Бугари

Ова е статија за населението во современата Република Бугарија. За стариот народ видете Прабугари. Подетално на Бугари (појаснување)

Бугари българи
Вкупен број на населението
9-10 милиони
Региони со значително население
Бугарија 6.655.210 (2001) Турција 328.000 САД 92.841 Украина 204.600 Шпанија 113.967 Молдавија 76.769 Германија 95.000 Велика Британија 75.000 Грција 35.000 Аргентина 70.000 Италија 19.924 Русија 31.965 Канада 15.192 Србија 20.000 Франција 24.000 ЈАР 15.000 Романија 8.025 Израел 20.000 Казахстан 10.915 - 30.000 Австрија 5.388 Унгарија 3.316 - 5.000 Чешка 4.000 ОАР 9.000 Австралија 4.902 Шведска 4.000 Португалија 628 - 4.000 Холандија 2.076 Ирска 1.000 Нов Зеланд 816 Норвешка 500
Јазици
бугарски
Религии
Основно Православие малцински религии: Католицизам, Протестантство, Ислам
Поврзани етнички групи
• Словени   • Јужни Словени

Дел од серијалот Бугари Бугарска култура Книжевност · Музика · Уметност Кинематографија · Кујна Ора · Народна носија · Спорт По региони и земји (вклучувајќи ја дијаспората) Република Македонија Западни Покраини (Србија) · Банат (Романија/Србија) · Бесарабија (Украина/Молдавија) · Северна Добруџа (Романија) САД · Унгарија · Источна Тракија · Малоазиски Бугари · Западна Тракија Помаци Религија Православие · Ислам Католицизам · Протестантство Дијалекти на бугарскиот јазик источни · западни · рупски · торлачки · банатски Историја · Владетели

Бугарите (бугарски: българи) се јужнословенски народ генерално поврзан со Бугарија и бугарскиот јазик. Конечното оформување на денешната бугарска нација започнува во 19 век, а посебно значење имаат два настани: формирањето на Бугарската егзархија (1870) и третата бугарска држава (1878). Голема улога во овој процес одиграла Русија, чие политичко и културно влијание биле од клучно значење. Мнозинството Бугари денес живеат во Република Бугарија, иако постојат бугарски малцинства или имигрантски заедници во повеќе земји во светот. Нивниот број денес изнесува над 9 милиони луѓе.

Потекло

Бугари празнуваат Водици.

Од историска гледна точка денешните Бугари настанале со мешање на различни народи во Првото бугарско царство од 7. до 10. век, од кои најзанчјни се Словените и асимилираните од нив - Тракијци, како и Прабугарите. Во етногенезата на Бугарите има исто така келтски, римски, грчки, влашки, кумански и други елементи. Тие се разликуваат по својот етнос, религија и култура, како сите тие придонесуваат за создавањето на денешната бугарска нација, вклучително и со својот фолклор и традиции. Овој процес на мешање се одвивал во текот на повеќевековните историски процеси од кои бил зафатен Балканскиот Полуостров.

По развојот на популационата генетика во 21. век почнуваат истражувања на бугарскиот ДНК-профил. Меѓу праисториските настани наведени во набљудуваните халпогрупи, најголем е придонесот на локалните ловци-собирачи од мезолитот. Бугарскиот генетски фонд носи исто така траги од постледникова реколонизација од различни засолништа и експанзијата на неолитски земјоделци од Блискиот исток. Според резултатите од анализата на Y-ДНК и мтДНК, Бугарите припаѓаат на групата на европските народи, но се наоѓаат малку настрана од главното јато. Генетски, денешните Бугари се потесно поврзани со соседните балкански народи (Македонци, Срби, Романци, Грци и Албанци), отколку со другите Европејци.

Името Бугари

Настанокот на името „Бугари“ останалo од Прабугарите е нејасен и за него постојат повеќе објаснувања: Се претпоставува дека името Бугар е изведено од турскиот збор булга што значи „меша, тресе, мрда“ и оттаму "мешан народ". Друга верзиja e туркскиот збор булгак: „револт, безредие“, што вообичаено се преведува како „бунтовници“. Според некои извори пак, името „bulgar“ доаѓа од името на животното „булга“, коe веројатно било тотемно на Прабугарите.

Создавање на бугарската народност

Борис I ги покрстил Бугарите во 864 година, а во 885 година словенскиот јазик станал официјален, заменувајќи го грчкиот. Покрстувањето и прифаќањето на словенскиот јазик за официјален, имале ефект на спречување на асимилацијата на Словените во византиската култура, кое го промовирало формирањето на посебен бугарски идентитет. Така, од времето на Цар Симеон I, (893-927) словенските племиња на широкиот простор од Дунав на север, до Егејот на југ и од Јадран на запад, до Црното Море на исток го прифатиле заедничкиот етникон „Бугари”. Тие го асимилирале византиското население, составено главно од хелинизирани и романизирани Тракијци, и други претсловенски народи. Прабугарите се претопиле и исчезнале во словенската етничка маса. Со освојувањето на Првата бугарска држава од Византија бугарската народност се лишила од држава. Но таа се стекнала со доволно внатрешна сила и одржливост, за да може да продолжи самостојното постоење и за време на речиси двовековната византиска власт дејствувала изградената "историска меморија" на Бугарите.

