Брзина на светлината

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Брзина на светлината
Растојанието од Сонцето до Земјата - приближно 150 милиони километри.
На сончевата светлина ѝ требаат околу 8 минути и 19 секунди за да стигне до Земјата
Точни вредности
Метри во секунда 299.792.458
Планкови единици 1
Приближни вредности
километри во секунда 300.000
километри на час 1.080 милиони
астрономски единици дневно 173
Прибл. време на патување на светлинскиот сигнал
Растојание Време
еден метар 3,3 нс
од геостационарна орбита до Земјата 119 мс
должината на Земјиниот екватор 134 мс
од Месечината до Земјата 1,3 с
од Сонцето до Земјата (1 АЕ) 8,3 мин
од најблиската ѕвезда до Сонцето (1,3 пс) 4,2 години
од најблиската глаксија (Џуџеста галаксија во Големо Куче) до Земјата 25.000 години
низ Млечниот Пат 100.000 години
од галаксијата Андромеда до Земјата 2,5 милиони години

Брзина на светлината, што обично се бележи со латинично c[1] (лат. celeritas - брзина), претставува физичка константа што е важна во многу области од физиката. Нејзината вредност изнесува точно 299.792.458 м/секунда (или 299.791,8 км/секунда, односно 1.079.252.848,8 км/час).

Тоа е максималната брзина со која целата енергија, материјата, како и информациите можат да патуваат во универзумот и таа може да се постигне единствено во вакуум и обично наместо со с се обележува со c0. Во други средини (течности, гасови, итн.) брзината на светлината е различна и секогаш е помала отколку во ваккум.

Со оглед дека светлината е облик на електромагнетно зрачење, нејзината брзина зависи од електричните и магнетните својства на средината низ која се движи и претставува константа за таа средина.

Брзината на светлината се пресметува според формулата: c=\frac{1}{\sqrt{\varepsilon\mu}}, а во вакуум според формулата: c_0=\frac{1}{\sqrt{\varepsilon_0 \mu_0}}[2].

Историјат[уреди]

Првиот познат и признат историски експеримент за мерење на брзината на светлината го извел данскиот астроном Оле Кристенсен Ремер[3] во 1675 година кој, набљудувајќи го движењето на Ио - природниот сателит на Јупитер, докажал дека брзината на светлината не е бесконечна. После Ремер, Физо без астрономски методи доаѓа до вредност за брзина на светлината која изнесува 313.870 km/s.

Најпознатото мерење на брзината го извел Алберт Абрахам Мајклсeн, со помош на ротирачки огледала во Калифорнија. Благодарејќи на тие експерименти, утврдено е дека брзината на светлината изнесува 299.792,458 km/s, а за ова Мајклсeн ја добил Нобеловата награда за физика во 1907 година.

Брзината на светлината е еден поважните поими во Теоријата на релативитетот на Ајнштајн. Според оваа теорија, не е можно движењето со брзини поголеми од брзината на светлината во вакуум.

Со оглед дека основната мерна единица за време (секундата) може попрецизно да се измери од оснонвната единица за должина (метарот), брзината на светлината е искористена за попрецизно дефинирање на оваа мерна единица. Така, од 21 октомври 1983 година Меѓународното биро за тегови и мери ја прифаќа дефиницијата за метар во системот SI како "растојанието што светлината ја поминува во вакуум за 1/299.792.458 дел од секундата"[4], на тој начин определувајќи дека брзината на светлината е точно 299.792.458 м/секунда.

Интересни факти[уреди]

Наводи[уреди]

  1. Gibbs, P (2004). „Why is c the symbol for the speed of light?“. „Usenet Physics FAQ“. University of California, Riverside. архивирано од оригиналот на 17.11.2009 г.. http://www.webcitation.org/5lLMPPN4L. конс. 20.04.2011 г.. 
  2. Harris, JW; et al. (2002). „Handbook of Physics“. Springer. стр. 499. ISBN 0-387-95269-1. http://books.google.com/?id=c60mCxGRMR8C&pg=PA499&dq=speed+of+light+%22c0+OR+%22+date:2000-2009. 
  3. Cohen, IB (1940). „Roemer and the first determination of the velocity of light (1676)“. „Isis“ 31 (2): 327–79. doi:10.1086/347594. 
  4. SI brochure, Section 2.1.1.1, Bureau International des Poids et Mesures
  5. Bradley, J (1729). „Account of a new discoved Motion of the Fix'd Stars“. „Philosophical Transactions“ 35: 637–660. http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k55840n.image.f375.langEN.