Економија на Сирија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Економија на Сирија
Damascus from Qasiyon.JPG
Дамаск
ВалутаСириска фунта (SYP)
Фискална годинаКалендарска година
Трговски организацииСАЕЕ
Статистика
БДП
  • $24.6 милијарди (2014.)[1]
  • $50.28 милијарди (ПКМ, 2015.)
Пораст на БДП−30.9% (2013e) −36.5% (2014e)[1] [note 1]
БДП/жит. $2,900 (ПКМ, 2015.)[1]
БДП по сектор
Инфлацијанагативен пораст 30% (2017 est.)
Сиромашно население82.5% (2014.)[1]
Работна сила 4,797,280 (2019)[2]
Работна сила
по занимање
Стапка на невработеностнагативен пораст 8.2% (2019)[3][note 2]
Водечки индустриинафта, текстил, преработка на храна, пијалоци, тутун,[фосфатни карпи, рударство, цемент, монтажа на автомобили
Ранг според Индекс на леснотија 176-та (под просек, 2020)[4]
Надворешност
Извоз $1.85 милијарди (2017.)[1]
Извозни добрасурова нафта, минерали, нафтени производи, овошје и зеленчук, памучни влакна, облека, месо и животно, пченица
Главни извозни партнери
Увоз $6.279 милијарди (2017 est.)[1]
Увозни добрамашини и опрема за транспорт, машини за електрична енергија, храна и добиток, фармацевтски производи, метали и метални производи, хемикалии и хемиски производи, пластика, предиво, хартија
Главни увозни партнери
Бруто надворешен долгнагативен пораст$5-10 милијарди (31 декември 2017.)
Јавни финансии
Јавен долгнагативен пораст60% од БДП (2017.)
Приходи$1.033 милијарди (2017.)
Расходи$10 милијарди (2014.)
Економска помошRecipient $200 милиони (2002.)
Девизни резерви$2.0 милијарди (31 декември 2014.)
Главен извор на податоци: Светска книга на факти на ЦИА
Сите вредности, освен ако не е запишано поинаку, се во ам. долари

Економската историја на Сирија турбулентна и значително се влошила од почетокот на Сириската граѓанска војна.[5] Арапската социјалистичка партија Баас дошла на власт во 1963 година и усвоила социјалистички политики кои вклучуваат национализација и реформи во земјата.[6] Откако генералот Хафез ел-Асад ја презел власта во 1970 година, ограничувањата на приватното претпријатие биле олабавени, иако значителен дел од економијата сè уште била под владина контрола. До 80-тите години на минатиот век, Сирија била политички и економски изолирана и среде длабока економска криза.[7] Реалниот БДП по глава на жител паднал за 22% помеѓу 1982 и 1989 година.[8] Во 1990 година, владата на Асад вовела низа економски реформи, иако економијата останала високо регулирана.[9] Сириската економија доживеала силен раст во текот на 1990-тите и во 2000-тите. БДП по глава на жител во Сирија изнесувал 5.058 американски долари во 2010 година.[10] Нема достапни авторитативни податоци за БДП по 2012 година, поради граѓанската војна во Сирија.

Пред граѓанската војна, двата главни столба на сириската економија биле земјоделството и нафтата, кои заедно сочинувале околу една половина од БДП . Земјоделството, на пример, сочинувало околу 26% од БДП и вработувало 25% од вкупната работна сила.[11] Сепак, лошите климатски услови и сериозната на суша лошо влијаеле на земјоделскиот сектор, намалувајќи го неговото учество во економијата на околу 17% од БДП од 2008 година, што е помалку од 20,4% во 2007 година, според првичните податоци на Централното биро за статистика. Од друга страна, повисоките цени на суровата нафта се спротивставиле на опаѓањето на производството на нафта и довеле до поголеми приходи во буџетот и извозот.[12]

Од избувнувањето на Сириската граѓанска војна, сириската економија била погодена од масовни економски санкции со кои ја ограничуваат трговијата со Арапската лига,[13] Австралија,[14] Канада,[15] Европската унија,[16] (како и европските земји Албанија, Исланд, Лихтенштајн, Молдавија, Црна Гора, Македонија, Норвешка,[17] Србија, и Швајцарија ) [18] Грузија,[19] Јапонија,[20] Јужна Кореја,[21] Тајван,[22] Турција,[23] и САД .[24] Санкциите против Сирија биле продолжени со Законот за цивилна заштита на САД „Цезар Сирија“, кој стапил на сила во јуни 2020 година.

