Маргари

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Маргари е село во Општина Долнени, во околината на градот Прилеп.

Маргари
Margari-MK.JPG

Поглед на Маргари во подножјето на Даутица

Маргари is located in Македонија
Маргари
Местоположба на Маргари во Македонија
Координати 41°32′12″N 21°21′51″E / 41.53667° СГШ; 21.36417° ИГД / 41.53667; 21.36417Координати: 41°32′12″N 21°21′51″E / 41.53667° СГШ; 21.36417° ИГД / 41.53667; 21.36417
Општина Општина Долнени
Население 27 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 760 м
Маргари на општинската карта
Маргари во Општина Долнени.svg

Атарот на Маргари во рамките на општината
Commons-logo.svg Маргари на Ризницата


Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото Маргари се наоѓа во северниот дел на Прилепското Поле и Општината Долнени во близина на границата кон Општина Македонски Брод. Сместено на плавно (влажно) место во подножјето на гребенот Мовнатец[1]. Поточно, Маргари се наоѓа северозападно од градот Прилеп, на југоисточните падини на планината Даутица. Селото е ридско на надморска височина од 760 метри[2]. Од градот Прилеп селото е оддалечено 33 километри. Во непосредна близина на Маргари е поголемото и попознато село Долгаец. Водата за пиење порано се црпела од реката, а сега од бунари[1]. Извори нема. На сретселото пред селската црква има новоизградена чешма. Маргари е село од збиен тип. Атарот е мал и зафаќа простор од 4,1 км2 на кој преовладуваат шумите на површина од 246 хектари, а обработливото земјиште зафаќа 150 хектари[2]. Потезите на планината се нарекуваат: Краста, Мовнатец, Сама Бука, Извор, Папрадиште, Куси Рид, Гоедски Пазар. Потезите под селото во полето се Плоча, Ќерамидница и Ѓуроа Глава[1].

Историja[уреди | уреди извор]

Во пишаните извори во 1355 година се споменува Маргарит како селиште кое царот Душан го потврдил како сопственост на манастирот Трескавец близу Прилеп[1]. Од Маргарит родум бил Дијак Добре кој оставил белешка дека пишувал во времето на Крали Марко. Овие споменувања се однесуваат на прилепското селото Маргари. Меѓу народот постои предание во кое се вели дека денешното Маргари пред околу 230 години го основале три доселени Мијаци од кои потекнуваат сите денешни родови. Мијаците дошле како сточари. Како показател за мијачкото потекло на ова село од околните жители често се наведува изгледот на градбата на куќите кои само во ова село и Долгаец се целосно од камен, за разлика од околните соседни села како Рилево и други кои користат и непечена тула (ќерпич или плитар) во градбата. Иако, се забележливи и некои физички црти како русокосост, сепак ниту во говорот, обичаите, ниту во самосвеста жителите на Маргари и Долгаец не се сметаат за Мијаци, како што е тоа случај во блиските села Папрадиште и Ореше во долината на Бабуна. Обработливото земјиште на ова село зафаќа незначителна површина заради што во турско време тука немало чифлизи[1]. До Првата светска војна жителите работеле како печалбари претежно во Србија, каде што бичеле штици и биле градежни работници. Од тогаш печалбарството престанало бидејќи селаните успеале да купат добри ниви во атарите на соседните села Црнилиште, Сливје и Костинци.

Ѕидови од стари куќи во Маргари

Во Маргари се наоѓа црквата посветена на Св. Богородица која е изградена во 1883 година. Над селото има „стара расипана црква“. Тоа е знак кој потврдува дека овде имало населба уште пред денешното Зрзе. Селска слава е третиот ден Велигден. Под Маргари има 5 хектари земја кои припаѓаат на манастирот во соседното Зрзе. Селото има две гробишта – едно крај црквата Св. Богородица, а друго кај споменатото црквиште. Бројот на домаќинства во текот на ХХ век изнесувал: 35 во 1921г., 50 во 1948 г., 62 во 1961г., 45 во 1971 г. Во 1954 година во Маргари имало вкупно 56 домаќинства[1].

