Лисичани

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Лисичани
Лисичани is located in Македонија
Лисичани
Местоположба на Лисичани во Македонија
Координати 41°27′41″N 21°3′15″E / 41.46139° СГШ; 21.05417° ИГД / 41.46139; 21.05417Координати: 41°27′41″N 21°3′15″E / 41.46139° СГШ; 21.05417° ИГД / 41.46139; 21.05417
Општина Coat of arms of Plasnica Municipality.svg Пласница
Население 1153 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 923 м


Лисичани е село во Општина Пласница, во околината на градот Кичево.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Лисичани се наоѓа во западниот дел од територијата на Општина Пласница. Селото се наоѓа во Кичевската Котлина, на левата страна на реката Треска, во областа Долно Кичево, на северното подножје на планината Баба Сач. Претставува рамничарско село на надморска височина од 600 метри. Атарот на селото граничи со Општина Кичево и зафаќа 11,1 квадратни километри.

Историja[уреди | уреди извор]

Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Кичевската нахија (Nahiye-I Kirçova) под името Лишичани, со 43 семејства и 40 неженети и 1 вдовица, сите христијани.[1]

Во 19 век, Лисичани било мешано христијанско - муслиманско село во рамките на Кичевската каза на Отоманската Империја. Веќе кон почетокот на 20 век, по бројност, започнуваат да доминираат муслиманите. Христијанското население било под црковно-пропагандната јурисдикција на Бугарската егзархија.

На преминот во 20 век, околината на селото била зафатена со револуционерните дејства на ТМОРО. Во регионот, активна била четата на Славејко Арсов. Башибозукот од Лисичани и Пласница учествувал во задушувањето на Илинденското востание (селото било претежно муслиманско). Селото се споменува во спомените на Славејко Арсов, Лука Џеров, и Тома Николов.

Една статистика, која ја подготвил кичевскиот училишен инспектор Крсто Димчев во 1909 година, ги дава следниве податоци за Лисичани:[2]

Домаќинства Гурбетчии Писмени Неписмени
мажи жени вкупно мажи жени вкупно
10 9 3 0 3 34 30 64

Економија и инфраструктура[уреди | уреди извор]

Во селото застапено е полјоделството и шумарството. Обработливото земјиште зафаќа 365 хектари, пасиштата зафаќаат 170 хектари, додека со 604 хектари доминираат шумите. Во селото функционираат услужни објекти.

Во јуни 2007, жителите на селото го блокираат патниот правец Кичево - Прилеп, бидејќи, поради реорганизацијата на општинско ниво, личните документи требало да ги вадат во Македонски Брод, и покрај географската близина на Кичево. По повеќе од 20 дена блокади, нивните барања се задоволени. [3]

Кон крајот на август 2008, атарот на селото го зафаќаат пожари, кои по неколку дена се ставени под контрола. [4]

Демографија[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Лисичани живееле 560 жители, сите Македонци, од кои 420 муслимани и 140 христијани.[5]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Лисичани имало 80 Македонци, егзархисти.[6]

Лисичани е големо село и во 1961 година бројот на жители изнесувал 901 (817 Турци, 74 Македонци и 10 Срби). Во 1994 година бројот се зголемил на 1001 жител - 981 Турци, 13 Македонци и 7 Албанци. Според пописот во 2002 година, бројот на жителите пораснал на 1153. Етничката структура е прикажана во табелата:[7]

Националност Вкупно
Македонци 6
Албанци 10
Турци 1126
други 11

На табелата е прикажан бројот на населението во сите пописни години:[8]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 560[5] 80[6] 851 999 901 973 1.188 1.388 1.001 1.153

Гледна точка на локалното население[уреди | уреди извор]

Локалното население тврди дека се етнички Турци кои зборуваат на македонски јазик.

Општо гледиште[уреди | уреди извор]

Според останатите гледишта, целото население по етничка припадност всушност се Македонци, поточно Македонци-муслимани, кои се изјасниле како Турци поради политичко-религиски причини. Податоци за ова се наоѓаат во македонски, бугарски, српски и останати светски извори.

Историска демографија[уреди | уреди извор]

Селото на крајот на 19 век било дел од Кичевската каза на Отоманската империја. Во 1873 година било забележано дека селото имало 62 домаќинства со 120 Македонци-муслимани и 86 Македонци-христијани.[9] Според податоците на бугарскиот етногтраф Васил К'нчов, селото во 1900 година имало 140 Македонци-христијани и 420 Македонци-муслимани.[10] Според Димитар Мишев во 1905 година во селото имало 80 христијани.[11]

Родови[уреди | уреди извор]

Лисичани е македонско-торбешко село.

Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1960-тите години родови во селото се:

  • Тобешки родови се: Љутвиовци (13 к.), Веселиовци (13 к.), Мифтаровци (11 к.), Акиовци (10 к.), Абдиовци (8 к.), Зеновци (4 к.), Елезовци (4 к.), Зираповци (3 к.), Парталовци (3 к.), Рамчевци (2 к.), Вранѓеловци (1 к.) и Даутовци (1 к.) ова се староседелски родови. Вранѓеловци имаат истоимени роднини во Горно Строгомиште; Салифовци (13 к.) доселени се од соседното село Пласница; Каплановци или Дебрани (4 к.) доселени се од Косоврасти (Долно или Горно); Абазовци (3 к.) доселени се од селото Бачишта; Беговци (1 к.) и Дурмишовци (2 к.) доселени се од Кичево; Старовчанци (1 к.) доселени се во 1913 година од селото Староец; Куртишовци (3 к.) доселени се однекаде; Шајковци (13 к.), Мемедовци (3 к.) и Алимовци (1 к.) доселени се во различен период од селото Зајас, подалечно потекло од областа Матија во Албанија; Сопјани (3 к.), Демировци (4 к.) и Шерифовци (4 к.) доселени се во 1913 година од сега раселеното село Слп (постоело помеѓу селата Цер и Црско); Кочиштани (2 к.) доселени се исто така во 1913 година од селото Кочиште, Железник.
  • Македонски родови се: Србаковци (3 к.) доселени се од околината на Ужице, Србија. Имаат истоимени роднини во Вранештица. Ја знаат следната генеологија Рафе (жив на 97 год. во 1961 година) Никола-Костадин-Станоја, основачот на родот; Поречковци (3 к.) доселени се во турско време од селото Крапа, Порече; Лазевци (1 к.) доселени се пред крај на турското владеење од некое село во Железник; Терзиовци (2 к.) доселени се на крајот од 19ти век од селото Кладник; Косовци (4 к.) доселени се во 1956 година од некое село во околината на Урошевац, Косово. Родот го основале 4 браќа, еден од нив Бошко Јовановиќ бил водник во Кичево, и се оженил со девојка од родот Србаковци. Потоа ги повикал браќата да се населат во Лисичани; Латевци (1 к.) доселени се во 1958 година од селото Латово.[12]


Според истражувањата пак на Тома Смиљаниќ во периодот од 1921-1926 година родови во селото се:

  • Тобешки родови се: Мифтаровци (4 к.), Имеровци (2 к.), Шабановци (6 к.), Салијевци (4 к.), Абдијовци (7 к.), Вејсовци (7 к.), Шајковци (1 к.) и Врангеловци (6 к.) сите се староседелци; Љутфијовци (9 к.) и Оџовци (5 к.) доселени се пред околу 250 години од селото Косоврасти кај Дебар; Аџијевци (3 к.) и Зирафовци (2 к.) доселени се од селото Стрегомиште; Мехмедовци (2 к.) доселени се од селото Бачишта.
  • Македонски родови се: Терзијовци (1 к.) доселени се од селото Кладник; Србаковци (3 к.) доселени се од некаде од Србија, имаат роднини во Вранештица, Дворци и Порече; Тарапајковци (1 к.) доселени се од Железнец-Доленци; Пројчовци (1 к.) доселени се од селото Крапа во Порече; Петковци (1 к.) доселени се однекаде.


Општествени институции[уреди | уреди извор]

  • Централно основно училиште Мирче Ацев (деветогодишно)
  • Месна заедница

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

За време на избори се гласа во основното училиште.

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

  • Споменик на НОБ
  • Црква Свети пророк Илија (во изградба)

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Во 1948 година со работа започнува како четиригодишно основно училиште. Сѐ до 1974 година учениците од село Лисичани своето образование го продолжуваа во Орланци и Вранештица, кога е изградена новата училишна зграда во селото. Тогаш станува осмолетка, но како Подрачно Училиште на ЦОУ Ванчо Србаков, Вранештица. Во април 1980 година ОУ Мирче Ацев, Лисичани станува Централно училиште, во чиј состав влегуваат и Подрачните училишта од : Вранештица, Староец, а од 1985 година влегува и Подрачното Училиште Челопеци. Наставата се изведувала на македонски јазик сѐ до 2004 година од кога наставата во Централното училиште се изведува и на турски јазик. Со законите за децентрализација, управувањето со училиштето е во надлежност на Општина Пласница. Учениците средното училиште го продолжуваат во Македонски Брод, за каде им е обезбеден бесплатен превоз. [13]

Во 1995 година, поставен е камен-темелник на црквата Свети пророк Илија и е осветена од страна на Митрополитот г. Тимотеј. Се гради на темели од постара црква, веројатно од 1560 година, која не се знае кога и зошто е срушена. Црквата е во рамките на Првата кичевска парохија на дебарско - кичевската епархија на МПЦ. Изградбата е во тек.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.227
  2. Стойчева, Станислава. Аспекти на грамотността на българското население в Македония (1878 – 1912), Македонски преглед, година ХХХVІІІ, 2015, кн. 2, с. 76.
  3. [1] [2]
  4. [3]
  5. 5,0 5,1 Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 257
  6. 6,0 6,1 Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 154-155.
  7. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  8. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  9. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр.90-91.
  10. Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 257
  11. Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 154-155.
  12. „Кичевска Котлина: Сеоска насеља и становништво - Јован Ф. Трифуноски“. Кичево (mk-MK). 2018-05-16. конс. 2018-12-24. 
  13. [4]

Литература[уреди | уреди извор]

  • Панов, Митко: Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја. Патрија, Скопје, 1998, 180 стр.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]