Судик

Од Википедија — слободната енциклопедија
Судик
Судик is located in Македонија
Судик
Местоположба на Судик во Македонија
Судик на интерактивна карта

Општина Штип
Население 10 жит.
(поп. 2021)[1]

Шифра на КО 30056
Надм. вис. 670 м
Судик на општинската карта
Судиќ во Општина Штип.svg

Атарот на Судик во рамките на општината
Commons-logo.svg Судик на Ризницата

Судик (порано: Судиќ) — село во Општина Штип, во околината на градот Штип.

Некогашно училиште во Судик.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото Судиќ се наоѓа северозападно од Штип, на оддалеченост од 18-20 км од градот.

Распространето помеѓу ридовите: „СОЛУНСКИ“ (620м), „ВЛАШКО БРДО“ (550м).

Реката „СУДИЧКА“ го дели на два дела.

Највисоки врвови се запад: „ПОГЛЕД“ 705м, север: „РУЕН“ со 707м и исток „ОРЛОВ КАМЕН“ 680м кои изобилуваат со благи падини погодни за одгледување на крупен и ситен добиток.

Полето, „СУДИЧКО ПОЛЕ“ е со надморска височина од околу 420 м и истото припаѓа на овчеполието, во поширок опфат.

Со одлична геоположба, одвреме било главна житница на Штипско.

Климата, поволна за живеење на жив свет, луге, стока, ...со средна висина од 650 м надморска височина

Три главни извори со слатка и пивка вода кои во најголемите суши не пресекнуваат се: „ГОРНА ЧЕШМА“, „СЕЛСКА ЧЕШМА“ (извира од СОЛУНСКИ РИД) и „ЧОПУР“. Сите 3 извори, никогаш досега не се секнале со пивка вода.

Растојанијата до градовите Штип, Св.Николе и Пробиштип се отприлика исти, а од Кочани 30 тина км.

Селото непосредно граничи со старите македонски села, (кои постојат и денес): ГОРНО и ДОЛНО ТРОГЕРЦИ, САРЧИЕВО, СТАНУЛОВЦИ, ТРООЛО,

Историја[уреди | уреди извор]

Подрачјето на Судик е населено уште од доцната антика, за што сведочат археолошките наоѓалишта околу селото.[2]

Во XIX век, Судик било село во Штипската каза на Османлиското Царство.

Во 2014 г. на селото официјално му е вратено од традиционалното име Судик наместо дотогашното Судиќ.[3]

Во раното христијанство, (околу 247 год), (се предпоставува дека) „тука е родена и живеела со нејзините родители царица ЕЛЕНА (мајка на цар Константин)“, (која со божја промисла во Ерусалим го наога чесниот крст на кој е распнат Исус Христос).

Тогашната местоположба на селото, за разлика од подоцнежната (сегашната) била од 800-500 метри југоисточно во местото такавикано СРЕДОРЕК и како главен извор за вода е користен изворот ЧОПУР.

(За тоа кажуваат и остатоци кои сè уште во вид на камени или други остатоци кои можат да се пронајдат на тоа место).

Во непосредна близина на СРЕДОРЕК е местото КУЛА, каде е била сместена судница (водена од Методиј) за војните прекршители во римската империја, по која селото го добива името Судиќ.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Демографија[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Судик живееле 192 жители, сите Македонци.[4]

Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Судик имало 256 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.[5]

Според последниот попис на населението на Македонија од 2002 година, селото има 10 жители, сите Македонци.[6]

На табелата е прикажан бројот на населението во сите пописни години:[7]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 192[4] 256[5] 407 452 440 304 86 37 27 10

Родови[уреди | уреди извор]

Судик е македонско село.

Според истражувањата од 1957 година, родови во селото се:

  • Староседелци: Велковци (8 к.), Еровци (7 к.), Субашинци (6 к.), Пејевци (8 к.), Ефремовци (2 к.) и Гаџовци (1 к.)
  • Доселеници: Грбевци (13 к.) доселени се од селото Милино, најверојатно се староседелци во оваа област, Овче Поле; Чавковци (4 к.) доселени се од некое село Карамани над Штип; Шеталевци (5 к.) доселени се од сега раселеното село Толја, кое постоело кај Мечкуевци; Лепитковци (8 к.), Мерешковци (1 к.) и Кожуваровци (4 к.) доселени се, но не знаат од каде.[8]

- *** БИКОВИ /нема податоци/отселени одамна

- ВЕЛКОВИ (Коцеви, Колеви, Таневи, Здравеви, Митреви, Маневи, Малинови (Мунови), Бунгурци, ...)

- ГАЏОВИ

- ГОВЕДАРЦИ (Илиеви, ...)  

- ГРБЕВИ (Постолови, Саздови, Богданови, Илиеви, Смилеви, Јаневи...)

- ГРНЕВИ - КАРАНФИЛОВИ (Доселени од Крневци)

- ЕРОВЦИ (Јаневи,  Стојанови, Костови, Ристови, Стојчеви,..)

