Кузман Јосифоски - Питу

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Споменик на Кузман Јосифовски Питу во Прилеп (3).JPG
Роден 23 јуни 1915
Прилеп, Македонија
Починал 25 февруари 1944(1944-02-25) (воз. 28 г.)
Скопје, Македонија
Кузман Јосифоски - Питу народен херој

Кузман Јосифоски - Питу (Прилеп, 23 јуни 1915 - Скопје, 25 февруари 1944) — македонски комунист, еден од главните организатори на антифашистичкото движење (1938-1941) и на НОБ во Македонија (1941-1944).[1][2][3][4] Бил прогласен за народен херој на Југославија на 2 август 1945 година, како еден од првите борци од Македонија кои го добиле тоа одликување (заедно со Стеван Наумов - Стив, Орце Николов, Страшо Пинџур, Христијан Тодоровски - Карпош и Мирче Ацев). Поради својата неуморна народно-ослободителна дејност многу луѓе го нарекуваат Гоце Делчев на НОБ (Вториот Гоце Делчев).

Рани години[уреди | уреди извор]

Родната куќа на Кузман Јосифоски во Прилеп

Студира на Универзитетот во Белград каде е еден од предводниците на напредната студентска младина. Станува член на КПЈ во 1938 година. Бил еден од организаторите на студентско друштво „Вардар“ и на македонското национално движење МАНАПО. Oд 1939 година е испратен на партиска работа во Прилеп каде бил поставен за секретар на Месниот комитет на КПЈ. Бил организатор и учесник на повеќе национални манифестации и демонстрации за подигање на национално-револуционерната свест за продолжување на ослободителната борба против окупаторскиот режим. Поради несогласување со политиката на Методија Шаторов - Шарло е исклучен од Партијата. Бил говорник е на Илинденската демонстрација (1940), на која била барана промена на режимот, национално-политички права, ослободување на Македонија и др. Од 1940 година член е на ПК на КПМ, на Главниот штаб, на ЦК на КПМ и на Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ.

За време на Втората светска војна[уреди | уреди извор]

По Преспанското советување на 2 август 1943 година доаѓа во Скопје да раководи со борбата на македонскиот народ, во заднината на фашистичкиот окупатор. Упорен борец за создавање на самостојна македонска држава, во својата илегална работа патувал често пати во западните делови на Македонија, тогаш окупирани од Италија. Во текот на бугарската окупација на Македонија живеел илегално во населбата Буњаковец.[5]

Смрт[уреди | уреди извор]

Спомен-плочата на Кузман Јосифовски во Козле

Во февруари му било кажано дека бугарската полиција дознала за неговата активност и тој морал да замине во партизани. Но, при обидот да го напушти Скопје, во Козле во близина на некогашната фабрика „Алумина“ бил убиен од бугарски војник.[1][2][6][3][4] Таму денес постои спомен-плоча.

Како што откриваат историчарите денес, постоела телеграма на црногорскиот раководител Светозар Вукмановиќ – Темпо до Тито во кое тој барал Питу по секоја цена да се тргне од АСНОМ, а тоа негово барање било засилено особено по Преспанското советување одржано на 2 август 1943 година, каде Кузман Јосифоски се залагал за формирање на македонски партизански одреди во останатите делови на етничка Македонија и нивна заедничка броба со Македонците од Вардарска Македонија, за целосно ослободување и обединување на Македонија.[се бара извор]

Во центарот на неговиот роден град Прилеп веднаш до Музејот на 11 октомври (поранешниот бугарски участок), постои негов споменик од мермер, а во Скопје постои споменик во студентскиот дом кој го носи неговото име и има уште една спомен-плоча на Кузман Јосифовски-Питу, во дворот на бугарската амбасада.

Литература[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 Народни хероји Југославије, „Младост“, Београд, 1975.
  2. 2,0 2,1 Блаже Ристески (уредник), Македонска енциклопедија (том I), МАНУ, 2009, Скопје.
  3. 3,0 3,1 Народни херои од Македонија, Скопје, 1973, 157-161
  4. 4,0 4,1 Кузман Јосифовски-Питу, Време–Живот–Дело (1915–1944), Зборник на прилози од научниот собир одржан во Прилеп, Скопје, 1995.
  5. Киро Глигоров, „Македонија е сè што имаме“, Издавачки центар Три, Скопје, 2000.
  6. Коце Солунски, Кузман Јосифовски-Питу: (живот, дело, време), Нова Македонија, Скопје, 1973.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]