Сенокос (Прилепско)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Сенокос
Senokos (Prilepsko).jpg

Поглед кон селото Сенокос, од истоимената железничка станица на пругата кон Битола

Сенокос is located in Македонија
Сенокос
Местоположба на Сенокос во Македонија
Координати 41°24′48″N 21°28′10″E / 41.41333° СГШ; 21.46944° ИГД / 41.41333; 21.46944Координати: 41°24′48″N 21°28′10″E / 41.41333° СГШ; 21.46944° ИГД / 41.41333; 21.46944
Регион Прилепско поле
Општина Општина Долнени
Население 315 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 623 м
Слава Ѓурѓовден
Сенокос на општинската карта
Сенокос во Општина Долнени.svg

Атарот на Сенокос во рамките на општината

Сенокос е село во Општина Долнени во околината на градот Прилеп.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Глетка од селото Сенокос

Сенокос се наоѓа речиси во средишниот дел на Прилепското Поле на 11 километри одалеченост, североисточно од градот Прилеп[1]. Сместено е на југоисточната страна во рамки на Општина Долнени. Селото е рамничарско на надморска височина од 623 метри[1]. Сенокос е изразито полско село, од сите страни обиколено со пространата рамнина на Пелагонија[2]. Соседни населби се: Мало Мраморани, Долнени, Новоселани и др. Крај Сенокос водат железничката пруга со истоимената железничка станица и автомобилскиот пат од Прилеп за Македонски Брод[1]. Водата за пиење се добива од бунари[2]. Сенокос е село до збиен тип кое се дели на три маала: Горно, Долно и Средно. Маалата се малку раздалечени едно од друго, како што и групите на куќи во нив се слабо издвоени[2]. Атарот на Сенокос зафаќа површина од 8,4 км², на кои обработливото земјиште зазема површина од 612 хектари, а на пасиштата отпаѓаат 167 хектари[1]. Со исклучок на неколку дрвореди од тополи кои служат за заштита од ветер на посевите меѓу нивите и нискостеблести грмушки покрај железничката пруга, самото село Сенокос и целата негова околина се изразито рамничарски со обработено земјиште, без воопшто да има шуми или поголема дрвна растителност.

Историja[уреди | уреди извор]

Глетка од селото Сенокос на зајдисонце
Глетка од Сенокос со неговата непосредна околина

Местноста Могила се наоѓа 2 километри западно од селото (на кота 619 м). Селаните велат дека тоа е „тумба“ од која тие ископувале парчиња ќерамиди. Сенокос се смета за релативно младо село. Земјиштето околу ова село долго време било мочурливо[2]. Подоцна, мочуриштето било исушено со ископување на канал - „маторник“. На добиената сува земја е основано селото Сенокос. Го основале Македонци доселеници кои дошле кај турски чифлик-сајбии[2].

Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Прилепскиот Вилает (Vilayet-I Prilepe) под името С-н-а-к-о-с и имало 24 семејства, 1 неженети и 1 вдовица, сите христијани.[3]

Во Сенокос постои црквата посветена на Свети Атанасиј изградена во 1874 година, околку која се наоѓаат и селските гробишта[2]. Западно од црквата е местото наречено Пуста Црква, кое сега е под ниви. Таму нема остатоци од старини. Мештаните велат дека на тоа место некогаш имало црква. Во 1912 година Сенокос броело 30 македонски домаќинства, а тогаш овде имало два чифлика - „шабановски“ и „мемедовски“[2]. Неколку домаќинства имале и нешто своја земја, „купена од старо време“[2]. Селскиот атар на Сенокос е проширен во 1913 година со купување на земја на атарите на соседните села. Селска слава е Ѓурѓовден. Бројот на домаќинства во Сенокос во текот на ХХ век изнесувал: 31 во 1921 г., 55 во 1948 г., 58 во 1954 г., 67 во 1961 г., 86 во 1971 г[2].

Потекло и значење на името[уреди | уреди извор]

Името на селото Сенокос е со македонско потекло и значење на место од кое се коси сено. Во Македонија постои уште едно село со исто име, Сенокос (Гостиварско), а села со исти имиња се среќаваат и во повеќе други словенски земји како Бугарија, Србија итн. Во средновековните записи, документи и пописи, името сенокос официјално се употребувало за посебен вид и тип на земјиште-имот од кое се косело сено. Самата местоположба и историја на селото чие земјиште во минатото било мочуриште[2], околку кое има ливади од кои се косело многу сено ја потврдува претпоставката за значењето и настанокот на името Сенокос како место на кое се коси сено.