Санкциите, уништувањето и дислокацијата поврзани со Граѓанската војна ја уништиле сириската економија. До крајот на 2013 година, ООН ја проценила на вкупната економска штета од граѓанската војна во Сирија на 143 милијарди американски долари  Вкупната економска загуба од сириската граѓанска војна требало да достигне 237 милијарди американски долари до крајот на 2015 година, според Економската и социјална комисија на Обединетите нации за Западна Азија, со заземањето на граничниот премин Насиб од страна на сириската опозиција, што ја чини владата дополнителни 500- 700 милиони годишно.[25] Во 2018 година, Светска банка проценила дека околу една третина од сирискиот станбен фонд и една половина од нејзините здравствени и образовни установи се уништени од судирот. Според Светска банка, кумулативни вкупни 226 милијарди долари БДП се изгубени поради конфликтот од 2011 до 2016 година.[26]

Сириската економија страдала од хиперинфлација поврзана со конфликтите. Сириската стапка на инфлација на годишно ниво е една од највисоките во светот.[27][28] Националната валута, сириската фунта паднала во средината на 2020 година во однос на американскиот долар. Фунтата, која се тргувала со 47 фунти за долар пред бунтот во 2011 година, паднала на над 3000 за 1 долар. Цените на основната стока вртоглаво се зголемиле, а некои основни производи исчезнале од пазарот, бидејќи трговците и јавноста се бореле да бидат во чекор со растечките трошоци за живот.[29]

Основни информации[уреди | уреди извор]

Во текот на 1960-тите, по социјалистичка линија, владата ги национализирала повеќето големи претпријатија и усвоила економски политики дизајнирани да ги решат регионалните и класните разлики.[7] Економските реформи се одвиваат постепено и постепено. Во 2001 година, приватното банкарство во Сирија било легализирано. Во 2004 година, четири приватни банки започнале со работа. Во август 2004 година, бил формиран комитет за надзор над берзата . Надвор од финансискиот сектор, сириската влада донела големи промени во законите за изнајмување и даноци и, наводно, разгледувала слични измени на комерцијалниот законик и на другите закони, кои влијаат на правата на сопственост. Сирија произведувала нафта од висок степен од полињата внатре на североисток од крајот на 1960-тите. Во почетокот на 1980-тите, лесна сурова нафта, мал процент на сулфурна нафтата бил откриена во близина Деир ез-Зор во источниот дел на Сирија. Ова откритие ја ослободило Сирија од потребата за увоз на лесна нафта за мешање со домашна тешка сурова нафта во рафинериите. Производството на сириска нафта било околу 379.000 барели на ден. Сириските резерви на нафта постепено достигнале 2,5 милијарди барели во јануари 2009 година. Експертите генерално се согласувале дека Сирија требало да стане нето увозник на нафта до крајот на следната деценија, доколку немала граѓански немири. Неодамнешните случувања помогнале во ревитализација на енергетскиот сектор, вклучително и нови откритија и успешен развој на неговите резерви на јаглеводороди. Според Сирискиот извештај за деловната група на Оксфорд во 2009 година, нафтениот сектор учествувал со 23% во државните приходи, 20% од извозот и 22% од БДП во 2008 година. Сирија извезувала приближно 150.000 барели во 2008 година, а нафтата претставувала најголем дел од приходите од извозот на земјата.[12] [ <span title="The time period mentioned near this tag is ambiguous. (January 2016)">кога?</span> Ад хок економската либерализација продолжила да додава нееднаквост во богатството, осиромашувајќи го просечното население, додека збогатува неколку луѓе во сирискиот приватен сектор . Во 1990 година, владата воспоставила официјален паралелен курс за да обезбеди стимулации за дознаки и извоз преку официјални канали. Оваа акција ја подобрило понудата на основни производи и содржела инфлација со отстранување на премиите за ризик на шверцуваните производи. [ потребно е цитирање ] Странската помош за Сирија во 1997 година се проценува на околу 199 милиони американски долари. Светската банка објавиладека во јули 2004 година извршила вкупно 661 милиони американски долари за 20 операции во Сирија. Еден инвестициски проект остана активен во тоа време.

Година Бруто домашен производ Размена на американски долар Индекс на инфлација
(2000 = 100)
Приход по глава на жител
(како % од $)
Население
1980 78.270 3,94 СФ 8.10 12.17 8.971.343
1985 146.225 3,92 СФ 14 11,64 10.815.298
1990 268.328 28,80 СФ 57 4,37 12.720.920
1995 570.975 35,30 СФ 98 4.18 14.610.348
2000 903.944 49,68 СФ 100 3.49 16.510.861
2005 1.677.417 56,09 СФ 122 3.70 19.121.454
2010 59.633.000 47,00 СФ 21.092.262
  • СФ - Сириски фунти

Надворешна трговија и инвестиции[уреди | уреди извор]

