Велестово

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Велестово
Velestovo 01.JPG

Поглед кон Велестово на Галичица

Велестово is located in Македонија
Велестово
Местоположба на Велестово во Македонија
Координати 41°5′0″N 20°49′40″E / 41.08333° N; 20.82778° E / 41.08333; 20.82778Координати: 41°5′0″N 20°49′40″E / 41.08333° N; 20.82778° E / 41.08333; 20.82778
Регион Logo of Southwestern Region, North Macedonia.svg Југозападен
Општина Coat of arms of Ohrid Municipality (2014).png Охрид
Област Охридско
Население 53[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 6000
Повик. бр. 046
Надм. вис. 1246 м
Слава Голема Богородица
Велестово на општинската карта
Велестово во Општина Охрид.svg

Атарот на Велестово во рамките на општината
Commons-logo.svg Велестово на Ризницата


Велестово — село во Општина Охрид, во околината на градот Охрид.

Потекло на името[уреди | уреди извор]

Името на селото се поврзува со древниот пагански словенски бог Велес.[2]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Сретселото на Велестово

Ова село се наоѓа во Охридско, во средишниот дел на територијата на Општина Охрид, југоисточно од градот Охрид, на оддалеченост од 7 километри и припаѓа на неговата рурбална зона.[3] Селото е планинско, на надморска височина од 1.080 метри, чиј атар се издига до сртот на планината Галичица, каде што се допира со подрачјето на Општина Ресен.[3]

Селото е распослано на падините на Галичица, на височина од околу 1.000 метри. Мештаните со вода за пиење се снабдувале од селски чешми, а денес има водовод.[4]

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Елен Врв, Стара Рача, Глогон, Селиште, Горни Студенец, Корита, Калишта, Вар, Долни Вар, Кабре, Сливана, Високи Врв, Красје, Баљјак, Синадоец и Црско.[4]

Селото има два дела, поделено на Горно или Старо Велестово на височина од околу 1.000 метри и Долно или Ново Велестово, во долината Рача. Ново Велестово е основано по Втората светска војна од доселеници од Старо Велестово. Порано, во месноста Рача се наоѓале селските лозја. Растојанието помеѓу двата дела изнесува 2 километри.[4]

Велестово се граничи со селото Коњско на југ, со Рамне на север, со ресенските села Петрино и Евла на исток и со градот Охрид и Охридското Езеро на запад.[5]

Денес, Рача (Ново Велестово) претставува охридска населба, целосно одвоена од селото.

Од Охрид, селото Велестово е поврзано со асфалтиран пат.

Историја[уреди | уреди извор]

Велестово спаѓа во старите охридски села. Најверојатно потекнува уште од средниот век. Името на селото е словенско и истоимено село се наоѓа во Црна Гора.[4]

Во селото се наоѓаат многу старини. Во месноста Долна Рача, пониско од денешното село, се наоѓаат 2-3 извори и има предание дека таму се наоѓало старото село. Таму се наоѓаат само гробови. Преданието тврди дека селото се поместило повисоко поради Турците. Тоа е месноста Селиште, над денешното село. И на оваа месност, селото не останало многу, бидејќи „имало ламја, која ги јадела луѓето“. На оваа месноста постоела црквата „Св. Богородица“.[4]

Во XIX век, Велестово било село во Охридската каза, на Отоманското Царство.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Селската чешма

Селото има мошне голем атар, којшто зафаќа простор од 29,7 км2. На него преовладуваат пасиштата на површина од 1.603,5 хектари, на шумите отпаѓаат 739,6 хектари, а на обработливото земјиште 425,4 хектари.[3]

Селото, во основа, има мешовита земјоделска функција.[3]

До Втората светска војна, мештаните се занимавале главно со сточарство и најмногу се одгледувале кози и овци. Стоката била напасувана на планината Галичица, во месностите Џафа и Асан Џура. Исто така, многумина оделе и да работат за други во Охридско и Битолско. Меѓутоа, сточарството денес е целосно напуштено. Многумина работат во самиот град или заминале на привремена работа во странство.[4]

Оние жители кои остануваат во селото преку целата година во најголем број се пензионери, а неколку жители се занимаваат и со овчарство.

