Ботун

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Ботун
Викиекспедиција Дебарца 09.jpg

Панорамски поглед на селото Ботун

Ботун is located in Македонија
Ботун
Местоположба на Ботун во Македонија
Координати 41°17′7″N 20°47′29″E / 41.28528° СГШ; 20.79139° ИГД / 41.28528; 20.79139Координати: 41°17′7″N 20°47′29″E / 41.28528° СГШ; 20.79139° ИГД / 41.28528; 20.79139
Регион Logo of Southwestern Region, North Macedonia.svg Југозападен
Општина Coat of arms of Debarca Municipality.svg Дебарца
Област Дебарца
Население 227[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 6344
Повик. бр. 046
Надм. вис. 966 м
Слава Голема Богородица
Commons-logo.svg Ботун на Ризницата


Ботун — село во Општина Дебарца, во областа Дебарца, во околината на градот Охрид.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото Ботун се наоѓа во областа Дебарца, сместено помеѓу Илинска и Славеј Планина. Најблиско село е Злести. Атарот на селото Ботун граничи со атарите на селата: од север Црвена Вода и Ново Село, од исток со Белчишта и Злести, од југ со Климештани и Мешеишта, и од запад со Делагожди и Корошишта/Џепин.

Околу селото има доста шума, додека пасишта има многу малку, местата околу атарот ги носат следните имиња: Горна тумба, Јовчиница, Савра, Копрница, Кучков рид, Волковија, Умишта, Каленик, Присој, Манастирец, Калуѓеров дол, Калуѓерка (река), Вели врв (1.053 м), Бела вода, Стрмна краста (1.173 м). Селото е со куќи од збиен тип, и има Горно, Средно и Долно маало.[2]

Ботун претставува средна населба, сместена во новосоздадената Општина Дебарца, при што дел од селото непосредно се наоѓа на регионалниот пат Охрид-Кичево, а воедно и новиот автопат на истата делница ќе поминува во околина на селото. Со изградбата на автопатот, односно вијадуктите над селото поради негово заобиколување, се очекува целосно да се наруши пејзажот на селото.[3]

Селото е рамничарско-ридско, при што куќите во селото се наоѓаат на височина од 740 до 800 метри. Од градот Охрид е оддалечено 24 километри. Атарот зафаќа површина од 12,5 км², од кој обработливото земјиште зазема површина од 381,1 хектар (ha), пасиштата заземаат 45,5 ha, а шумите имаат најголема површина од 757,2 ha.[3]

Историја[уреди | уреди извор]

Проглас до населението на Ботун за приклучок кон НОБ.

Селото Ботун за прв пат се спомнува во пописниот дефтер од 1582 година, кога припаѓало на Охридскиот санџак, нахија Дебарца, но старото село пропаднало и денешното село го обновиле доселеници од околните раселени села, и од исто така раселениот град Закамен.[2]

Во 19 век, Ботун се наоѓало во Охридската каза, нахија Дебарца, во Отоманското Царство.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Селото има поледелско-шумска функција.[3]

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Ботун имало 370 жители, сите Македонци христијани.[4] По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Ботун имало 400 жители.[5]

Во пописот од 1961 година селото имало 526 жители, но само за триесетина години нивниот број двојно се намалил и во 1994 година имало 212 жители.[3]

Според пописот од 2002 година, во селото Ботун живееле 227 жители, од кои 220 Македонци, 3 Срби и 4 други.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[6] 1905[7] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 370 400 523 569 526 453 303 305 212 227
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[8]

Родови[уреди | уреди извор]

Ботун е македонско православно село. Родовите во селото се староседелски, односно живееле во сега веќе раселените села, кои постоеле во атарот на селото. Доселеничките родови пак потекнуваат од градот Закамен, струшка Малесија, а само еден род не го знае местото на старина.

