Подареш

Од Википедија — слободната енциклопедија
Подареш
Поглед на Подареш.jpg

Поглед на селото

Подареш is located in Македонија
Подареш
Местоположба на Подареш во Македонија
Подареш на интерактивна карта

Координати 41°36′50″N 22°32′32″E / 41.61389° СГШ; 22.54222° ИГД / 41.61389; 22.54222Координати: 41°36′50″N 22°32′32″E / 41.61389° СГШ; 22.54222° ИГД / 41.61389; 22.54222
Регион Logo of Southeastern Region, North Macedonia.svg Југоисточен
Општина Coat of arms of Radoviš Municipality.svg Радовиш
Население 1.527[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 2423
Повик. бр. 032
Шифра на КО 22033
Надм. вис. 370 м
Подареш на општинската карта
Подареш во Општина Радовиш.svg

Атарот на Подареш во рамките на општината
Commons-logo.svg Подареш на Ризницата


Подареш — село во Општина Радовиш, во околината на градот Радовиш. До 2004 година, селото претставувало административно седиште на поранешната истоимена општина, која била припоена со Општина Радовиш.

Според пописот од 2002 година, селото имало население од 1.527 жители,[1] со што селото се вбројува во големи села во областа на Конче и Радовиш.[2]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Сретселото

Селото се наоѓа во источниот дел на Радовишкото Поле, во источниот дел на територијата на Општина Радовиш.[3] Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 370 метри. Од градот Радовиш е оддалечено 16 километри.[3]

Селото се наоѓа во подножјето на Малешевските Планини, а низ него поминува регионалниот пат 29471.

Историја[уреди | уреди извор]

Според бројните археолошки наоѓалишта во близина на селото, може да се потврди дека во атарот на селото постоел живот уште во дамнина.[4]

Стопанство[уреди | уреди извор]

Атарот на селото е голем и зафаќа простор од 34,6 км2, при што преовладуваат шумите со површина од 2.241 хектар, на обработливото земјиште отпаѓаат 748 хектари, а на пасиштата 362 хектари.[3]

Во основа, селото има мешовита земјоделска функција. Во селото работат продавници и услужни објекти.[3]

Население[уреди | уреди извор]

Население во минатото
ГодинаНас.±%
19481.051—    
19531.178+12.1%
19611.263+7.2%
19711.359+7.6%
ГодинаНас.±%
19811.480+8.9%
19911.457−1.6%
19941.413−3.0%
20021.527+8.1%

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Подареш живееле 700 жители, од кои 400 христијани (Македонци) и 300 Турци.[5] Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Подареш имало 560 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.[6]

Според Димитар Гаџанов во 1916 година во Подареш живееле 532 жители, од кои 196 Турци и 336 Македонци.[7]

Подареш е големо село, со пораст на бројот на населението. Така, во 1961 година селото имало 1.263 жители, од кои 1.179 биле Македонци, а 67 Турци. Во 1994 година, бројот се зголемил на 1.413 жители, од кои 1.401 Македонец, а 11 жители Турци.[3]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Подареш живееле 1.527 жители, од кои 1.515 Македонци, 11 Турци и 1 Србин.[1]

Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Подареш:

Години Македонци Турци Власи Срби Ост. Вкупно
1948 1.051
1953 902 239 32 3 2 1.178
1961 1.179 67 7 10 1.263
1971 1.344 12 1 2 1.359
1981 1.463 13 0 2 2 1.480
1991 1.438 17 0 1 1 1.457
1994 1.401 11 0 0 1 1.413
2002 1.515 11 0 1 0 1.527

* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години

Родови[уреди | уреди извор]

Подареш во минатото било мешано македонско-турско село, но денес е целосно населено со македонско население.

