Македонски ора

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Скопје, Русалии, од 1930-ти години
Сценска изведба на народното оро Потрчано

Македонските народни ора имаат важно место во македонскиот фолклор и музичка традиција.

Зависно од стилот, кореографијата и обичаите поврзани со нив, македонските ора можат да се поделат во пет регионални групи: западни, југозападни, јужни, северни и источни.

Македонските ора се бројни и разновидни. Нивните имиња се изведени од имиња на места, лични имиња, занаети, животни, инструменти, видот на орото, начинот на држење и обичаите.

Ората обично се играат за време на верски празници (Божиќ, Водици, Велигден, Ѓурѓовден, Спасовден, Петровден), државни празници, венчавки, обично на сретсело, пред црквите, училиштата и куќите.

Карактеристики[уреди | уреди извор]

Ората може да бидат отворени и затворени, а играчите се држат за раце, или за рамиња, или за појасите, или под рака или со рацете свртени надолу. Сите играчи играат на ист начин, освен челниот играч и последниот играч, кои може да изведуваат додатни чекори и движења. Ората се вијат обично на десно, но има и ора што се вијат на лево.

Ората се придружувани од народни инструменти: гајда, зурла, тапан, кавал, тарабука, ут, дајре. Чалгииските дружини, кои обично имаат виолина, кларинет, ут, лејта, канон и дајре, се карактеристични за градовите.

Македонските ора обилуваат со кореографски движења како: полу-свртување, клекнување, потскокнување, подрипнување, трусање, вкрстен чекор, страничен чекор, играње на колена и многу други.

Промената на ритамот се јавува кај повеќе ора, и тоа обично од бавно кон брзо.

Најчести ритми се: 2/4 и 7/6 (3,2,2), (3/4, 3/8, 4/4, 6/8, 5/16 (2,3), 7/16 (2,2,3), 8/16 (3,2,3), 9/16 (3,2,2,2), (2,3,2,2), 11/16 (2,2,3,2,2) и (3,2,2,2,2), 122/16 (3,2,2,2,3), 13/16 (3,2,3,2,3), 18/16 (2,2,3,2,2,2,3) и 22/16(2,2,3,2,2,3,2,2,2). Во Македонија постојат различни видови ора.

Што се однесува до времетраењето на ората, тоа не е одредено, и често се игра додека играчите ил исвирачите да се уморат.[1]

Забележани се случаи кога се играло оро без музика и без пеење. Орото што се играло на ваков начин било слично на „Право оро“ или на „Глуво оро“. При играње само се извикувало „Оп, оп, оп“, а играорците често се држеле за рамо.[2]

Обичаи поврзани со ората[уреди | уреди извор]

  • Традиционално во Македонија постоела забрана жена да игра оро без дозвола на мажот. Жената можела да игра само со блиски роднини, а со непознати или подалечни роднини, можела да се фати на оро само со држење на шамивче.[3]
  • Кога се одело по невеста во црква, свирачите запирале со свирење 15-20 чекори пред црквата.[4]
  • Во Струмичко, Русалиите се играат 12 дена, од Божик до Водици, и при тоа собираат пари и подароци за помагање на училишта и за други хумани намени.[5]
  • Во Штип и Кочани имало обичај во понеделник по свадба да се пеат вулгарни песни, а жените се преоблекувале во машка облека, ставале низа лук и пиперки околу вратот, го црнеле лицето и играле и пееле пред куќите на кумот, деверот и кај други роднини.[6]

Видови ора[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Ганчо Пајтонџиев: Македонски народни ора, Македонска книга, Скопје, 1973, стр. 53
  2. Ганчо Пајтонџиев: Македонски народни ора, Македонска книга, Скопје, 1973, стр.63
  3. Ганчо Пајтонџиев: Македонски народни ора, Македонска книга, Скопје, 1973, стр. 55
  4. Ганчо Пајтонџиев: Македонски народни ора, Македонска книга, Скопје, 1973, стр. 55
  5. Ганчо Пајтонџиев: Македонски народни ора, Македонска книга, Скопје, 1973, стр. 62
  6. Ганчо Пајтонџиев: Македонски народни ора, Македонска книга, Скопје, 1973, стр. 64