Вранче

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Вранче
Вранче is located in Македонија
Вранче
Местоположба на Вранче во Македонија
Координати 41°23′36″N 21°22′24″E / 41.39333° СГШ; 21.37333° ИГД / 41.39333; 21.37333Координати: 41°23′36″N 21°22′24″E / 41.39333° СГШ; 21.37333° ИГД / 41.39333; 21.37333
Општина Општина Долнени
Население 105 жит.
(поп. 2002)
Commons-logo.svg Вранче на Ризницата

Вранче е село во Општина Долнени, во околината на градот Прилеп.



Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Се наоѓа во Прилепското Поле, југозападно од центарот на општината и северозападно од градот Прилеп. Во селото тече реката позната под името Блато. Вранче е село од збиен тип, кое се дели на маала. Роднинските куќи се блиску, едни покрај други и групирани. Помалите делови ги имаат роднинските имиња, како: Гајдовци, Мраушковци, Ковиловци и сл. Потезите околу селата се нарекуваат: Изгиналица, Деривол, Русоица, Белчеица, Матица, Долна и Горна корија, Белуток, Различиште, Пупуница, Слатина, Тумба, Стари лозја.

Реката Блато во село Вранче

Историja[уреди | уреди извор]

Вранче е старо село. Во неговиот атар се регистрирани следниве археолошки локалитети: „Аџина Бара“ – населба римско време од среден век; „Горна Корија“ – населба и некропола од доцноантичко време; „Длабока Бара“ – населба од доцноантичко време; Русоица – населба од доцноантичко време; „Стари Лозја“ – енеолитско и римско време; „Тумба“ – населба од доцноантичко време; „Црква Свети Никола“ – осамен наод од римско време, кој се наоѓа во дворот на црквата, каде пред влезот во истата, од западната страна се наоѓаат повеќе антички споменици од мермер, и тоа: надгробни стели, делови од стебла на столбови и друго.

На три километри јужно од Вранче се наоѓа местото Тумба. Тука на почетокот на минатиот век селаните наоѓалер камени плочи, кои ги употребувале во градбата на куќите. На потегот Стари лозја, западно од Вранче, низ нивите имало изорано и стари темели. За време на турската власт тука биле формирани чифлици.

Според Турскиот пописен дефтер за Велешката каза од 1568/69 година, за Вранче е запишано дека е село – чифлик на спахијата Мустафа и Кочи, неговиот син, и дека припаѓа на Прилеп. Тогаш во Вранче живееле: Стојан Пејо, Димитри Миле, Пејо Дојчин, Никола Јован, Јовко Николин, Јован Грубан, Пејо Николин, Стојан Пејо, Којко Пејо, Димитри Пејо, Продан Пејо, Димко Рале, Грубо Димјо, Рале Пејо, Петко Рале, Стојан Јове, Продан Нове, Митан Продан, Станиша Јове, Јован Протуѓер… За прв пат се спомнуваат и имиња на свештеници, кои живееле во Вранче: Поп Костадин, поп Стојан, поп Пејо и поп Никола. Вкупниот приход од Вранче изнесувал 9200 акчиња и истиот најмногу бил остваруван од пченица, мешано жито, испенџе, шира, ушур од трева, нијабет и свадбарина, данок за ситна стока.[1]

Во екот на револуционерните борби против Османлиите, во селото постоел револуционерен кружок кој делувал во селото и околината.[2] Во мај 1902 година по инструкција на Окружниот комитет на МРО за Прилеп, во Вранче се состанале војводите со четите на: Веле Марков, Славејко Арсов, Петар Ацев и Ѓорѓи Сугарев. На Состанокот во Вранче биле донесени неколку одлуки, меѓу кои и формирање на четврта чета, прилепска, на чело со Петар Ацев од трите дотогаш постоечки чети: битолската, крушевската и кичевската.[3]

За време на Илинденското востание и по него биле уапсени голем број селани под обвинение за членство и помагање на ТМОРО.[4]

Економија[уреди | уреди извор]

Во минатото селото важело за едно од најбогатите прилепски села. Денес, главен извор на приход е земјоделството.