Според истражувањата на Бранислав Русиќ во 1928 година родови во селото:[8]

  • Македонски родови:
    • Староседелци: Петковци со Тасовци и Доневци (18 к.), Кусовци со Васовци (5 к.), Циневци со Димовци и Крстовци (16 к.), Купицовци и Тодоровци (15 к.), Китановци (7 к.), Доневци и Митевци (12 к.), Поцевци (20 к.) и Божиновци и Тодоровци (7 к.).
  • Доселеници: Јовановци и Спаиловци (4 к.), доселени се многу одамна од селото Немањици во Овче Поле; Кратиловци и Пантовци (4 к.), доселени се на почетокот од XIX век од селото Смиланци; Стојковци (2 к.), доселени се кон крајот на XIX век од селото Сушево кај Штип; Аранѓеловци (1 к.), доселени се од селото Дедино.
  • Турски родови:
    • Доселеници: Рустемовци (5 к.), Алиовци и Арифовци (10 к.), Исмаиловци и Асановци (12 к.), Зумбуловци и Аметовци (5 к.) и Мемедовци и Алиовци (5 к.).

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Грбот на поранешната Општина Подареш

Во XIX век, Подареш било село во Радовишката каза на Отоманското Царство.

Селото влегува во рамките на Општина Радовиш, која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година со Општина Подареш. Во периодот од 1996-2004 година, селото село седиште на Општина Подареш.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Радовиш.

Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната Општина Подареш, во која покрај селото Подареш, се наоѓале и селата Дурутлија, Јаргулица, Калуѓерица, Ново Село, Ораовица, Папавница, Покрајчево, Саригон, Смиланци, Ќоселија и Худаверлија. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната Општина Подареш, во која влегувале селата Јаргулица, Подареш и Покрајчево.

Избирачко место[уреди | уреди извор]

Во селото постојат избирачките места бр. 1618 и 1619 според Државната изборна комисија, сместени во месната заедница.[9]

На претседателските избори во 2019 година, на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.225 гласачи.[10] На локалните избори во 2021 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 1.285 гласачи.[11]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Главната селска црква „Св. Ѓорѓи“
Археолошки наоѓалишта[4]
  • Градини — населба од римското време;
  • Градиште — средновековна утврдена населба;
  • Гробишта — средновековен сакрален објект и некропола;
  • Калата — средновековно кале;
  • Клешан — населба-викус од римското време;
  • Тулуко — населба од доцноантичкото време; и
  • Црквиште — средновековна некропола.
Цркви[12]
Манастири
Споменици
  • Споменик и спомен-плочи во чест на НОБ
Реки[13]

Личности[уреди | уреди извор]

Родени во или по потекло од Подареш

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Во селото работи фудбалскиот клуб „Готен“, како и фолклорниот ансамбл „Подарешани“.[18]

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 1,2 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 20 јануари 2022.
  2. Атанасов, Зоранчо (2011). Инфраструктурни одлики на населените места во општините Радовиш и Конче (PDF). стр. 65–77. Архивирано од изворникот (PDF) на 2019-04-19. Посетено на 20 јануари 2022.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Панов, Митко (1998). Енциклопедија на селата во Република Македонија (PDF). Скопје: Патрија. стр. 237. Посетено на 20 јануари 2022.
  4. 4,0 4,1 Грозданов, Цветан; Коцо, Димче; и др. (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Т. 2. Скопје: МАНУ. стр. 329. ISBN 9989-649-28-6.
  5. Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 233.
  6. Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 138-139.
  7. Гаджанов, Димитър Г. Мюсюлманското население в новоосвободените земи, в: Научна експедиция в Македония и Поморавието 1916, Военноиздателски комплекс „Св. Георги Победоносец“, Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, София, 1993, стр. 243.
  8. Русиќ, Бранислав. Радовишка Област. Архивиски фонд на МАНУ к-9,AE 116/II I.
  9. „Описи на ИМ“. Посетено на 21 декември 2019.
  10. „Претседателски избори 2019“. Посетено на 21 декември 2019.
  11. „Локални избори 2021“. Посетено на 21 јануари 2022.
  12. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7.
  13. Петрушевски, Илија; Маркоски, Благоја (2014). Реките во Република Македонија (PDF). Скопје: Геомап. стр. 55. ISBN 978-9989-2117-6-8.
  14. „Радовиш: Чистење на речното корито на реката Ступница во Подареш“. Јавна Администрација. 2021-12-19. Посетено на 2022-01-21.
  15. „Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 624.
  16. „Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 762.
  17. „Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 479.
  18. „Радовишка околија: ПОДАРЕШ“. Radovis News. Посетено на 2022-01-21.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]