Економија и стопанство[уреди | уреди извор]

Според составот на атарот Сенокос има исклучиво полјоделска функција[1]. Најмногу се одгледуваат тутун и жито - највеќе пченица и јачмен, а помалку и пченка и 'рж. Застапено е и одгледувањето на фуражни култури како луцерка, детелина и крмна пченка за сточна храна, а исто така и одгледувањето на градинарски производи претежно за сопствени потреби, а дел и за продажба во Прилеп, како што се кромид, патлиџан, пиперки, морков, лук, марули. Во помали размери застапено е и сточарството, особено одгледувањето на крави поради тревнатите ливади - рудини и утрини во полете и одгледувањето овци поради идеалните тревнати падини на планината Бабуна. Самото име на селото Сенокос, укажува дека тука има(ло) извонредни ливади од кои се косело сено за прехрана на стоката во зима, што е случај и денес. Поради непосредната близина на градот Прилеп, некои од жителите покрај со продажбата на своите производи се занимаваат и со други стопански и услужни дејности во градот, како превоз, градежништво итн.

Население и демографија[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Сенокос живееле 280 жители, сите Македонци.[4]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Сенокос имало 176 Македонци, егзархисти.[5]

Сенокос од секогаш, па сѐ до денес е во целост населено само со Македонци од православна христијанска вероисповед.[6] Од Сенокос половината од населението се иселило, па така селото преминало од средна во мала населба при што во 1961 имало 435, а во 1994 се намалило на 298 жители[1]. Сепак Сенокос меѓу двата последни пописи бележи пораст на населението за 22 жители или 7,38 %. Така, според пописот од 2002 година, Сенокос има 320 жители, сите Македонци. Овој пораст се должи на поволната местоположба на Сенокос која овозможува добри услови за живот и работа и добрата поврзаност и непосредната близина до градот Прилеп.

На табелата е прикажан бројот на населението во сите пописни години:[7]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 280[4] 176[5] 397 424 435 386 354 292 298 315

Родови[уреди | уреди извор]

Сите македонски родови кои живеат во Сенокос потекнуваат од доселеници. Смрдлевци (слават Петковден) се први доселеници кои во селото дошле од Мариово[2]. Од нив потекнува и родот Кашовци во соседното село Мало Мраморани. Ачковци (слават Свети Никола) дошле после наведениот род, но не ја знаат старината и местото на иселување. Стевановци (слават Митровден) доселени се после Ачковци и потекнуваат од домазет од соседното село Заполжани. Јакововци и Рујановци претходно сочинувале еден род кој се викал Чингеловци. Долше пред околу 160 години од Големо Мраморани, сега раселено и пусто селиште. Шилежовци (слават Митровден) не знаат од каде се доселиле во Сенокос[2]. Најдовци или Божиновци (слават Свети Никола) дошле од Долнени каде што им се роднини Станојовци. Лефтеровци (слават Петковден) и тие се од Долнени каде што се доселиле од некаде[2]. Кокароски (слават Свети Никола) не знаат од каде се доселени. Паламидовци (слават Свети Никола) дошле од Вранче каде што биле старинци. Здруковци (слават Петковден) дошле пред 90 години од Долнени. Карајаневци (немаат слава), дошле пред 68 години од селото Ранци во Кајларско, Егејска Македонија[2]. Поречани дошле од Порече пред 63-64 години.

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Во селото работи основно училиште до 4 одделение[1], а во Сенокос има и железничка станица.

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Археолошки локалитети[8]
Цркви[9]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Во Сенокос постои фудбалски клуб “ЦРВЕНА ЅВЕЗДА“.

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Се знае за овие иселени семејства од Сенокос: Дековци и Чибуковци живеат во Мажучиште. Домазетовци живеат во Рилево. Велјановци живеат во Новоселани. Кашовци живеат во Мало Мраморани. Билимановци живеат во Дупјачани[2].

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја.. Патрија. стр. 270. 
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 Ф. Трифуноски, Јован (1998) (на српски). Битољско-прилепска котлина. Српска академија наука и уметности. стр. 360-361. 
  3. Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.78
  4. 4,0 4,1 Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр.246
  5. 5,0 5,1 Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.150-151.
  6. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  7. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  8. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. II. Скопје: Македонска академиjа на науките и уметностите. ISBN 9989649286. 
  9. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7.