Население[уреди | уреди извор]

Во книгата „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“, издадена во Истанбул во 1878 година, во која е прикажена статистиката на машкото население од 1873 година, селото е посочено со 80 домаќинства и 245 жители.[6]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Велестово живееле 560 жители, сите Македонци.[7] Според егзархискиот секретар Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Велестово имало 560 жители, под врховенството на Бугарската егзархија.[8]

Селото е големо и во 1961 година броело 1.020 жители, а во 1994 година 1.103 жители, македонско население.[3][9]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Велестово живееле 53 жители, сите Македонци.[1]

Изминативе дваесетина години поголем дел од сопствениците ги продавале своите ниви на луѓе кои ги привлекла убавината на селото. Новите куќи се користат повремено најчесто во летниот период. Мал број жители од 7-8 домаќинства постојано живеат во селото.

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[10] 1905[11] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 560 560 823 943 1.020 1.123 1.237 1.209 1.103 53
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[12]

Родови[уреди | уреди извор]

Велестово е многу старо македонско православно село, сите родови во селото се староседелски.[4]

Родови во селото се: Пазарковци, Климовци, Шаровци или Гаврановци, Анѓеловци, Шаптевци, Пупунцовци, Тупановци, Шиниковци, Богдановци, Џајковци, Маљуковци, Башевци, Јолевци, Мулазимовци, Балевци, Трифуновци, Цоцевци, Белевци, Милевци, Таневци, Думевци, Мишевци и Упарчевци.

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Објект на Црвениот крст во селото

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Охрид, која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1996 до 2004 година, селото било дел од некогашната Општина Охрид.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Охрид.

Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од тогашната општина Охрид.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Галичица, во која покрај селото Велестово, се наоѓале и селата Велгошти, Елшани, Лескоец, Љубаништа, Коњско, Пештани, Рамне, Скребатно, Трпејца и Шипокно. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Шипокно, во која влегувале селата Велестово, Коњско и Шипокно.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 1296 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.[13]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 145 гласачи.[14]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Поглед на главната селска црква „Успение на Пресвета Богородица“
Археолошки наоѓалишта[15]
Цркви[16]
Манастири
Параклиси
  • Параклис „Св. Петка“
Спомен-плочи
  • Спомен-плоча на селската чешма за НОБ

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Слави[4]
Други
  • Ѓомлезијада — еден вид натпревар за најдоброто ѓомлезе

Личности[уреди | уреди извор]

Родени во Велестово

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Поетска ноќ во Велестово.

Секоја година тука се одржува поетски уметнички собир под отворено небо. Поетската ноќ во Велестово има и изложба на скулптури. До сега се одржани преку 20 средби.

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Постари иселеници од Велестово има во градот Охрид, како Масниовци, Талевци и Богдановци, како и во пониските охридски села: Велгошти (Белевци, 5 к.), Горно Лакочереј (Ангеловци, 3 к. и Јасмовци, 70 к.), Вапила (Климовци, 25 к.), Подмоље (Велестовци, 6 к.) и Горенци (Охридско) (Бургаз).[4]

По Втората светска војна, од селото се иселил голем број од населението.[4]

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 29 декември 2019.
  2. Велес“. Македонска енциклопедија , книга I (А-Љ): стр. 256. (2009). Скопје: МАНУ.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Панов, Митко (1998). Енциклопедија на селата во Република Македонија (PDF). Скопје: Патрија. стр. 50. Посетено на 29 декември 2019.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 Трифуноски, Јован Ф. (1992). Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања. Београд: Српска академија наука и уметности. ISBN 8670251582. OCLC 27418468.
  5. „Велестово | Рурален развој Охрид“. web.archive.org. 2019-12-09. Посетено на 2020-01-01.
  6. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, с. 100-101.
  7. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 252
  8. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 162-163.
  9. Податоците за населеното место Рача, согласно важечките територијални организации за време на пописите од 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991 и 1994 година, се содржани во податоците за населеното место Велестово.
  10. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  11. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  12. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика.
  13. „Описи на ИМ“. Посетено на 29 декември 2019.
  14. „Претседателски избори 2019“. Посетено на 29 декември 2019.
  15. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  16. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]