Сирискиот извоз во 2006 година

И покрај ублажувањето на тешката суша што го опфатил регионот кон крајот на 90-тите и закрепнувањето на приходите од извоз на енергија, сириската економија се соочила со сериозни предизвици. Со скоро 60% од нејзиното население под 20-годишна возраст, невработеноста поголема од сегашните 9% е реална можност освен ако не се одвива постојан и силен економски раст. [ потребно е цитирање ] Трговијата отсекогаш била важна за сириската економија [30] која имала корист од стратешката местоположба на земјата долж големите трговски патишта исток-запад. Сириските градови можат да се пофалат и со традиционална индустрија, како што се ткаење и пакување суво овошје и модерна тешка индустрија. Со оглед на политиките донесени од 60-тите до крајот на 80-тите години, Сирија одбила да се приклучи на „глобалната економија“. Сепак, на крајот на 2001 година, Сирија поднела барање до Светската трговска организација (СТО) да започне процес на пристапување. Сирија била =договорна страна на поранешниот Општ договор за тарифи и трговија, но се повлекла во 1951 година поради приклучувањето на Израел. Главните елементи на сегашните сириски трговски правила треба да се променат за да бидат во согласност со СТО. Во март 2007 година, Сирија потпишала Договор за асоцијација со Европската Унија што требало да ги охрабри обете страни да преговараат за договор за слободна трговија пред 2010 година.

Најголемиот дел од сирискиот увоз е суровина од суштинско значење за индустријата, земјоделството, опремата и машините. Голем извоз вклучува сурова нафта, рафинирани производи, суров памук, облека, овошје и житарки .

Со текот на времето, владата го зголемил бројот на трансакции на кои се применува поповолниот курс на соседната земја. Владата, исто така, вовела квази-стапка за некомерцијални трансакции во 2001 година, во голема мера во согласност со преовладувачките стапки на црниот пазар.

Со оглед на слабиот развој на сопствените пазари на капитал и немањето пристап на Сирија до меѓународните пазари на пари и капитал, монетарната политика останала во заложништво на потребата за покривање на фискалниот дефицит . Иако во 2003 година Сирија ги намалила каматните стапки за прв пат по 22 години и повторно во 2004 година, стапките останале утврдени со закон.

Долг[уреди | уреди извор]

За време на сирискиот претседател Башар ал-Асад, националниот долг во однос на БДП се спуштил од 152,09% 2000 година на 30,02% во 2010 година.[31] Сирија постигнала напредок во олеснувањето на големиот товар на надворешниот долг преку билатерални договори за презакажување со буквално сите свои клучни доверители во Европа . Во декември 2004 година, Сирија и Полска постигнале договор со кој Сирија ќе плати 27 милиони долари од вкупниот долг од 261,7 милиони долари. Во јануари 2005 година, Русија и Сирија потпишале договор со кој отпишале скоро 80% од сирискиот долг кон Русија, приближно 10,5 милијарди евра (13 милијарди долари). Договорот ја оставила Сирија со помалку од 3 милијарди евра (нешто повеќе од 3,6 милијарди долари) што и се должат на Москва. Половина од тоа требало да се отплатат во текот на следните 10 години, додека остатокот требало да се уплати на руските сметки во сириските банки и можело да се искористи за руски инвестициски проекти во Сирија и за купување сириски производи. Овој договор бил дел од договорот за оружје меѓу Русија и Сирија. И подоцна истата година Сирија постигнала договор со Словачка и Чешка да го подмират долгот проценет на 1,6 милијарди долари. Повторно на Сирија и бил простен најголемиот дел од долгот, во замена за еднократна исплата од 150 милиони долари.

Сектори на економијата[уреди | уреди извор]

Земјоделството[уреди | уреди извор]

Маслинови насади во Западна Сирија, Хомс .

Пред војнатам земјоделството претставувало висок приоритет во плановите за економски развој на Сирија, бидејќи владата се обидувала да постигне самостојност на храна, да ги зголеми приходите од извоз и да ја запре руралната миграција.[32] Благодарение на постојаните капитални инвестиции, развојот на инфраструктурата, субвенциите за влезните средства и ценовната поддршка, Сирија преминала од нето увозник на многу земјоделски производи во извозник на памук, овошје, зеленчук и други прехранбени производи. Една од најважните причини за овој пресврт е инвестицијата на владата во огромни системи за наводнување во северна и североисточна Сирија.[33] Земјоделскиот сектор, заклучно со 2009 година, вработувал околу 17% од работната сила и генерирал околу 21% од бруто домашниот производ,[34][35] од кои добитокот сочинува 16%, а овошјето и зрната повеќе од 40%.