- *** ЗАРКОВИ /нема податоци/ отселени одамна во Д.Балван (после бегањето на Турците)

- КОЖУХАРОВИ ... (Доне, Лазо, Андо,...)

- ЛЕПИТКОВИ (Илиеви, Стојчеви, ....)

- МАРТИНОВИ (од Маргита)

- ПЕЕВИ (Трајчеви, Маневи, Ристови,...)

- СИМЕОНОВИ (од Симеон)

- СУБАШИНЦИ (Коцеви, Стојанови, Трајчеви, Ристови,..)

- ТООЛЧАНИ (Ордеви, Тасеви)

- ЧАВКОВИ (Трајчеви, Панови, Митеви, ..)

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Избирачко место[уреди | уреди извор]

Во селото постои избирачкото место бр. 2287 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на приватен објект.[9]

На претседателските избори во 2019 година, на ова избирачко место биле запишани вкупно 5 гласачи.[10]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Верски објекти
  • Црква „Св. Петка“ — главна селска црква
    • Нема податоци за тоа од кога е изградена оваа црква. Се предпоставува дека е изградена пред неколку века. Била единствена. Посветена на Св Петка. За своето постоење била рушена и обновувана повеќепати.
    • Последната градба на црквата (околу 1950г) е од мајстори од с.Судиќ.
    • Дел од нив: Здравев   Славко, Здравев Стево, Павле Ристов,   Блаже Тодев, Стојан Мартинов, Стојан Постолов, Глигор Постолов, Камчо и Генчо Маневи, Серафим Постолов – од Грбеви и уште неколку други. Истите личности биле мајстори над мајсторите.
    • Здравев Славко ги има изработено, познатите „КАМЕНИ ГОЛУБИ“, изработени од цврвен камен,  што ги красат  ѕидовите од надворешната страна на црквата.
    • Дворното место било заградено со ѕид и истиот покриен со ќерамиди.
    • За време на градењето, најмалку 1 степеник е вкопана во земја (од причини што турските властодршци сакале нивните џамии да бидат подминантни, повисоки, поизразени,...
    • Спрема кажувањата, фреските на ѕидовите и иконите биле фнтастични со богати орнаменти ирезби, изработени од познати македонски фрескописци/ зографи.
    • Во периодот од 1980-1990г, поголемиот дел од иконите се превземени/земени (спрема кажување на тогашните жители) од страна на државата и рапределени во други македонски манастири и цркви.
    • Во црквата се слави (и денес како и порано) празникот Св.Петка на 8.ми август секоја година.
    • Во таа прилика е посетена од голем број на домаќини и гости.
    • Покрај Св.Петка, во црквата се собирале и славеле сите големи Христијански разници /Божиќ, Велигден, Спасовден, Св.Тројца/.
    • На сите празници секој од селаните имале сопствено место за седење/служење – за раздавки.
    • Ваквата церемонија со раздавките, се случувала само овде и на ниедно друго место.
    • Во црквата се одвивале сите церемонии поврзани со празници, венчавки, крштевки,...
    • Последната венчавка во оваа црква била во 1974г, 25.05.1994г. на лицата Перо Миланов и сопругата. (Последната свадба во селото е одржана во 1986 г на Иванка Тодева од с.Судиќ
    • Во оваа црква, во селото, со сигурност имало имало ПОПови со постојано живеење и служење.
    • Доказ за тоа се двата гробови, во дворот на влезот на црквата (немаме податоци за имиња на поповите).
    • Покрај овие два гроба, постои и трет, кој со сигурност припаѓа на Мане Пеев, (фамилија Пееви), чукундедо на раскажувачот (Момчило Манев). Ова доведува до заклучок дека Мане Пеев е еден од ктиторите на црквата, веројатно со огромна почит кон него, селаните дозволиле несвештено лице, по заслуга, да биде погребен во дворот а црквата Св Пека – с.Судиќ.
  • Црква „Св. Кирил и Методиј“
  • Параклис „Св. Димитриј“
  • Параклис „Св. Илија“
Археолошки наоѓалишта[2]
  • Дугени — некропола од железно време
  • Кула — градиште од доцноантичко време
  • Солунски Рид — градиште од доцноантичко време

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Пописна слика на населените места во Македонија, Попис 2021“. Државен завод за статистика. Посетено на 22 декември 2022.
  2. 2,0 2,1 Грозданов, Цветан; Коцо, Димче; и др. (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Т. 2. Скопје: МАНУ. стр. 442-443. ISBN 9989-649-28-6.
  3. „Закон за изменување и дополнување на законот за територијалната организација на локалната самоуправа во Република Македонија“ (PDF). Сл. Весник на Р. Македонија, бр.149 од 13.09.2014 година.
  4. 4,0 4,1 Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 230.
  5. 5,0 5,1 Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 134-135.
  6. Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X
  7. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). База на податоци МАКСтат. Државен завод за статистика.
  8. Трифуноски, Јован (1961). Овчеполска Котлина.
  9. „Описи на ИМ“. Посетено на 3 ноември 2019.
  10. „Претседателски избори 2019“. Посетено на 3 ноември 2019.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]