Родови во селото Ботун се: Мацевци (14 к.), Ничевци (7 к.), Јордановци (6 к.) и Гроздановци (4 к.), доселени се од градот Закамен. Во родот Мацевци ја знаат следната генеологија Климе (жив на 46 год. во 1980 година) Анѓеле-Јордан-Смилко, од Закамен се доселил таткото на Смилко со неговиот брат. Споменатиот Смилко во Ботун го убиле Албанци од соседното село Корошишта и затоа синот на Смилко, Јордан влегол во комитите; Костевци (6 к.), Апостоловци (6 к.), Трпковци (6 к.), Карафиловци или Димовци (6 к.), Ѓуровци (6 к.) и Јоновци (4 к.), доселени се од сега раселеното село Старо Село, кое се наоѓало на границата меѓу селата Мешеишта и Ботун, во родот Костевци ја знаат следната генеологија Нове (жив на 52 год. во 1980 година) Стеван-Сиљан-Ѓоре, се доселил таткото на Ѓоре, Косте; Голикрстевци (4 к.), доселени се од раселеното село Пусти Куќи, кое се наоѓало во атарот на селото Ботун; Митревци (3 к.) доселени се, но не знаат од каде се доселени.[2]

Според истражувањата на Бранислав Русиќ во 1948 година, родови во селото Ботун се:[9]

  • Староседелци: Николевци (4 к.) и Митревци (9 к.).
  • Доселенички: Карафиловци (37 к.), доселени се во средината на XVIII век од раселеното село Старо Село, кое се наоѓало на реката Сатеска пониско од Ботун; Апостоловци (10 к.), се делат на Волкановци и Димовци, и тие се доселени од Старо Село; Петревци (21 к.), се делат на Ничевци, Гроздановци и Мацевци. Доселени се од раселениот град Закамен, Малесија во 1758 година; Несторовци (1 к.), доселени се во 1936 година од селото Црвена Вода и Крстановци (1 к.), доселени се во 1938 година од селото Црвена Вода.

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Подрачното основно училиште „Дебрца“ во Ботун

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Новоизградената манастирска црква „Св. Богородица“

Селото влегува во рамките на проширената Општина Дебарца, која настанала со спојување на поранешните општини Белчишта и Мешеишта по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на некогашната Општина Белчишта.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Охрид. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото припаѓало на некогашната Општина Белчишта.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Белчишта, во која покрај селото Ботун, се наоѓале и селата Белчишта, Брежани, Велмеј, Горно Средоречие, Грко Поле, Долно Средоречие, Злести, Лешани, Ново Село, Песочани и Црвена Вода. Во периодот 1950-1952 година, селото Ботун се наоѓало во некогашната Општина Ново Село, во која влегувале селата Ботун, Ново Село, Песочани и Црвена Вода.

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Цркви[11]
Манастири

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Од Ботун има иселени родови по другите села. Во Ново Село е иселен родот Таневци (4 к.), во Долно Средоречје е иселен родот Ботунци или Мацевци (5 к.), во Горно Средоречие се иселени родовите Настевци (3 к.) и Савевци (2 к.), сите овие родови се иселени пред дваесеттите години на XX век. После Втората светска војна иселеници најмногу имало во Охрид (15 к.), Скопје (15 к.), помалку се иселени во Битола (2 к.), Струга (2 к.), селото Мусинци (2 к.) и во банатското село Јабука (1 к.).[2]

Од родовите поединечно се знае за следните иселеници до 1948:

  • од Николевци иселеници има во Глогоњ, Војводина (две фамилии, од 1946 година)
  • од Митревци иселеници има во Гостивар (една фамилија, од 1850 година), Охрид (две фамилии, едната од 1870, а другата од 1914 година; Васил и Блаже) и во Средна Америка (една фамилија, од 1908 година)
  • од Карафиловци иселеници има во Охрид (една фамилија, од 1927 година) и во Злести (една фамилија, од 1943 година; Недески)
  • од Петревци иселеници има во Охрид (една фамилија, од 1927 година).[9]

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 23 август 2016. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Трифуноски, Јован (1992). Охридско-струшка област. Белград: Српска академија на науките и уметностите. стр. 256. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 „Студија за оцена на влијанието на проектот „Автопат А2“ врз животната средина“ (PDF). Геинг Кребс унд Кифер. конс. 3 септември 2016. 
  4. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 254.
  5. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 162-163.
  6. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  7. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  8. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  9. 9,0 9,1 . Архив МАНУ Фонд „ Бранислав Русиќ “ АЕ 89/1. „ Дебарца “ Ботун. 
  10. „За училиштето“. македонски: ОУ „Дебарца“ - Белчишта. конс. 22 август 2016. 
  11. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]