Средна Азија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Средна Азија
Map of Central Asia
Area 4.003.400 km2 (1,545,721 sq mi)[1]
Population 64,746,854[2]
Density 15 /km2 (39 /sq mi)
Држави  Казахстан
 Киргистан
 Таџикистан
 Туркменистан
 Узбекистан
Ниминален БДП (2009) $ 166 милијарди
БДП по глава на жител (2009) $ 2,700

Средна Азија или Централна Азија е регион во Азија од Каспиското Море на запад до средна Кина на исток, на север до јужна Русија, а на југ до северен Пакистан.

Држави[уреди]

држава површина
km²
население
(2009)
густина на население
на km²
номинален БДП
во милијарди долари (2009)
БДП по глава на жител
(2009)
главен град официјален јазик
 Казахстан 2,724,900 16,004,800 6 109,273 $6,823 Астана казашки, руски
 Киргистан 199,900 5,482,000 27 4,570 $850 Бишкек киргиски, руски
 Таџикистан 143,100 7,349,145 51 4,982 $766 Душанбе таџички
 Туркменистан 488,100 5,110,000 10 16,197 $3,242 Ашхабат туркменски
 Узбекистан 447,400 27,606,000 62 32,816 $1,175 Ташкент узбечки


Држави кои понекогаш се сметаат за дел од Средна Азија
држава/ територија површина
km²
население
(2009)
густина на население
на km²
главен град официјален јазик
 Авганистан 647,500 31,889,923 49 Кабул паштунски, персиски
 Кина 9,640,821 1,338,612,968 139.6 Пекинг кинески
 Иран 1,648,195 76,923,300 45 Техеран персиски
 Монголија 1,564,116 2,736,800 2 Улан Батор монголски
 Пакистан 803,940 168,925,500 210 Исламабад урду, англиски
 Русија 13,000,000 141,945,966 8.3 Москва руски

Население[уреди]

Во Средна Азија се вбројуваат државите: Авганистан, Казахстан, Киргистан, Таџикистан, Туркметистан и Узбекистан. Заедна зафаќаат површина од 4 646 600кm². На оваа територија живеат околу 85 милиони луѓе. Се забележува дека на многу голема површина живее релативно мал број население. Причина за тоа се релјефните и климатските услови. Тоа е територија која од запад, југ и исток е граничена со планини, а на север е многу оддалечена од морето, така што врнежите во Средна Азија достигнуваат од 200мм до максимум 500мм годишно. Во отсуство на доволни количества вода се оформени пространи пустини. Со нешто поголем број население се одлигуваат Авганистан и Узбекистан. Етничкиот состав на населението го претставуваат: Казаси, Руси, Туркмекинци, Узбеци, Киргизи, Таџици и Паштуни. Со исклучок на Авганистан, каде што се зборува пашту и се користи арапско писмо, сите други држави имаат свои јазици и користат кирилица. Покрај официјалните јазици се користи и рускиот јазик. Населението во Средна Азија е со исламска веросиповед(80%), христијанска(10%) итн. Исклучок е Казахстан каде што околу 45% од населението се православни христијани.

Стопанство[уреди]

Од државите на Средна Азија, според развојот на стопанстовто Казахстан, Узбекистан, Туркмекистан и Киргистан се славо развиени аграрно-индустриски земји. Огромните територии со непрегледни рамници во Казахстан, Узбекистан и Туркмекистан се основа врз која се потпира земјоделското производство. Поважни земјоделски култури се пченицата, јачменот, оризот, пченката, сончогледот, памукот, виновата лоза, компирот. Посебна одлика е одгледувањето памук и свилена буба, кои како суровини се основа за извоз и развој на текстилната индустрија. Недостиг на вода се надоместува со наводнување, особено од реките Аму Дарја и Сир Дарја, кои поради преголема употреба, често не стигнуваат до Аралското Езеро, па тоа постојано се намалува. Во Средна Азија е застапено и сточарството. Главно се одгледуваат овци и кози, а од крупниот добиток - говеда, коњи, камили, јакови. Се одгледуваат и животни со ценети крзна и кожи. Карактеристично за регионот е што поседува разновидни природни богатства, како што се: нафта, земјен гас, железо, јаглен, обоени метали, полуметални руди, волфрам, уран, жива итн. Особено важно е богатството со нафта и земјен гас околу Каспиското и Араиското Езеро. Богатите наоѓалишта на јаглен, железо и обоени метали, со исклучок на Авганистан, овозможиле развој на црната и обоената металургија, на машинската индустрија, на хемиската и нафтопреработувачката индустрија. Врз основа на суровините од земјоделско и сточарско потекло се развиени гранки на лесната индустрија, како што се текстилната, прехрамбената итн. Поради пустинските и планинските територии, транспортните услови во Средна Азија не се доволно развиени.

Карти[уреди]

Наводи[уреди]

  1. Повтршината е пресметана за петте држави.
  2. Населението е пресметано за петте средноазиски држави (1 март 2012).

Поврзано[уреди]