Патетино

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Патетино е село во Општина Свети Николе, во областа Овче Поле, во околината на градот Свети Николе.


Патетино
Патетино is located in Македонија
Патетино
Местоположба на Патетино во Македонија
Регион Овче Поле
Општина Општина Свети Николе
Население 6 жит.
(поп. 2002)


Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Патетино е мало планинско село, расположено на североисточниот дел на Овчеполската Котлина. Се наоѓа на надморска висина од околу 600 метри. Околни населби на Патетино се: Ранченци, Макреш, Барбарево (сливот на Злетовска Река) и други. Селото има добра вода за пиење. Во атарот се наоѓаат следните поважни месности: Крс, Челебиско Трло, Камена Струга, Берче, Голем Рид, Тунтулица, Љубан, Камен, Куново Трло, Среден Рид, Гола Чука, Карпи, Дигнат Камен, Трница и други.

Во Патетино се разликуваат два краја, познати по родовите кои живееле во него, а тоа се: Мишевски и Петковски крај.

Етимологија[уреди | уреди извор]

Денешното име на селото симболизира населба покрај пат. Античкото име на Патетино не е познато, но најверојатно е дека денешното име е трансформирано од првобитното, кое имало исто значење – село покрај пат, попатно село.

Историja[уреди | уреди извор]

Антички период[уреди | уреди извор]

При освојувањето на Пajонија од Античка Македонија (Филип V 221-179), во 217 година пред н.е. населбата на Трница настрадала, а поради отпорот на домородното население била запалена. Преживеаните во близина на денешното село, “од неговата горна страна” – според селаните, подигнале нова населба. На овој локалитет има многу “нишани” (површински остатоци од населбата): темели од куќи, плевни, гумна, огништа, стари монети и слично.

На север од населбата, над денешното село, на возвишението Берче била изградена тврдина. И денес на Берче има остатоци од истата – темели и градежен камен. Тврдината била користена од Филип V, а подоцна и од Римјаните – служела за обезбедување на патот кој води преку Патетино. По паѓањето на Македонија под Римска власт во 168 година пред нашата ера, Римјаните го поделиле Македонското кралство на четири мериди (области – републики). Овче Поле заедно со населбите во него влегувало во втората мерида. Во првата половина на првиот век од нашата ера, Патетино било колонизирано од римски воени ветерани. На локалитетот “Над село” има многу остатоци од римскиот период, меѓу другото таму селаните при обработка на нивите имаат наоѓано римски монети. Во селото најверојатно постоел Катон (среден земјишен имот), каде главно се одгледувал добиток. Земјата од катонот ја обработувале робови (домородното население). Низ Патетино минува еден крак од патот СтобиАстибо (Ново СелоШтип) – Транупара – Пауталија (Ќустендил). Овој крак се делел кај попатната станица Астибо и се протегал низ Пробата, минувал низ денешна Крива Паланка за Пауталија. За овој пат селаните велат: “Преку Патетино водел пат, познат под името Солунско џаде”. Западно од селото, накај Макреш, во месноста Тунѕулица имало попатна станица (ан). Оваа попатна станица била изградена во римскиот период и постоела до седмиот век. За време на турското владеење анот бил обновен и постоел до 1912 година.

Средновековен период[уреди | уреди извор]

Во првата половина на седмиот век Патетино било колонизирано од племето Сагудати. Сагудатите биле побројни и со време затекнатото локално население било асимилирано. Во почетокот на 11 век за време на офанзивата на византискиот цар Василиј Втори против Самуиловото царство, селото било запалено од византиската војска, но не било напуштено. Сега Патетино припаѓало на Скопската тема.

