Елшани

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Елшани
Elshani 2008 06 10.JPG

Панорама на Елшани

Елшани се наоѓа во Republic of Macedonia
Елшани
Местоположба на Елшани во Македонија
Координати 41°01′31″ СГШ 20°48′48″ ИГД / 
Општина Општина Охрид
Население 590 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 870 м
Мреж. место Елшани
Commons-logo.svg Елшани на Ризницата

Елшани е село во Општина Охрид.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Елшани се наоѓа на 10 км јужно од градот Охрид. Основниот дел од селото е сместен на 850 - 950 метри надморска височина, на неколку стотици метри од Пештани и од брегот на Охридското Езеро. Новата придружна населба Елешец започнува на езерскиот брег, на 700 м.н.в.[1]

Историja[уреди | уреди извор]

Гравура од Христофор Жефаровиќ од XVIII век на која се прикажани: Охрид, Елшани, Пештани, Трпејца и црквата Богородица Заумска
  • ран 13-ти век: се среќава првата писмена трага за Елшани
  • 1395: Елшани паѓа под власт на Османлиите
  • 1408: изградена (обновена) е црквата "Св. Илија"
  • Kраj на XIX век: Елшани има 240 жители
  • 1903: во Илинденското востание жителите на Елшани учествуваат со своја чета, при што се дадени и жртви во човечки животи; во борбите посебно се истакнал војводата Никола Митрев - Езерски
  • 1912: крај на османлиската власт во Македонија; во текот на Првата балканска војна Елшани е окупирано од Србите кои вршат воена мобилизација на машкото население - 13 души се убиени на военото поле
  • 1915: селото е под бугарската воена окупација во текот на Првата светска војна
  • 1918: Елшани под власт на новото Кралство на Србите, Хрватите и Словенците (подоцна преименувано во Кралство Југославија)
  • 1941: италијанска фашистичка окупација
  • 1943: бугарска окупација; многумина елшанци се приклучуваат на НОАВ, од кои седуммина се убиени во борба
  • 1944: крај на туѓата власт и сега Елшани е во (Социјалистичка) Република Македонија, која во тоа време е една од шестте републики на Социјалистичка Федеративна Република Југославија; селото го постигнува најголемиот напредок во својата повеќевековна историја, кога за прв пат се изградени патишта, водовод, електрична и телефонска мрежа
  • 1991: Елшани ја дочекува независността на Република Македонија, како едно од најзачуваните села, со сите неопходни услови за опстанок и можности за понатамошен развој

Економија[уреди | уреди извор]

Поглед на Елшани од месноста Вршек

Повеќето од жителите на Елшани се вработени во хотелите на езерскиот брег или во охридските претпријатија. Многумина развиваат самостојна стопанска дејност во градот или во селото. Сепак, многу од традиционалните селски занимања се зачувани: секое семејство има свое лозје и градина, се одгледуваат животни, а задржано е и традиционалното производство на вино и ракија.

Демографија[уреди | уреди извор]

Елшани има 680 жители кои во селото живеат преку целата година. Во летните денови околу 400 други луѓе престојуваат како повремени жители во нивните привремени домови подигнати во близина на езерото во населбата Елешец.

Повеќето жители на Елшани по потекло се Македонци и нивниот мајчин јазик е македонскиот, но во селото има доселеници и од друго етничко потекло.

Според последниот попис на населението на Македонија од 2002 година, селото има 590 жители. Следува табела на националната структура на населението[2]

Националност Вкупно
Македонци 590
Турци 0
Роми 0
Албанци 0
Власи 0
Срби 0
Бошњаци 0
Други 0

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Во селото постои 4-годишно основно училиште, кое работи во рамките на училиштето „Св. Наум Охридски“ од Пештани.

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Поглед на Елшани и црквата Св. Илија од Манчој

Елшани претставува засебна Месна заедница, во чиј состав влегува и населбата Елешец.

Културни и природни знаменитости [3][уреди | уреди извор]

Со векови, православното христијанство е традиционалната религија, а датирањето на најстарата црква оди дури во 1408 година. Во селото постојат две цркви: Соборната црква „Св. пр. Илија“ (обновена во 1859; насликана во1944) и „Св. мч. Мино“ (изградена во 1994). Капелата „Св. Петка“ од 1947 ја употребуваат жителите на Елшани и Пештани. Околу селото се наоѓаат уште три свети места на кои се изведуваат молитвени ритуали.

Во средиштето на селото се наоѓа спомен-чешмата „Клајнец“ на која врз мермерна плоча се запишани имињата на паднатите борци од НОАВ. Во Елшани можат да се видат остатоци од старата селска архитектура.

Елшани е опкружено со територијата на Националниот парк „Галичица“, а во непосредна близина е Охридското Езеро.

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Василичарската песна на Елшани

Сива, сива Василица, каде си се осивила?
Тамо долу на Бел Дунав!
Што имаше, што немаше?
Ми имаше златна чаша,иконата, во чашата рујно вино,
во виното златен прстен, златен прстен недокрстен...
Сурва Годинааааааааааааааа!!!!

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Туризам во Елшани[уреди | уреди извор]

Со редовен автобуски сообраќај Елшани е поврзано со градот Охрид (10 км), 10-12 пати преку целиот ден. Почести се врските меѓу Охрид и Пештани при што автобусите секогаш застануваат и во близина на селото Елшани, кај авто кампот во Елешец.

Сместување може да се најде во десетина семејни куќи во текот на целата година и со различна местоположба, покрај Охридското езеро или повисоко во планината Галичица. Покрај езерото е сместен и авто кампот во Елешец, кој е добро организиран, но работи само во летно време. Во селото има неколку продавници кои обезбедуваат храна, пијалоци и други работи, потребни за пријатен престој помеѓу зелените височини на планината Галичица и сините води на Охридското езеро.

Елшани е извонредна почетна точка за планински прошетки или искачување по карпи во Националниот парк Галичица. Од друга страна, разгранетата мрежа од патеки, тесни селски улици и локални неоптоварени патишта се идеални за пешачење, трчање или велосипедизам, за луѓе од сите возрасти и степени на подготвеност.

Екологија[уреди | уреди извор]

Селото се соочува со сериозни еколошки проблеми кои се одразуваат негативно на квалитетот на животот на месното население, а го забавуваат и развојот на туризмот. Целата водоводна мрежа во стариот (повисокиот планински) дел на селото е изработена од канцерогените азбестни цевки. Не постои ни соодветна канализација поради што отпадните води завршуваат во септички јами или преку селската река течат низ Елшани и соседното село Пештани, а потоа непречистени се влеваат во Охридско Езеро. Во лето загадената вода од селската река се употребува за наводнување на селските градини. Во летниот период во попладневните часови се јавува недостиг од вода за пиење, најчесто поради тоа што водата од селскиот водовод се употребува за стопански цели (наводнување). Ваквите недостатоци ги одвраќаат посебно домашните туристи кои се добро запознати со нив.[4][5]

Личности[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Мишо Јузмески: „Елшани - живот меѓу каменот и водата“, Елшани, 2009
  2. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  3. Мишо Јузмески: „Елшани - живот меѓу каменот и водата“, Елшани, 2009
  4. Септичките јами - еколошка бомба за Oхридско Езеро
  5. Септичките јами еколошка закана за Охридското Езеро

Надворешни врски[уреди | уреди извор]