Божиќ

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Божиќ
Божиќ
Икона „Рождество Христово“ (1405) од Андреј Рубљов
Наречен и Божик
Раѓањето Христово
Го празнува(ат) Христијанските и нехристијански земји[1]
Вид христијански
Значење Раѓањето на Исус Христос
Датум 7 јануари (јулијански календар)
25 декември (грегоријански календар)
Обичаи подарување, традиционален ручек, украсување
Поврзано Водици, Бадник

Божиќ[2] (Божик) или Рождество Христово[3] — денот на Христовото раѓање според христијанската традиција. Тоа е втор најголем празник во христијанството, по Велигден. Црквите кои го користат грегоријанскиот календар, вклучувајќи ги сите католички, протестантски и повеќето православни цркви, го прославуваат на 25 декември. Црквите кои го користат јулијанскиот календар, вклучувајќи ја и Македонската православна црква, го прославуваат Божиќ на 7 јануари до 2100 година, а потоа ќе го прославуваат на 8 јануари до 2200, па на 9 јануари до 2300 итн.

Со вечерата на денот пред Божиќ (Бадник) завршуваат предбожиќните пости.

Во повеќето земји во светот со значителен дел на христијанско население, вклучувајќи ја и Република Македонија, Божиќ е празник и неработен ден.

Историјатa на празникот[уреди | уреди извор]

Раѓањето на Христос, илустрација од 12 век

Празнувањето на Раѓањето Христово се појавува уште во почетокот на христијанството, најверојатно во апостолскиот период. Апостолските правила одредуваат ден за празнување на Раѓањето Христово (25 декември), покажувајќи ја смислата на тој празник за Црквата: „Внимавајте браќа, првиот празник меѓу празниците е Рождеството Христово.“

Времето кое му претходело на Рождеството Христово било исполнето со длабоко чувство за едно безгранично зло. Во секој момент се чувствувала несигурноста на тоа време. Светот пред Христовото раѓање наликувал на добро изорана нива, подготвена да го прими семето на вечниот живот - начелото на идниот век.

Навуходоносор во неговиот таинствен сон го гледа образот на Рождеството Христово, протолкуван од Данаил (2 глава). Карпата којашто се отцепила од планината без да ја допре човечка рака и го разрушила големиот идол е образ на Христовото раѓање.

За иконата на Христовото раѓање[уреди | уреди извор]

Обично во иконата на Христовото раѓање Спасителот има сликовита врска со каменот кој го победил и разрушил страшниот човечки егоизам, во ликот на идол. Младенецот е претставен повиен, во средина на иконата. Земјата во иконата на Рождеството Христово не се претставува мазна и рамна, туку е полна со движење, разиграност, ридови и процепи. Тоа движење потсетува на морските бранови.

Обично во иконата на Рождеството се изобразуваат исто така и ангелите, мудреците и пастирите. Ангелите, како први гласници на Радосната вест за Рождеството Христово, мудреците и пастирите - претставници на човечкиот род, се поканети да му се поклонат на Христа.

Во горниот дел од иконата се претставува ѕвездата која ги води мудреците на еден начин кој ретко се среќава. Таа е испратена да стои точно на врвот од пештерата. Витлеемската ѕвезда се запазува како симбол не само во иконата на Рождеството, но и во Светата Литургија. Свеќникот кој се поставува во повечерието на Рождеството во средината на храмот, исто така ја симболизира ѕвездата. Очигледно е дека таа зазема многу важно место на празникот Рождество, зашто е древен симбол на Христа, како што ни сведочи и Откровението: „Корен и потомок сум Давидов - Светла и Утринска Ѕвезда.“

Обично е изобразен и Јосиф, заштитникот на Дева, исполнет со тага, измачуван од сомнежи, не можејќи да го разбере таинството на Раѓањето на Синот од Девата. Карактеристично за многу икони на Рождеството е дека Богородица гледа не кон Спасителот, туку кон Јосиф, со поглед исполнет со разбирање и длабока сочувствителност. Очигледно е дека таа со сите сили сака да му помогне. Иконата на Христа е образец или слика на бесконечната слава на доброволното предавање на Христа.

Божиќ како тема во уметноста и во популарната култура[уреди | уреди извор]

  • Божиќ со Кранкови“ (Christmas with the Kranks) - американски филм, во режија на Џо Рот.[4]
  • „Да се преживее Божиќ“ (Surviving Christmas) - американски филм, во режија на Мајк Мичел.[5]
  • „Дали тие знаат дека е Божиќ?“ (Do They Know It's Christmas?) - песна на хуманитарната група „Бенд Еид“ (Band Aid) од 1984 година.[6]
  • „Минатиот Божиќ“ (Last Christmas) - песна на британската поп-група „Уем!“ (Wham!).[7]

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Christmas as a Multi-faith Festival—BBC News. Retrieved 30 септември, 2008.
  2. Божиќ — Прав. реч. на макед. јазик
  3. Рождество Христово — Прав. реч. на макед. јазик
  4. „Како да се прескокне Божиќ“, Вест, година XVII, 6,7 и 8 јануари 2017, стр. 22.
  5. „Да се преживее Божиќ“, Вест, година XVII, 6,7 и 8 јануари 2017, стр. 32.
  6. YouTube, Do they Know it's Christmas ~ Band Aid 1984 (пристапено на 17.1.2017)
  7. Wham! - Last Christmas (пристапено на 17.1.2017)

Користена литература[уреди | уреди извор]

  • „Троичник“, број 12, година III, списание за православната вера.


Портал „Празници


Државни празници во Република Македонија

Нова годинаПрв ден БожиќПрв ден ВелигденВтор ден ВелигденДен на трудотСв. Кирил и МетодијИлинденДен на независностаДен на востаниетоДен на револуционерната борбаСвети Климент ОхридскиРамазан Бајрам