Круме Волнароски

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Krume Volnaroski.jpg
Роден Круме Волнароски
1909
Прилеп
Починал 9 мај 1944
Прилеп
Националност Македонец
Познат народен херој, активист на НОБ, политичар
Занимање трговец
Сопружник Даница Волнароска
Татко Ицко
Мајка Арсена
Деца 1 син (1938) и 1 ќерка (1940)


Круме Ицков Волнароски, познат како Коле или Коља (1909, Прилеп - 9 мај 1944, Прилеп) — македонски партизан, активист и народен херој на Југославија од Македонија.

Биографија[уреди | уреди извор]

Рано детство[уреди | уреди извор]

Круме Волнароски бил роден во 1909 година во Прилеп, тогашна Отоманска Империја. Круме бил едно од петте деца на Арсена и Ицко Волнароски.

Основното образование го завршил во локалното училиште со одличен успех и се запишал во гимназија. Средното образование исто така го завршил со солиден успех, а особен интерес покажал за математика. Уште од мали нозе Круме помагал во дуќанот заедно со неговиот вујко Цветан, особено кога неговиот татко имал работа подалеку. Иако сакал да го продолжи своето образование, неговите не му го допуштиле тоа. Наместо тоа, тие го пратиле да работи како трговец кај трговското семејство Попевци. Како младо момче покажал особен интерес кон физичката активност и често посветувал време за физички активности.[1]

Активизам[уреди | уреди извор]

Својот воен рок го отслужувал во Вршац, Србија, во периодот кога кралот Александар Караѓорѓевиќ на 6 јануари 1929 година извршил државен удар во Кралството Југославија. Во тој период започнал да размислува на политички план. Така, Круме Волнароски зел активно учество во изборната кампања во 1935 година. Во меѓувреме, во Битола, каде бил испраќам како трговец, се запознал со неговата идна сопруга Даница и се венчале во 1937 година.[1]

Поради своите активности во политиката и активизмот на Здружената опозиција, тој во 1938 година бил прогласен за најакивен пропагандист на идејата. Тој бил и еден од потписниците Методија Андонов Ченто да биде на листата на Здружената опозиција.[1]

Во 1940 година Круме Волнароски зел активно учество во вежбите во Кичево. На професионален план, Круме имал одлична соработка со Ченто и тие ги здружиле трговиите. Ченто имал ан, а Круме бакалница. Тогашните локални власти се посомневале дека во анот и бакалницата се собираат антифашисти.[1]

По нападот на Нацистичка Германија врз СССР, Круме и Ченто пуштиле проглас на ПК на КПЈ за Македонија низ Прилеп. Тоа било проследено со апсење и тортура. Тие биле ослободени откако не признале ништо за нивниот политички активизам.[1]

Како симпатизер на КПЈ, активно учествувал во собирањето Црвена помош. Станал член на КПЈ во 1941 година и работел во Партиската техника на МК на КПЈ во Прилеп, а како илегалец во 1942 и 1943 година во прилепските села собирал народна помош и формирал воени комитети и НОО.

Во неговата куќа имал изградено солидна скривница. Во скривницата се формирала помошна техника. Круме имал задача да слуша радио-вести, да ги пишува со рака бидејќи имал убав ракопис и да ги испраќа истите на печатење. Сите вести на билтенот „Народен глас“ од 1942 година биле од Круме.[1]

Во 1943 година имал задача да оди по прилепските села и да формира народноослободителни одбори. Оваа задача ја завршил со особен голем успех во рок од 3 месеци. Во тој период формирал мрежа на одбори во Коњаријата и Тополчанско. Тој се стекнал со големи симпатии меѓу луѓето. Поради овој успех, тој станал секретар на ОК на КПМ, во периодот на 1943/1944 година. Како негова помош му пристигнал Кире Гаврилоски.[1] Со голем успех и активност Круме зел учество во Богомилскиот поход, а особено при дејствата во февруари 1944 година на Првата македонско-косовска ударна бригада. Најголем дел од своето делување го поминал на терен.[1]

Круме учествувал во активностите за избор на делегати за Првото заседание на АСНОМ.

Смрт[уреди | уреди извор]

Биста на Круме Волнароски на Могилата на непобедените во Прилеп

На 8 мај, ноќта кон 9 мај, Круме и Кире Гаврилоски биле во куќата на Милан Милисавлевски. Во куќата се собрале сите кандидати за првите народни пратеници на Македонија. Таму останале цела ноќ. Во 11 часот на 9 мај им стигнала порака од МК со наредба веднаш да ја напуштат куќата поради фактот дека се издадени. Куќата почнала да се опколува од бугарската полиција, од околу 100 полицајци. Полицијата им наредила да се предадат, но тие тоа го одбиле. Во еден момент Круме и Кире испукале со оружје и бугарската полиција брутално возвратила. Првично, полицијата отворила огнено оружје кон куќата, но бидејќи им требале Круме и Кире живи, првично не ја запалиле куќата. Бугарската полиција пак им наредила да се предадат, а во тој момент извикал:[1]

Титовите борци не се предаваат на фашистички гадови... Да живее слободна Македонија.... Да живеат славните партизански бригади.[1]

По ова, бугарската полиција ја запалила куќата. Меѓу другите, во куќата изгореле и Круме Волнароски и Кире Гаврилоски.[1]

Прогласен е за народен херој на Југославија на 11 октомври 1953 година[1] и во негово име се именувани училишта и улици.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 Народни херои од Македонија, Наша книга, Скопје, 1973 г., стр. 83-89

Литература[уреди | уреди извор]

  • Народни хероји Југославије. „Младост“, Белград 1975. година.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]