Демографија[уреди | уреди извор]

Во XIX век, Вранче било село во Прилепската каза на Османлиската Империја. Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година кога имало 20 семејства и 2 неженети, сите христијани.[5] Понатаму, во 1481/82 – 25 семејства и 3 вдовици; во 1544/45 – 90 семејства, 11 неженети и 6 вдовици, но овој пат се сретнуваат и 2 муслимански семејства; во 1568/69 – 35 семејства, 77 неженети и 3 вдовици.[6]

Во „Етнографија на вилаетите Адрианопол, Монастир и Салоника“, издадена во Константинопол во 1878 година, во која е приложена статистиката на машкото население од 1873 година, Вранче (Vrantché) е посочено како село со 69 домаќинства и 308 жители. Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија: Етнографија и статистика“) од 1900 година, селото е населено со 520 жители христијани и 10 Роми.

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Вранче живееле 530 жители, од кои 520 Македонци 10 Роми.[7]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Вранче имало 64 Македонци, егзархисти.[8]

Според пописот од 2002 година, во селото живееле 105 жители, сите Македонци.[9]

На табелата е прикажан бројот на населението во сите пописни години:[10]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 530[7] 64[8] 659 720 724 506 240 161 147 105

Родови[уреди | уреди извор]

Фамилијата на Јордан Ковилоски (во средина) во 1953 година

За старите родови во Вранче никој не знае од каде се доселени. Можно е сите тие да се староседелци. Родовите во Вранче се: Ковиловци, Пројчевци, Колчаковци, Мраушковци, Димитриовци, Булдиовци, Мицановци, Петлевци, Николовци, Трумпевци, Тумбевци, Атанасковци, Каламуковци, Сисирковци, Јанковци, Какровци, Китевци, Џунковци, Остревци, Карабелевци, Пандевци, Влашковци и Челиковци. Сите тие за домашна слава го имаат Свети Никола. Димитриовци се деленици од Мицановци.

Се знае дека во Вранче доселени родови се: Гајдовци, за кои не се знае од каде се дојдени, слават Пречиста; Апостоловци, ни за нив не се знае од каде се дојдени, слават Петковден; Кaндoвци, потекнуваат од некој домазет, кој тука дошол од селото Крапа, слават Петковден.

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Цркви[12]
Археолошки локалитети[13]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Од Вранче иселени се: Паламидовци, се иселиле во Сенокос; Илиовци, се иселиле во Локвени; Коневци, се иселиле во Жабјани. Пижаковци живеат во Дедебалци. Многу семејства се иселени во Прилеп и Скопје, но и во странство.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Вранче“, „OLDPRILEP.COM“, 27 јануари 2012. (на mk-MK)
  2. |, Historian-View Profile (2007-03-15). "1, Страданията на 323 македонски затворници в Диарбекир, през 1903-1904.". Страданията на 323 македонски затворници в Диарбекир, през 1903-1904. | HISTORY OF MACEDONIA, ИСТОРИЯ НА МАКЕДОНИЯ, MACEDONIA HISTORY. конс. 2018-10-20. 
  3. Димески, Димитар (1982). Македонското националноослободително движење во Битолскиот вилает (1893-1903). Скопје: Студентски збор. стр. 428. 
  4. Ѓорѓиев, Драги, превод и коментар (2003). Амнестираните илинденци во 1904 година. Скопје: ДАРМ, ИНИ. стр. 17-19. ISBN 9980-622-43-4; 9989-624-84-4. 
  5. Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.68
  6. Стојановски, Александар, Ѓорѓиев, Драги (2001). населби и население во Македонија - XV и XVI век. Скопје: ИНИ, ДАРМ. стр. 48. ISBN 9989-624-58-5; 998-622-30-2. 
  7. 7,0 7,1 Шаблон:МЕС
  8. 8,0 8,1 Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.150-151.
  9. "Попис на населението, домаќинствата и становите 2002, Книга X: Вкупно население, домаќинства и станови - дефинитивни податоци по населени места -" (PDF). 
  10. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  11. "Образование | Општина ДОЛНЕНИ". www.opstinadolneni.gov.mk. конс. 2018-10-20. 
  12. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  13. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. II. Скопје: Македонска академиjа на науките и уметностите. ISBN 9989649286. 
  14. ПРИЛЕПЧАНКА ВО САРИ ИГРА ИНДИСКИ ТАНЦ
  15. Ангелески, Златко (април 2017 г). Ропотовска парохија (прв дел).. „Вистина: гласник на Преспанско-Пелагониската епархија“ том  93: 27. ISSN 1409-6838. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]