Создавање на бугарската нација

Со ликвидирањето на Втората бугарска држава на крајот на 14. век населените со Бугари земји поминале под власта на Османлиската империја. Покрај државата била ликвидирана и самостојната Бугарска патријаршија, како резултат на што дошло до големо духовно и етно-религиозно опаѓање. За време на Османлиското владеење на Балканот етноними не се користеле. Населението било поделено на верски заедници: правоверни и неверници, вклучени во законски признаени религиозни општества (миллети). Такви биле муслиманскиот миллет и источноправославниот - рум миллет. Како дел од рум миллетот, Бугарите без сомнение имале свест дека припаѓаат на посебна јазична заедница, но таа не создавала толку силни чувства на приврзаност, каква имал рум миллетот. Како резултат, народот почнал постепено да ja губи својата етничка припадност и во 18 век бугарскиот дух останал зачуван главно во изолираните манастири. По Големата француска револуција во 19. век започнал пораст на национализмот во Европа, вклучително и во Османлиската империја и почнало распаѓање на рум миллетот. По Бугарските земји започнал процес на национална преродба, а првиот протест на национална основа против контролата на Цариградската патријаршија бил кренат во 1824 година. Дополнителна храброст давал почетокот на реформи познати во историографијата како епоха Танзимат и поточно програмата на султанот за промени Ѓулхански хатишериф од 1839 година, коjа содржела идеи за нови закони со гаранции за правата на сите поданици независно од нивната народност и вера. Како резултат на започнатите црковно-национални борби во 1861 година била признаена Бугарската унија, а во 1870 година и самостојна Бугарска егзархија и така де јуре бил признаен посебен булгар миллет или бугарски народ. Постепено, миллетскиот систем се распаднал целосно во почетокот на 20-от век. Овој процес се совпаднал со создавањето во 1878 г. и зајакнувањето на Третата бугарска држава, во која се влел големиот дел од булгар миллетот. Тој практично формирал бугарскиот етнос и станал јадрото на новата бугарска нација. Како дел од булгар миллетот, во минатото голем дел од Макeдонците биле именувани како Бугари. Дел од муслиманскиот миллет во лицето на Бугарите муслимани, исто така, се вклучил подоцно во создавањето на бугарскиот етнос.

Бугарите во соседните земји

Во Бугарија се смета дека денешна Република Бугарија од сите страни е опколена со поранешни бугарски територии на кои има се уште остатоци од бугарско население. Поголемиот дел од Бугарите во Србија живеат во општини Босилеград и Димитровград, и во некои од селата во Банат каде се нарекуваат Банатски Бугари. Во Романија постоjат неколку групи Бугари. Банатски Бугари живеат и во Романија. По преселбата во Австо-Унгарија, Банатски Бугари се оформуваат како посебна етно-религиозна група. Тие најчесто се католици и зборуваат на свој дијалект. Во Романија, словенското малцинство кое живее на југот од земјата традиционално го означуваат со зборот Срби. Во Бугарија се смета дека Србите во јужниот дел на Романија всушност се етнички Бугари. Бугарите во Северна Добруџа биле автохтон локално население. Повеќето од нив ја напуштиле Романија во 1940 година поради договорена размената на население меѓу Бугарија и Романија. Бугари живеат и во Трансилванија, но со текот на времето тие се асимилирани. Во Бесарабија денес живеат 194.662 Бугари, кои таму емигрирале во првата половина на 19 век. Денес оваа територија и припаѓа на Република Молдавија и на Украина. Во Источна Тракија (Турција) постојат цели села со бугарски муслимани. Некои податоци укажуваат во Турција има помеѓу 270.000 и 324.000 Помаци. Бугарите во грчка Западна Тракија која ѝ припаѓала на Бугарија според Букурешкиот договор, 1913, како и во текот на Првата Светска војна се прогонети од сопствените огништа. Не ретко во минатото Макдонцте биле именувани и се именували како Бугари. Во денешно време Бугарите не се признати како малцинство во Македониja, а на последниот потпис како Бугари се изjасниле само околу 1,400 души.

Видете исто така

• Бугарофили
• Бугаризам

Надворешни врски

• За потеклото на Булгарите (бугарски)
• Иранската теорија за потеклото на Булгарите (бугарски)