Во 2015 година, главниот извоз на Сирија вклучувал семе од зачини (83,2 милиони американски долари), јаболка и круши (53,2 милиони долари).[36]

Повеќето земјиште е во приватна сопственост, клучен фактор за успехот на секторот.[32] Од Сирија 196.000 км² [33] или околу 28% од тоа се одгледува, а 21% од вкупниот број се наводнува. Повеќето наводнувано земјиште е означено како „стратешко“, што значи дека наидува на значителна државна интервенција во однос на цените, субвенциите и контролата на маркетингот. „Стратешките“ производи, како што се пченицата, јачменот и шеќерната репка, мора да се продаваат на државните одбори за маркетинг по фиксни цени, често над светските цени, со цел да се поддржат земјоделците, но со значителни трошоци за државниот буџет. Најраспространетата обработлива култура е пченица, но најважната готовина е памук; памукот бил најголем единствен извоз пред развојот на нафтениот сектор. Како и да е, вкупната површина засадена со памук се намалила заради зголемениот проблем со недостиг на вода, заедно со старите и неефикасни техники за наводнување. Излезот на зрна како пченица е честопати недоволно искористен заради лошите капацитети за складирање.

Водата и енергијата се едни од најраспространетите прашања со кои се соочува земјоделскиот сектор. Друга тешкотија што го претрпел земјоделскиот сектор е одлуката на владата да ги либерализира цените на ѓубривата, кои се зголемиле помеѓу 100% и 400%. Сушата била алармантен проблем во 2008 година; сепак, состојбата со сушата малку се подобрила во 2009 година. Производството на пченица и јачмен двојно се зголемило во 2009 година во споредба со 2008 година. И покрај тоа, биле загрозени средствата за живот на 1 милион земјоделски работници. Како одговор на тоа, ООН покренала итен апел за 20,2 милиони американски долари. Пченицата е една од најпогодените култури и за прв пат по 2 децении Сирија станала од нето извозник на пченица во нето увозник.[37] За време на граѓанската војна, која започнала во 2011 година, сириската влада била принудена да објави тендер за 100.000 метрички тони пченица, еден од ретките трговски производи кои не подлежат на економски санкции.[38]

Помалку од 2,7% од земјиштето на Сирија е пошумено, а само дел од тоа е комерцијално корисно.[5] Ограничената активност на шумарството е центрирана во повисоките височини на планините од внатрешноста на брегот, каде што врнежите се пообилни.[39]

Енергија и минерални суровини[уреди | уреди извор]

Рударство[уреди | уреди извор]

Фосфатите се главните минерали експлоатирани во Сирија. Според проценките, Сирија има околу 1.700 милиони тони резерви на фосфат.[40] Производството нагло опаднло во раните 1990-ти кога светската побарувачка и цените паднале, но производството оттогаш се зголемило на повеќе од 2,4 милиони тони. Сирија произвела околу 1,9% од светското производство на фосфатни карпи и била деветти светски производител на фосфатни карпи во 2009 година.[41] Другите главни минерали произведени во Сирија вклучуваат цемент, гипс, индустриски песок (силициум диоксид), мермер, природен суров асфалт, азотно ѓубриво, фосфатно ѓубриво, сол, челик и вулкански туф, кои обично не се произведуваат за извоз.[39]

Нафта и природен гас[уреди | уреди извор]

Сирија е релативно мал производител на нафта, сочинувајќи само 0,5% од глобалното производство во 2010 година.[42][43] Иако Сирија не е голем извозник на нафта според стандардите на Блискиот Исток, нафтата е главен столб на економијата. Според Меѓународниот монетарен фонд, предвидено е продажбата на нафта за 2010 година да генерира 3,2 милијарди долари за сириската влада и претставува 25,1% од приходите на државата.[44]

Електрична генерација[уреди | уреди извор]

Во 2001 година, Сирија, наводно, произвела 23,3 милијарди киловат часови (kWh) електрична енергија и потрошила 21,6 милијарди kWh.[39] Заклучно со јануари 2002 година, вкупниот инсталиран електричен капацитет на Сирија е 7,6 гигавати (GW), со мазут и природен гас кои служат како примарни извори на енергија и 1,5 GW генерирани од хидроелектрична енергија . Мрежата со вкупно 45 GW што ги поврзува електричните мрежи на Сирија, Египет и Јордан била завршена во март 2001 година. Сирискиот капацитет за снабдување со електрична енергија е важен национален приоритет и владата се надевала дека ќе додаде 3000 мегавати производство на енергија капацитет до 2010 година со веројатна цена од 2 милијарди американски долари, но напредокот е забавен поради недостаток на инвестициски капитал. Пред војнатам електраните во Сирија биле подложени на интензивно одржување и биле изградени четири нови погони за производство. Мрежата за дистрибуција на електрична енергија имала сериозни проблеми, а загубите во преносот се проценуваат на дури 25% од вкупниот генериран капацитет како резултат на слабиот квалитет на жиците и трансформаторските станици. Проект за проширување и надградба на мрежата за пренос на електрична енергија бил планиран да заврши во 2005 година.