Економија и стопанство[уреди | уреди извор]

Преостанатото население во Маргари се занимава со земјоделство, кое пред сѐ ги задоволува домашните потреби. Најмногу се одгледува тутун, жито - пченица и пченка, компир, кромид. Од сточарството застапено одгледувањето овци, крави и кози во помал размер од кои се добива млеко и прави сирење. Исто така во мали размери е застапено и овоштарството односно одгледувањето сливи, јаболка, круши и ореви. На падината на Даутица во околината на селото во изобилство има многу густа дабова шума од која се сече дрво за огрев и градежништво. До Првата светска војна жителите работеле како печалбари претежно во Србија, каде што бичеле штици и биле градежни работници. Од тогаш печалбарството престанало бидејќи селаните успеале да купат добри ниви во атарите на соседните села Црнилиште, Сливје и Костинци.[1]

Население и демографија[уреди | уреди извор]

Маргари е населено исклучиво со православни Македонци. Поради големиот бран иселувања тоа преминало од средно во мало село. Во 1961 година броело 367, во 1994 само 35[2], а во 2002 година имало 27 жители.

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Маргари живееле 230 жители, сите Македонци.[3]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Маргари имало 200 Македонци, егзархисти.[4]

Според последниот попис на населението на Македонија од 2002 година, селото има 27 жители, сите Македонци.[5]

На табелата е прикажан бројот на населението во сите пописни години:[6]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 230[3] 200[4] 361 398 367 200 82 33 35 27

Родови[уреди | уреди извор]

Од трите доселени Мијаци кои биле основачи на селото потекнуваат следните македонски родови во селото: Балтовци, Ситниковци и Миовци. Ситниковци слават Голема Богородица, а останатите Спасовден[1]. Како што е споменато Мијаците дошле пред околу 230 години. Во родот Балтовци се знае следниот родослов: Спирко 50 години во 1954 – Коне-Петре-Стеван-Соколе, чиј татко се доселил во Маргари[1].

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Црквата „Св. Богородица“ во Маргари
Цркви[7]
Археолошки локалитети

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Се знае за овие иселеници од Маргари: Дрндаревци и Размовци отишле во Црнилиште. Прчевци живеат во Секирци. Пишакаровци живеат во Небрегово[1]. Во педесеттите години на ХХ век голем број жители на Маргари се иселиле во Прилеп и во населбите Лисиче, Пинтија и Припор во Скопје.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Ф. Трифуноски, Јован (1998) (на српски). Битољско-прилепска котлина. Српска академија наука и уметности. стр. 378-379.  Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „jovantrifunoski“ е зададен повеќепати со различна содржина. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „jovantrifunoski“ е зададен повеќепати со различна содржина. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „jovantrifunoski“ е зададен повеќепати со различна содржина. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „jovantrifunoski“ е зададен повеќепати со различна содржина. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „jovantrifunoski“ е зададен повеќепати со различна содржина. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „jovantrifunoski“ е зададен повеќепати со различна содржина. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „jovantrifunoski“ е зададен повеќепати со различна содржина. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „jovantrifunoski“ е зададен повеќепати со различна содржина. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „jovantrifunoski“ е зададен повеќепати со различна содржина.
  2. 2,0 2,1 2,2 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја.. Патрија. стр. 191. 
  3. 3,0 3,1 Кѫнчовъ, Василъ. Македония. Етнография и статистика. София, Българското книжовно дружество, 1900. ISBN 954430424X. с. 245.
  4. 4,0 4,1 D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.148-149.
  5. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  6. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  7. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  8. Јован Ф. Трифуновски, Битољско - Прилепска котлина, Антропогеогрофско проучавоњо, Београд 1998

Надворешни врски[уреди | уреди извор]