Во крајот на XII век и првите децении на XIII, Патетино влегувало во Кнежевството Просек на кнезовите Хрс и Стрез. Подоцна во текот на борбата на балканските држави за превласт во Македонија, Овче Поле често ги менувало господарите. Никејската војска во 1246 година, покрај другите места и предели во Македонија, го завзела и Овче Поле. По уништувањето на латинската власт во Цариград во 1261 година, Македонија заедно со Овче Поле била придружена на обновената Византија. Но, по 20 години – во 1282 година српската феудална војска навлегла во северниот дел на Македонија и ги завзела Полозите, Скопје, Злетово, Овче Поле и Пијанец.

По паѓањето на Патетино под српска власт, во времето на српскиот крал Милутин (1282 – 1321) во селото била изградена црква посветена на Свети Атанасие.

Османлиски период[уреди | уреди извор]

После Косовската битла во 1389 година селото било запалено од турската војска. Дел од населението било убиено, но преживеаните го обновиле селото. Во истата година и црквата била запалена, за да биде обновена со дозвола на турската власт во 16 век, со тоа што истата била вкопана во земјата. По Австро – турската војна (1683 – 1689), во 1690 година селото повторно настрадало од турски башибозук, кога црквата била повторно запалена. Во првата половина на 19 век црквата е обновена. Сега таа е во рушевини. Гробиштата на селото се покрај црквата од најстари времиња.

Во 1392 година Патетино заедно со останатите населби во Овче Поле паднало под власт на Османлиското турско царство. Селото административно влегувало во Ќустендилскиот санџак, а и припаѓало на Штипската нахија.

Патетино се спомнува во пописните Tapu defter на Ќустендилскиот санџак од 16 век. Во 1530 година имало 22 семејства, 6 неженети и 2 вдовици. Во 1550 година тоа имало 26 семејства, 6 неженети и 2 вдовици, додека во 1570 година биле 38 семејства, 2 вдовици и 3 неженети, со околу 200 жители вкупно. Селото било чисто христијанско (македонско), во него немало Турци.

Во пописните листови селото е запишано со името Патетино. Од пописниот Tapu defter од 1570 година се гледа дека тоа било тимар на Сулејман Черебаши со вкупен годишен приход од 11.427 акчиња.

Поради зулумите што биле вршени над рајата од Турците, на крајот од 18 век селаните од Патетино убиле некој Турчин. За одмазда турците го исклале целото население од селото. Според сочуваното предание “потекла крв низ долината на селото до местото Дигнат камен”, жива останала една девојка, која побегнала во соседното село Барбарево.

По тој настан земјата во Патетино ја присвоил Турчинот Мула Алија, наречен Брокле. Тој живеел во Штип, а во селото основал чифлик. Мула Алија на чифликот во селото присилно населил два македонски рода. Основањето на денешното село било во крајот на 18 век. Тогаш во Патетино присилно се доселени дедо Мишеви и дедо Петкови. Дедо Мишеви се од селото Ерџелија. Дедо Петкови се од селото Арбасанци. Основачите на денешното село се доведени како “момоци” на чифликот на Мула Алија – Брокле.

До крајот на 19 век селаните ја обработувале чифлик – сајбиската земја. Последниот сопственик на чифликот бил некој од потомците на Мула Алија. Последниот дел од чифликот селаните го откупиле околу 1912 година. По ослободувањето од Турците во 1912 година Патетино имало 4 македонски семејства.[1]

Економија[уреди | уреди извор]

Главно занимање на населението во селото било сточарството и ловот, за што имало погодни природни услови. Селото било особено познато по одгледувањето на коњи.

Демографија[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Патетино живееле 40 жители, сите Македонци.[2]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Патетино имало 40 Македонци, егзархисти.[3]

Според пописот од 2002 година, селото Патетино брои само 6 жители, сите Македонци.[4]

На табелата е прикажан бројот на население низ сите пописни години:[5]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 40[2] 40[3] 112 106 87 37 22 9 6 6

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

  1. https://ovcepole33.wordpress.com/2014/03/05/patetino-ovce-pole-republic-of-macedonia/
  2. 2,0 2,1 Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 232.
  3. 3,0 3,1 Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 134 – 135.
  4. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  5. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.