Орел (село)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Орел
Поглед на Орел 2.jpg

Поглед кон селото

Орел is located in Македонија
Орел
Местоположба на Орел во Македонија
Координати 41°56′17″N 21°58′29″E / 41.93806° N; 21.97472° E / 41.93806; 21.97472Координати: 41°56′17″N 21°58′29″E / 41.93806° N; 21.97472° E / 41.93806; 21.97472
Регион Logo of Vardar Region.svg Вардарски
Општина Former coat of arms of Sveti Nikole Municipality.svg Свети Николе
Област Овче Поле
Население 45[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 2220
Повик. бр. 032
Шифра на КО 24026
Надм. вис. 420 м
Слава Ѓурѓовден
Орел на општинската карта
Орел во Општина Свети Николе.svg

Атарот на Орел во рамките на општината
Commons-logo.svg Орел на Ризницата


Орел — село во областа Овче Поле, во Општина Свети Николе, во близина на градот Свети Николе.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Поглед на селото

Селото се наоѓа во областа Овче Поле, во северниот дел на територијата на Општина Свети Николе.[2] Селото е ридско, на надморска височина од 420 метри. Од градот Свети Николе е оддалечено околу 11 километри.[2] Орел е вгнездено во подножјето на ридот Скок, а низ него поминува Орелска Река.

Селото се наоѓа во долина, на работ од самата котлина. Местоположбата му е многу слична со селата Мечкуевци, Ранченци и други. Во минатото мештаните се снабдувале со вода за пиење од три чешми: Долномаалска, Горномаалска и Коцева. Надвор од селото постоело кладенче.[3]

Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Скок, Шип, Ковчези, Џандриви Нивје, Широка Падина, Барбаш, Трска, Бела Вода, Грнчар, Лозја, Ѓерен, Брегово, Средни Рид, Главиница, Пештерица, Градиште, Соколица, Цуцул и Ѕидини.[3]

Селото има збиен тип и е поделено на три маала: Долно, Горно и Средно Маало. Во маалата постојат помали родовски групи на куќи.[3]

До селото води асфалтиран пат, кој се двои од регионалниот пат Свети Николе-Куманово.

Историја[уреди | уреди извор]

Над селото се наоѓа карпест врв нарекуван Градиште. Покрај него поминува реката. Сепак, таму не се наоѓаат остатоци од старини. На месноста Ѕидини покрај куќите во западниот дел на селото, според кажувањата на мештаните се наоѓале некогашните куќи. Таму се наоѓа и кладенче.[3]

Селото било мешано со турски и македонски куќи во моментот на Балканските војни. Турците живееле во Средно и Долно Маало, додека Македонците биле населени во Горно Маало. Се верува дека Македонците биле постари од Турците и дека тие тука дошле од селото Долно Ѓуѓанци.[3]

Сите Турци од селото се иселиле од него во 1912 година. Иселувањето било извршено во една ноќ наеднаш, кога селаните побегнале заедно со турската војска најпрвин кон Велес, а потоа кон Турција.[3]

Стопанство[уреди | уреди извор]

Обработливи површини пред влезот во селото

Атарот зафаќа простор од 18,1 км2. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 1.052 хектари, на пасиштата отпаѓаат 598 хектари, а на шумите 94 хектари.[2]

Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција.[2]

За време на отоманскиот период, во селото имало неколку чифлици, поседувани од бегови од Кратово, Скопје и други места. Земјата која била во посед на Турците по 1912 година била купена од постарите македонски семејства, како и доселеници.[3]

Во 1954 година, скоро половина од селскиот атар влегло во државното претпријатие „Прогрес“ со седиште во Немањици, кое ја обработувало земјата и чувало овци.[3]

Население[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија, Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Орел живееле 223 жители, од ко 125 Турци и 98 Македонци.[4] Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Орел имало 400 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.[5]

Од Орел се иселил значителен дел од населението и тоа преминало од средно во мало село по големина. Во 1961 година селото броело 530 жители, а во 1994 година бројот се намалил дури на 63 жители, македонско население.[2]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Орел живееле 45 жители, сите Македонци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[6] 1905[7] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 223 400 484 518 530 364 168 67 63 45
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[8]

Родови[уреди | уреди извор]

Орел е македонско православно село, чии родови се староседелски и доселенички.[3]

Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1957/58 година родови во селото се:

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Турското население (60 семејства) се иселило во Турција.[3]

Од македонското население иселеници има во Стањевци (Новаци), Куманово (од Телегарци).[3]

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Извиднички дом „Гоце Делчев“
  • Поранешно основно училиште, денес пренаменето во извиднички дом „Гоце Делчев“

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Во XIX век, Орел било село во Кратовската каза, на Отоманското Царство.

Селото влегува во рамките на Општина Свети Николе, која била една од ретките општини кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото исто така се наоѓало во Општина Свети Николе.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Свети Николе. Селото припаѓало на некогашната општина Свети Николе во периодот од 1955 до 1965 година.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Немањици, во која покрај селото Орел, се наоѓале и селата Арбасанци, Горно Барбарево, Долно Барбарево, Макреш, Мечкуевци, Немањици, Патетино, Равници и Стануловци. Некогашната општина Немањици постоела и во периодот 1950-1952, во која влегувале селата Горна Барбарево, Долно Барбарево, Макреш, Немањици и Орел.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 1695 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на извидничкиот дом. Во ова изборно место е опфатено и селото Мездра.[9]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 16 гласачи.[10]

На парламентарните избори во 2020 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 14 гласачи.[11]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Главната селска црква „Св. Ѓорѓи“
Археолошки наоѓалишта[12]
Цркви[13]
Реки[14]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Слави[3]

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 19 април 2021.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Панов, Митко (1998). Енциклопедија на селата во Република Македонија (PDF). Скопје: Патрија. стр. 221. Посетено на 19 април 2021.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Трифуноски, Јован (1964). Овчепољска Котлина. Загреб: Југословенска академија на науките и уметностите. стр. 731–733.
  4. Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 222.
  5. Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 130 - 131.
  6. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  7. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  8. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика.
  9. „Описи на ИМ“. Посетено на 3 ноември 2019.
  10. „Претседателски избори 2019“. Посетено на 3 ноември 2019.
  11. „Предвремени избори за пратеници 2020“. Посетено на 3 април 2021.
  12. Грозданов, Цветан; Коцо, Димче; и др. (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Т. 2. Скопје: МАНУ. стр. 346. ISBN 9989-649-28-6.
  13. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7.
  14. Петрушевски, Илија; Маркоски, Благоја (2014). Реките во Република Македонија (PDF). Скопје: Геомап. стр. 45. ISBN 978-9989-2117-6-8.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]