на глаголот.

Глаголите немаат инфинитивна форма. За изменување на глаголот во сегашно време доволно е да се познава императивот (заповедниот начин) на глаголот. Така на пр. за глаголот работи тоа се aħdem (за еднина) и aħdmu (за множина).


	Еднина		Множина
1 л.	naħdem	работам	naħdmu	работиме
2 л.	taħdem	работиш	taħdmu	работите
3 л.	jaħdem	(тој) работи	jaħdmu	работат
3 л.	taħdem	(таа) работи	jaħdmu	работат

Броеви


Кардинални броеви
1	wieħed, еден	11	ħdax, единаесет
2	tnejn, два	12	tnax, дванаесет
3	tlieta, три	13	tlettax, тринаесет
4	erbgħa, четири	14	erbatax, четиринаесет
5	ħamsa, пет	15	ħmistax, петнаесет
6	sitta, шест	16	sittax, шеснаесет
7	sebgħa, седум	17	sbatax, седумнаесет
8	tmienja, осум	18	tmintax, осумнаесет
9	disgħa, девет	19	dsatax, деветнаесет
10	għaxra, десет	20	għoxrin, дваесет

Наводи

1 2 3 Brincat (2005)
↑ Felice, A. E. (5 август 2007). „Genetic origin of contemporary Maltese“. Times of Malta. Архивирано од изворникот 9 ноември 2019. Посетено на 9 ноември 2019.
↑ Capelli, C.; и др. (Mar 2006). „Population structure in the Mediterranean basin: a Y chromosome perspective“. Ann. Hum. Genet. 70 (2): 207–225. doi:10.1111/j.1529-8817.2005.00224.x. hdl:2108/37090. PMID 16626331. S2CID 25536759.
↑ Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име Academy.

[harvp|Brincat|2005-1] 1 2 3 Brincat (2005)

[2] Felice, A. E. (5 август 2007). „Genetic origin of contemporary Maltese“. Times of Malta. Архивирано од изворникот 9 ноември 2019. Посетено на 9 ноември 2019.

[3] Capelli, C.; и др. (Mar 2006). „Population structure in the Mediterranean basin: a Y chromosome perspective“. Ann. Hum. Genet. 70 (2): 207–225. doi:10.1111/j.1529-8817.2005.00224.x. hdl:2108/37090. PMID 16626331. S2CID 25536759.

[Academy-4] Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име Academy.

[1]

[2]

[3]

[4]