Од мај 2009 година било објавено дека Исламската банка за развој и сириската влада потпишале договор во кој се наведува дека банката ќе обезбеди заем од 100 милиони евра за проширување на електраната Деир Али во Сирија.[45]

Нуклеарна енергија[уреди | уреди извор]

Сирија се откажала од плановите за изградба на реактор ВВЕР-440 по несреќата во Чернобил .[46] Плановите за нуклеарна програма биле оживеани на почетокот на 2000-тите години кога Сирија преговарала со Русија за изградба на нуклеарна постројка што би вклучувала нуклеарна централа и постројка за атомска дезинсекција на морска вода.[47]

Индустрија и производство[уреди | уреди извор]

Индустрискиот сектор, кој вклучува рударство, производство, градежништво и нафта, учествувал со 27,3 проценти во бруто домашниот производ (БДП) во 2010 година и вработувал околу 16 проценти од работната сила.[5] Главните индустриски производи се нафта, текстил, преработка на храна, пијалоци, тутун, ископување на фосфатни карпи, цемент, дробење на маслени семиња и монтажа на автомобили. Производствениот сектор во Сирија претежно доминирал во државата сè до 90-тите години на минатиот век, кога економските реформи дозволиле поголемо учество на приватниот и локалниот сектор. Приватното учество останува ограничено од недостаток на инвестициски фондови, ограничувања на цените на влез / излез, незгодни регулативи за царински и девизи и слаб маркетинг.[39]

Бидејќи цените на земјиштето не ги контролира државата, недвижниот имот е еден од ретките домашни авении за инвестиции со реални и сигурни приноси. Активностите во градежниот сектор имаат тенденција да ги отсликуваат промените во економијата. Закон за инвестиции бр. 10 од 1991 година, кој ја отворил земјата кон странски инвестиции во некои области, го означил почетокот на силно заживување, со раст на реалниот план во текот на 2001 и 2002 година.[39]

Услуги[уреди | уреди извор]

Услугите имале удел од 60,4% од бруто домашниот производ (БДП) во 2017 година [5] и вработувале 67% од работната сила, вклучувајќи ја и владата, во 2008 година.[35] Од мај 2009 година било објавено дека цените на канцелариите во Дамаск вртоглаво растат.[48]

Банкарство и финансии[уреди | уреди извор]

Банката ел-Шарк и хотелот Блу Тауер во Дамаск

Од почетокот на Сириската граѓанска војна во 2011 година, има бегство на капитал кон блиските земји. Сирија е предмет на санкции од страна на САД, Канада, ЕУ, Арапската лига и Турција поради граѓанската војна.[49][50][51] Валута на Сирија е сириската фунта (СФ). Официјалниот курс на фунтата значително се влошил, паѓајќи од 47 СФ за 1 долар пред граѓанската војна на 1256 во јуни 2020 година.[52][53] Од друга страна, додека нејзиниот курс за трансфер на пари е 1250 СФ за 1 долар,[53] неговиот неофицијален курс (црн пазар) паднал на повеќе од 2500 СФ за 1 долар во јуни 2020 година.[54][55] Централната банка на Сирија започнала со работа во 1959 година. Ги контролира сите девизни и трговски трансакции и дава приоритет на кредитирањето на јавниот сектор. Централната банка е предмет на санкции од САД од мај 2004 година, кои ја обвиниле Банката за перење пари.[56] Овие американски санкции може да ја зголемат улогата на либанските и европските банки затоа што забраната за трансакции меѓу американските финансиски институции и Централната банка на Сирија создало зголемување на побарувачката за посреднички извори за трансфери во американски долари. САД, ЕУ, Арапската лига и Турција, исто така, вовеле санкции кон Централната банка поради граѓанската војна.[57][58]

Шесте специјализирани државни банки - Централна банка на Сирија, Комерцијална банка на Сирија, Земјоделска кооперативна банка, Индустриска банка, Популарна кредитна банка и Банка за недвижнини - се големи финансиски оператори. Секој од нив располага со средства и одзема депозити од одреден сектор. Индустриската банка, исто така, е насочена повеќе кон јавниот сектор, иако е недоволно капитализирана. Како резултат, приватниот сектор често е принуден да банкарува во странство, процес кој е поскап и е лошо решение за потребите на индустриското финансирање. Многу деловни луѓе патуваат во странство за да депонираат или позајмат средства. Се проценува дека Сиријците депонирале 6 милијарди американски долари во либански банки.

Во 2000-тите, Сирија започнала реформи во финансискиот сектор, вклучително и воведување на приватни банки и отворање на берзата за хартии од вредност во Дамаск во март 2009 година.[59] Во 2001 година, Сирија ги легализирала приватните банки.[12] Странските банки добиле лиценци во декември 2002 година, согласно законот 28 март 2001 година, кој овозможува формирање приватни и заеднички банки. На странците им е дозволено до 49% сопственост на банка.[35] Заклучно со јануари 2010 година, биле отворени 13 приватни банки, вклучувајќи и две исламски банки.

