Никуљане

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Никуљане
Викиекспедиција Козјачија 164.jpg

Поглед на селото Никуљане

Никуљане is located in Македонија
Никуљане
Местоположба на Никуљане во Македонија
Координати 42°13′0″N 21°47′58″E / 42.21667° СГШ; 21.79944° ИГД / 42.21667; 21.79944Координати: 42°13′0″N 21°47′58″E / 42.21667° СГШ; 21.79944° ИГД / 42.21667; 21.79944
Регион Logo of Northeastern Region, North Macedonia.svg Североисточен
Општина Coat of arms of Staro Nagoričane.svg Старо Нагоричане
Област Никуљане
Население 210[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 1303
Повик. бр. 031
Надм. вис. 500-590 м
Слава Спасовден
Commons-logo.svg Никуљане на Ризницата


Никуљане — село во Општина Старо Нагоричане, во областа Никуљане, во околината на градот Куманово.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Населбата се наоѓа во областа Козјачија, во западниот дел на територијата на Општина Старо Нагоричане, во горното сливно подрачје на реката Пчиња. Селото е ридско, на надморска височина од 500 до 590 метри.[2] Од градот Куманово селото е оддалечено 13 километри.[2]

Куќите на ова село се наоѓаат во северниот дел на Кумановската област, на ридско земјиште. Околни села се: Челопек, Старо Нагоричане, Четирце и Сушево.[3]

Атарот зафаќа површина од 14,6 км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 643 хектари, на пасиштата отпаѓаат 624 хектари, а на шумите 141 хектар.[2]

Никуљане е село од разбиен тип. Постојат следниве маала: Горно, Ивановско, Веселинско, Летеинско, Ѓогинско, Жабаровско, Шоповско, Ѓуринско, Терзинско и Грујинско Маало. Во најголем дел, во маалата живеат роднински поврзани домаќинства.[3]

До селото има асФалтен пат, а преку селото може да се стигне до познатата мото-крос патека Забел во Општина Старо Нагоричане.

Историја[уреди | уреди извор]

Постојат многу малку податоци за основањето и минатото на селото. Веројатно постоело старо село на денешната положба, кое подоцна пропаднало. Во некогашното село имало стара црква, сместена во горниот дел на селото. Околу 1900 година на нејзините темели била изградена денешната црква „Св. Илија“.[3]

Според преданијата на претците, мештаните на селото се доселени од околината на Гнилане, Косово. Прв доселеник бил извесен Павле кој по битката на Косово дошол во Никуљане од селото Жегра кај Гнилане. Павле со браќата побегнал од турските зулуми. Како православец си ја донел и домашната слава „Свети Никола“. Со жената и со машко дете се населил над црквата. Кога селаните од селото Расево што било нешто подолу, кога го истерале добитокот на пасење, наишле на него и потоа почнале да си прераскажуваат дека „нико“ нов човек. Од зборовите „нико човек, нику људи“ настанало името на селото. Павле во почетокот бил сиромашен и им чувал добиток на селаните од соседното село, а подоцна се збогатил и неговите потомци се денешните жители на Никуљане.

Со населувањето на Арбанаси во соседното Сушево, се зголемиле нападите на селото, особено во периодот 1850-1912. Околу 1900 година убиле 8 истакнати мажи. Во годините подоцна биле грабани и девојки. Пред крајот на турската власт, во селото се населиле две арбанашки домаќинства.[3]

Стопанство[уреди | уреди извор]

Стариот конак во Забелскиот манастир
Главната манастирска црква во Забелскиот манастир

Во основа, селото има полјоделско-сточарска функција.[2]

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Никуљане имало 560 жители.[4] По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Никуљане имало 560 жители.[5]

Селото било големо, но поради иселувањето на населението преминало во мало село. Така, во 1961 година во Никуљане имало 919 жители, од кои 905 биле Срби, a 14 жители Македонци, додека во 1994 година бројот се намалил на 259 жители, исклучително српско население.[2]

Според пописот од 2002 година, во селото Никуљане имало 210 жители, од кои 5 Македонци и 205 Срби.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[6] 1905[7] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 560 560 885 969 919 682 509 295 259 210
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[8]

Родови[уреди | уреди извор]

Населението на селото се дели на следниве родови: Бурнусовци (7 к.) и Трајковци (6 к.), слават Свети Никола; нивни огранки се и Терзинци (19 к.), Летеинци (13 к.), Веселинци (10 к.) и Ивановци (7 к.), слават Свети Никола, сите потекнуваат од еден ист предок Павле.[3]

Останати родови се: Самарџинци (19 к.), не им се знае потеклото; Жабарци (4 к.); Ѓуринци (21 к.) и Ѓогинци (12 к.); Грујинци (28 к.), доселени од Сушево; Шоповци (8 к.).[3]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Старо Нагоричане, една од малкуте општините, која не била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Старо Нагоричане.

Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Четирце, во која влегувале селата Горно Коњаре, Карабичане, Никуљане, Сушево и Четирце.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Старо Нагоричане, во која покрај селото Никуљане се наоѓале и селата Алгуња, Старо Нагоричане, Стрновац и Челопек.

Во периодот 1955-1965, селото се наоѓало во некогашната општина Старо Нагоричане.

Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Куманово.

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Цркви[9]
Манастири

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Никуљане има две селски слави, Свети Илија и Спасовден. На овие два празника луѓето расеани на сите страни се им се враќаат макар на кратко на своите корени.

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Од Никуљане се иселени: Бојини (4 к.) во кумановското село Карабичане; Никуљчани (4 к.) во кумановското село Лопате; Никуљанци (2 к.) во соседното село Сушево.[3]

Главните иселувања од селото настанале по Втората светска војна, главно во Куманово, Скопје, Пожаревац и Белград.[3]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 20 март 2017. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 209. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 16 мај 2017 г. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Трифуноски, Јован (1974). Кумановска област. Скопје. 
  4. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 216.
  5. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 128-129.
  6. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  7. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  8. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  9. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]