Сирула

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Сирула
Куќа во Сирула.jpg

Традиционална куќа во селото Сирула

Сирула is located in Македонија
Сирула
Местоположба на Сирула во Македонија
Координати 41°14′4″N 20°50′40″E / 41.23444° СГШ; 20.84444° ИГД / 41.23444; 20.84444Координати: 41°14′4″N 20°50′40″E / 41.23444° СГШ; 20.84444° ИГД / 41.23444; 20.84444
Регион Logo of Southwestern Region, North Macedonia.svg Југозападен
Општина Coat of arms of Ohrid Municipality (2014).png Охрид
Област Охридско
Население 10[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 6306
Повик. бр. 046
Надм. вис. 939 м
Слава Свети Никола Талалеј
Сирула на општинската карта
Сирула во Општина Охрид.svg

Атарот на Сирула во рамките на општината
Commons-logo.svg Сирула на Ризницата


Сирула — село во Општина Охрид, во околината на градот Охрид.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Ова село се наоѓа во Охридското Поле, во северниот дел на територијата на Општина Охрид.[2] Селото е планинско, на надморска височина од 1.060 метри. Од самиот град Охрид е оддалечено 18 километри.[2]

Сирула е планинско село во околината на градот Охрид, на самата граница со соседната областа Дебрца. Околни села се: Куратица, Расино, Вапила и Ливоишта. Мештаните со вода за пиење се снабдуваат од извори.[3]

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Ливаѓе, Св. Петка, Мартиној Ливаѓе, Езерец, Митра-Арен, Блажо-Нивче, Широка Арен, Топли Дол, Сирулска Река, Благуње, Велкоска Чешма, Манко Село, Длаги Рид, Турски Рид, Кутел или Кале и други.[3]

Селото е од збиен тип и не се дели на маала.[3]

Историја[уреди | уреди извор]

Сирула претставува старо село. Во историските извори се сретнува во 1582 година, кога имало 41 домаќинство и било дервенџиско село. Се наоѓало на патот Охрид-Демир Хисар. За безбедноста на патот постоела стража на месноста Висока Чука, како и на Страине.[3]

Меѓутоа, ова старо село се наоѓало на повисока положба, кај изворот Зенгоа Чешма. Промената се случила во 1820 година. На старото село се наоѓа месноста Кутел или Кале. Положбата на денешното село всушност биле нивите на некогашните мештани на старото село.[3]

Во околината на селото некогаш постоеле два манастира. Едниот на граница со атарот на Вапила, во месноста Манастириште. Тој бил познат манастир и имал над 6.000 грла кози и повеќе монаси. Вториот манастир бил на месноста Света Петка, кој подоцна бил пренесен во селото Велгошти.[3]

Во XIX век, Сирула било село во Охридската каза, на Отоманското Царство.

За време на Илинденското востание сите куќи во селото биле запалени.[3]

Стопанство[уреди | уреди извор]

Атарот зафаќа површина од 23,6 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 1.301 хектар, на обработливото земјиште отпаѓаат 610 хектари, а на пасиштата 156 хектари.[2]

Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција.[2]

До крајот на Втората светска војна, мештаните главно се занимавале со земјоделство и сточарство. Одгледувале кози, овци, волови и коњи и на планината имало 10 бачила.[3]

Население[уреди | уреди извор]

Во книгата „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“, издадена во Истанбул во 1878 година, во која е прикажена статистиката на машкото население од 1873 година, селото е посочено со 40 домаќинства и 125 жители.[4]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Сирула живееле 440 жители, сите Македонци.[5] Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“), во 1905 година во Сирула имало 440 жители, егзархисти.[6]

Од селото се иселил голем број од населението, така што тоа преминало од средна во мала населба, населена со македонско население и е доведено во фаза на раселување. Така, во 1961 година Сирула имала 631 жител, а во 1994 година бројот се намалил само на 25 жители.[2]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Сирула живееле 10 жители, сите Македонци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[7] 1905[8] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 440 440 562 625 631 363 121 36 25 10
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[9]

Родови[уреди | уреди извор]

Сирула е чисто православно македонско село. Сега во селото има само 3 родови, сите староседелски.[3]

Родови во селото се: Јанчевци (5 к.), Марковци (5 к.), Ивановци (5 к.), сите родови се староседелски кои живееле во Старо Село кое постоело во атарот на селото. Во родот Јанчевци се знае следната генеологија Цељко (жив на 87 год. во 1980 година) Ристо-Јован-Јанче, кој се преместил во Сирула околу 1820 година.

Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ од крајот на 1940-тите, родови во селото биле:[10]

  • Староседелци: Таневци или Нечковци, Сабрчковци и Бандевци (18 к.); Младеновци (9 к.); Јанчевци (8 к.); Гргушовци или Јоновци (2 к.); Бачковци и Ставревци (8 к.) и Крстановци и Петревци (10 к.).
  • Доселеници: Стојановци (10 к.), доселени се на почетокот од XIX век од селото Речица; Бочкаровци (5 к.), доселени се средината на XIX век од селото Велмеј во Дебарца и Марковци (15 к.), доселени се во 1878 година од селото Речица.

Општествени установи[уреди | уреди извор]

  • Поранешно основно училиште, кое прв пат било отворено во 1945 година.

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Охрид, која била проширена при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1996 до 2004 година, селото се наоѓало во рамките на некогашната рурална Општина Косел.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Охрид.

Во периодот од 1955 до 1965 година, селото влегувало во рамките на тогашната општина Косел.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Косел, во која покрај селото Сирула, се наоѓале и селата Вапила, Горно Лакочереј, Долно Лакочереј, Завој, Куратица, Ливоишта, Опеница, Орман, Плаќе, Расино, Речица, Свиништа и Косел. Во периодот 1950-1952, исто така, постоела општината Косел, во која влегувале селата Вапила, Косел, Ливоишта, Расино и Сирула.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Поглед на главната селска црква „Св. Никола“

Селото е опфатено во изборното место бр. 1338 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на месната заедница на селото Ливоишта.[11]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 150 гласачи.[12]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Археолошки локалитети[13]
Цркви[14]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Постари иселеници од Сирула има во Ливоишта (Трпчевци, Крстаноски и Гиноски), Горно Лакочереј (Нечковци), Долно Лакочереј (Сирулци) и во Мислешево (Крстаноски). Потоа постари иселеници има во Охрид (Василевци, Наневци и Гроздановци). После Втората светска војна, има иселеници во Охрид (100 семејства), Велгошти и во Лескоец (15 семејства).[3]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 7 ноември 2019. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 272. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 7 ноември 2019 г. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Trifunoski, Jovan F.; Трифуноски, Јован Ф. (1992). Ohridsko-struška oblast : antropogeografska proučavanja. Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti. ISBN 8670251582. OCLC 27418468. https://www.worldcat.org/oclc/27418468. 
  4. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, с. 100-101.
  5. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, с. 252
  6. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 162-163.
  7. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  8. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  9. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  10. . Архив МАНУ Фонд „ Бранислав Русиќ “ АЕ 87/1. „ Охридско Поле “Сирула... 
  11. „Описи на ИМ“. конс. 7 ноември 2019. 
  12. „Претседателски избори 2019“. конс. 7 ноември 2019. 
  13. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  14. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  15. Христијански храмови и свети места во Охридско од Гоце Ангеличин – Жура, Охрид 2007 година

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]