Сирија презела постепени чекори за олабавување на контролата врз девизите. Во 2003 година, владата го откажала законот со кој се криминализира користењето на странски валути во приватниот сектор, а во 2005 година им дозволила на лиценцирани приватни банки да продаваат специфични износи на девизи на сириски граѓани под одредени околности и на приватниот сектор за финансирање на увозот. Во октомври 2009 година, Сирија дополнително ги олабавила своите ограничувања за трансфер на валути дозволувајќи им на Сиријците кои патуваат во странство да повлечат еквивалент до 10.000 американски долари од нивните сметки во сириската фунта. Во пракса, одлуката им овозможува на локалните банки да отворат сметки во износ од најмногу 10 000 долари што нивните клиенти можат да ги користат за нивните платежни картички во меѓународни рамки. Имателите на овие сметки ќе можат да повлекуваат до 10 000 долари месечно додека патуваат во странство.[12]

За привлекување инвестиции и олеснување на пристапот до кредит, владата им дозволила на инвеститорите во 2007 година да добиваат заеми и други кредитни инструменти од странски банки и да ги враќаат заемите и сите пресметани камати преку локалните банки со користење на приходите од проектот. Во февруари 2008 година, владата им дозволила на инвеститорите да добиваат заеми во странска валута од локални приватни банки за финансирање на капитални инвестиции Девизниот курс на Сирија е фиксен, а владата одржува два официјални курса - едниот курс на кој се засноваат буџетот и вредноста на увозот, царината и другите официјални трансакции, а вториот го утврдува Централната банка на дневна основа што ги опфаќа сите други финансиски трансакции . Владата во 2006 година донела закон со кој се дозволува работење на приватни компании за размена на пари. Сепак, сè уште постои мал црн пазар за девизи.[12]

Туризам[уреди | уреди извор]

Туризмот во Сирија значително се намалил како резултат на Сириската граѓанска војна, која започна во 2011 година и е во тек, и нејзината поврзана бегалска криза . Туризмот е дополнително под влијание на епидемијата на КОВИД-19, што започнала во март 2020 година. Меѓународните економски санкции воведени на Сирија и наглиот пад на вредноста на сириската фунта негативно влијаат и на туризмот во Сирија.

Работници[уреди | уреди извор]

Сирија има околу 21 милиони жители, а бројките на сириската влада ја ставаат стапката на пораст на населението на 2,37%, со 65% од населението на возраст под 35 години и повеќе од 40% на возраст под 15 години.[12] Секоја година повеќе од 200.000 нови баратели на работа влегуваат во сирискиот пазар на труд, но економијата не успеала да ги апсорбира.[60] Во 2017 година, сириската работна сила се проценува на вкупно околу 3,767 милиони луѓе.[5] Околу 67 проценти работеле во услужниот сектор вклучувајќи ја владата, 17 проценти во земјоделството и 16 проценти во индустријата во 2008 година. Вработените во државниот и јавниот сектор сочинуваат околу 30% од вкупната работна сила и имаат многу ниски плати.

Според статистичките податоци на сириската влада, стапката на невработеност во 2009 година изнесувала 12,6%; сепак, поточни независни извори ја ставаат поблиску до 20%.[12] Околу 70 проценти од сириската работна сила заработува помалку од 100 американски долари месечно. Анегдотски докази сугерираат дека многу повеќе Сиријци бараат работа преку границата во Либан отколку што покажуваат официјалните бројки. Во 2002 година била формирана Комисијата за невработеност (УЗ), со задача да создаде неколку стотици илјади работни места во период од пет години.[60] Од јуни 2009 година било објавено дека околу 700.000 домаќинства во Сирија - околу 3,5 милиони луѓе - немаат приход.[61] Владини претставници признаваат дека економијата не расте со доволно темпо за да се создадат доволно нови работни места годишно за да одговараат на растот на населението. Програмата за развој на ООН во 2005 година објавила дека 30% од сириското население живее во сиромаштија и 11,4% живее под нивото на егзистенција .

Цена на судирот[уреди | уреди извор]

Извештајот на „ Стратешка група за предвидување“, тинк-тенк со седиште во Индија, ја пресметала можната цена на конфликтот за Блискиот Исток за периодот 1991–2010 година на 12 трилиони американски долари во 2006 долари. Уделот на Сирија во ова бил 152 милијарди американски долари, повеќе од четири пати повеќе од предвидениот БДП за 2010 година од 36 милијарди американски долари.[62]

Сирискиот центар за истражување на политиките во март 2015 година изјавил дека, дотогаш, скоро три милиони Сиријци ја изгубиле работата заради граѓанската војна, предизвикувајќи загуба на примарниот извор на приход на повеќе од 12 милиони луѓе; нивото на невработеност „се зголемило“ од 14,9 проценти во 2011 година на 57,7 проценти на крајот на 2014 година. Како резултат, 4 од 5 Сиријци тогаш живееле во сиромаштија, со 30 проценти од населението кое живее во „огромна сиромаштија“ и често не може да ги исполни основните потреби за храна од домаќинствата.[63] Проценка од 2014 година кажува дека населението под прагот на сиромаштија во Сирија е 82,5%.[64]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 „MIDDLE EAST :: SYRIA“. CIA.gov. Central Intelligence Agency. Архивирано од изворникот на 2017-12-05. Посетено на 29 December 2019. Укажано повеќе од еден |accessdate= и |access-date= (help)
  2. „Labor force, total - Syrian Arab Republic“. data.worldbank.org. World Bank. Посетено на 16 November 2019.
  3. „Unemployment, total (% of total labor force) (modeled ILO estimate) - Syrian Arab Republic“. data.worldbank.org. World Bank & ILO. Посетено на 5 April 2020.
  4. „Ease of Doing Business in Syrian Arab Republic“. Doingbusiness.org. Посетено на 2017-01-24.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 CIA World Fact Book - Syria's Economy. Cia.gov.
  6. Perthes, Volker (1997). The Political Economy of Syria Under Assad. London and New York: I.B. Tauris. стр. 2. ISBN 1-86064-192-X.
  7. 7,0 7,1 Perthes, Volker (1997). The Political Economy of Syria Under Asad. London and New York: I.B. Tauris. стр. 2. ISBN 1-86064-192-X.
  8. „Purchasing Power Parity Converted GDP per Capita (Chain Series) for Syria“. Purchasing Power Parity Converted GDP Per Capita (Chain Series) for Syria. FRED Economic Data: Federal Reserve Bank of St Louis. January 1960. Посетено на 25 October 2018.
  9. „Middle East :: Syria — the World Factbook - Central Intelligence Agency“. CIA World Factbook. Central Intelligence Agency. Посетено на 25 October 2018.
  10. „Purchasing Power Parity Converted GDP per Capita, G-K method, at current prices for Syria“. FRED Economic Data. Federal Reserve Bank of St Louis. January 1960. Посетено на 25 October 2018.
  11. „Counting the Cost: Agriculture in Syria after six years of crisis : FAO in Emergencies“. www.fao.org (англиски). Посетено на 2018-04-28.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 12,5 12,6 „Background Note: Syria, September 2010“. US State Department - Bureau of Near Eastern Affairs. Посетено на 24 June 2017.
  13. „Syria unrest: Arab League adopts sanctions in Cairo“. BBC. 27 November 2011. Посетено на 24 August 2012.
  14. „Australia Ramps Up Sanctions on Syria“. ABC. 25 June 2012. Посетено на 24 August 2012.
  15. „Canada imposing further sanctions on Syria“. CBS. 23 December 2011. Посетено на 24 August 2012.
  16. „EU Preparing New Syrian Sanctions“. The Daily Telegraph. 19 July 2012. Посетено на 24 August 2012.
  17. „Norway Aligns Itself with Tougher EU Sanctions against Syria“. The Nordic Page. 26 July 2011. Посетено на 24 August 2012.
  18. „Swiss broaden sanctions against Syria“. Reuters. 14 August 2012. Архивирано од изворникот на 2015-09-24. Посетено на 24 August 2012.
  19. „Georgia joins EU sanctions against Syria“. Georgia Times. 8 August 2012. Архивирано од изворникот на 13 May 2013. Посетено на 24 August 2012.
  20. „Japan Imposes New Sanctions on Syria“. RTT. 6 July 2012. Посетено на 25 August 2012.
  21. „South Korea Sanctions Taiwanese, Syrian Firms For Weapons Trade With The North“. 26 June 2015. Посетено на 30 August 2018.
  22. „Taiwan supports sanctions against Syria for chemical attacks: MOFA - Politics - FOCUS TAIWAN - CNA ENGLISH NEWS“. Посетено на 30 August 2018.
  23. „Turkey Moves to Intensify Sanctions Against Syria“. New York Times. 30 November 2011. Посетено на 24 August 2012.
  24. „U.s. trade and financial sanctions against syria“. Embassy of the United States Damascus. 29 April 2011. Посетено на 24 August 2012.
  25. „Syrian middle class suffers as economy hit by rebel gains“. Gulf News. Financial Times. 17 May 2015. Архивирано од изворникот на 22 September 2015. Посетено на 18 May 2015.
  26. „Syria: Overview“. World Bank. Посетено на 25 October 2018.
  27. „The World Factbook — Central Intelligence Agency“. www.cia.gov (англиски). Посетено на 2018-04-15.
  28. Asia, Steve H. Hanke This article appeared in the October 2013 issue of Globe (2013-09-26). „Syria's Other Problem: Inflation“. Cato Institute (англиски). Посетено на 2018-04-15.
  29. Bashar al- Assad fires his PM amid worsening economic crisis
  30. „архивска копија“ (PDF). Архивирано од изворникот (PDF) на 2018-07-23. Посетено на 2020-11-23.
  31. Syria: National debt from 2000 to 2010 in relation to gross domestic product (GDP). Statista
  32. 32,0 32,1 „Country Profile: Syria, April 2005“ (PDF). Library of Congress – Federal Research Division. стр. 9–10.
  33. 33,0 33,1 Syria (08/04) . US State Department.
  34. The World Bank DataBank | Explore . Create . Share. Databank.worldbank.org.
  35. 35,0 35,1 35,2 The World Factbook. Cia.gov.
  36. „Syria“. atlas.media.mit.edu (англиски). Посетено на 2018-04-28.
  37. Syria. US State Department (24 October 2012).
  38. „Syria Looks for Big Wheat Purchase“. Reuters. 29 August 2012. Архивирано од изворникот на 2012-08-30. Посетено на 31 August 2012.
  39. 39,0 39,1 39,2 39,3 39,4 „Country Profile: Syria, April 2005“ (PDF). Library of Congress – Federal Research Division. стр. 10.
  40. „Ministry of Petroleum and Mineral Resources of Syria“. www.nti.org. Посетено на 30 August 2018.
  41. Taib, Mowafa. „2009 Minerals Yearbook: Syria“ (PDF). US Geological Survey. Посетено на 23 August 2011.
  42. Fineren, Daniel (14 August 2011). „Factbox: Syria's energy sector“. Reuters. Архивирано од изворникот на 2011-08-28. Посетено на 18 August 2011.
  43. „BP Statistical Review of World Energy June 2011“ (PDF). British Petroleum. pp. 6-8. Посетено на 18 August 2011.
  44. IMF Country Report (PDF). стр. 17. Посетено на 18 August 2011.
  45. Islamic Bank to loan Syria €100M[мртва врска][мртва врска]
  46. „Emerging Nuclear Energy Countries“. World Nuclear Association. April 2009. Посетено на 2009-04-22.
  47. „Syria Profile. Nuclear Overview“. Nuclear Threat Initiative. November 2006. Архивирано од изворникот на 18 August 2011. Посетено на 2007-07-15. Наводот journal бара |journal= (help)
  48. Damascus office prices are skyrocketing[мртва врска][мртва врска]
  49. Cutler, David (2011-11-28). „Factbox: Sanctions imposed on Syria“. Reuters. Архивирано од изворникот на 2015-09-24. Посетено на 2020-11-23.
  50. „Turkey Slaps Economic Sanctions on Syria“. Fox News. 2011-11-30.
  51. „Canadian Sanctions | Foundation for Defense of Democracies“. Defenddemocracy.org. Архивирано од изворникот на 6 August 2018. Посетено на 2013-02-04.
  52. Morad, Abood (17 June 2020). „المركزي : تعديل سعر صرف الليرة السورية مقابل الدولار“. صحيفة الجماهير | حلب (арапски). Посетено на 17 June 2020.
  53. 53,0 53,1 Presse, AFP-Agence France. „Syria Devalues Currency As New US Sanctions Hit“. www.barrons.com. Посетено на 17 June 2020.
  54. Submission, Internal (17 June 2020). „Syria devalues currency amid chaos ahead of new U.S. sanctions“. The Japan Times.
  55. „Syrian central bank raises official exchange rate - China.org.cn“. www.china.org.cn. Посетено на 17 June 2020.
  56. „U.S. trade and financial sanctions against Syria“. Embassy of the United States Damascus. 29 April 2011. Посетено на 2012-08-24.
  57. Cutler, David (28 November 2011). „Factbox: Sanctions imposed on Syria“. Reuters. Архивирано од изворникот на 2015-09-24. Посетено на 2020-11-23.
  58. „Turkey Slaps Economic Sanctions on Syria“. Fox News. 30 November 2011.
  59. "Syria launches first stock exchange". Google, AFP (10 March 2009).
  60. 60,0 60,1 Syria country profile, p. 12.
  61. Peskin, Doron (23 June 2009). „Syria: 160 villages abandoned due to famine“. YNet news. Посетено на 30 August 2018.
  62. "Cost of Conflict in the MIddle East". Соопштение за печат.  посет. 3 јануари 2016 г
  63. „Aid agencies slam UN Security Council over Syria“. Al Jazeera. Al Jazeera Media Network. 12 March 2015. Посетено на 12 March 2015.
  64. „Field Listing :: Population below poverty line § Syria“. The World Factbook. Архивирано од изворникот на 23 April 2020. Посетено на 23 May 2020.

Цитирани дела[уреди | уреди извор]

Белешки[уреди | уреди извор]

  1. data are in 2015 dollars
  2. modeled ILO estimate

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

  • Економија на Сирија, текстуални и графикони на податоци од светската банка и факт-книгата на ЦИА, домаќин на Либанскиот форум за економија